Yerel Seçimlere Doğru: CHP'li belediye gerçeği yaratılmalı

• Ülkemizin ve halkımızın gündeminde, hepimiz için yaşamsal derecede değer taşıyan lokal seçimler var. 2024’ün 31 Mart’ında, kentlerimizin lokal yönetimlerini/yöneticilerini belirleyeceğiz. Elbette seçimler sadece bu fonksiyonla de sonlu değil. Birebir vakitte birçok hususta manalı işaretler verecek, kıymetli siyasal sonuçlara yol açacak.
  
• Biz bu mahallî seçimlere, ilgi alanımız olan “kent örgütlenmesi ve toplumsal belediyecilik” açısından yaklaşıyoruz. Ülkemiz, halkımız, çok kıymetli bir mahallî seçim süreci yaşarken; lokal idare alanındaki araştırmalarımızı, görüşlerimizi, tecrübelerimizi ve tekliflerimizi, mevzuya ilgi duyan çevrelerle ve çok kıymetli Cumhuriyet okurlarıyla paylaşmak istiyoruz.
  

Dünya giderek daha fazla kentli oluyor. Kentlerin ve lokal idarelerin değeri artıyor. “Toplumsal belediyecilik” anlayışı öne çıkıyor.

Günümüzde büyüyen kentler, artan nüfus, azalan ömür alanları ve karmaşıklaşan kent hayatı, giderek çözülmesi sıkıntı ekonomik, siyasal, kültürel ve toplumsal problemleri da beraberinde getiriyor. Münasebetiyle, kentle ilgili husus ve kavramlar, çok daha fazla tartışılır hale geliyor.

Kentsel meselelerin tahlili ve daha yaşanabilir kentler oluşturulmasına yönelik eforlar, yalnızca ekonomik, fizikî ve mekânsal düzenlemelere indirgenemeyecek kadar çok taraflıdır. Kentlerin bütüncül bir yaklaşımla örgütlenmesi, daha adil, daha yaşanası kentler oluşturulabilmesinin temel şartlarındandır.

Eşitsiz ve istikrarsız gelişen toplumsal şartların derinleştirdiği çelişkilerin en fazla yaşandığı alanların başında kentler gelmektedir. Böylesi karmaşıklaşan kent ömrünün örgütlenmesinde, mahallî ve kozmik yeni yaklaşımlara ve siyasetlere ihtiyaç duyulmaktadır.

KENT, KENTLEŞME VE KENT ÖRGÜTLENMESİ

Dünya giderek daha fazla kentli olmaktadır. Birleşmiş Kentler ve Lokal İdareler Örgütü’nün (UCLG) bilgilerine nazaran, dünya nüfusunun değerli kısmı artık kentlerde yaşamaktadır.

Kentler, halkının çoğunlukla ticaret, sanayi ve hizmetlerle ilgili işlerle uğraştığı yerleşim alanlarıdır. Kentleşme ise kentlerde yaşayan insanların artması ile ortaya çıkan ekonomik ve toplumsal bir değişim sürecidir. Kent ve kentleşme, bünyesinde ekonomik, demografik, kültürel ve toplumsal ögeleri barındıran olgulardır.

Son periyotlarda yaşanan toplumsal değişimler, çelişkiler ve gelişmeler, kent ve kentleşme olgularını daha da karmaşık hale getirmiştir. Bu şartlar, kent örgütlenmesini de zorlaştırmakta ve karmaşıklaştırmaktadır. Artık kent örgütlenmesinde yeni metot, proje ve siyasetlere ihtiyaç vardır.

TOPLUMSAL BELEDİYECİLİK

Kent örgütlenmesi, toplumsal siyaset ve toplumsal devlet yaklaşımı çerçevesinde düşünülmesi gereken kavramdır. Ne yazık ki çoğunlukla hâkim olan neoliberal yaklaşımlar nedeniyle, plansız, sıhhatsiz, etraf ve insan odaklı olmayan siyasetler öne çıkmaktadır. Rant temelli kentsel dönüşümler ve uygulamalar, kentlere ve kent hayatına büyük ziyanlar vermektedir.

Kent örgütlenmesi, birebir vakitte toplumsal bir bağlantı ve etkileşimdir. Bu bağlamda kent örgütlenmesi, kentin tüm dinamiklerinin harekete geçirilmesini, güçlerin birleştirilmesini ve koordine edilmesini içeren planlı, programlı bir aksiyon ve irtibat sürecidir. Kentsel örgütlenme sağlanmadan, halkın takviye ve iştiraki olmadan toplumsal kalkınma gerçekleştirilemez.

Günümüzün çağdaş kent ömründe, kentlerin ve kentlilerin örgütlenmesi konusu giderek daha çok değer kazanmaktadır. Pekala, böylesi bir örgütlenme, nasıl bir anlayışla hayata geçirilebilir? İşte bu sorunun cevabı, temel olarak toplumsal belediyecilik anlayışını öne çıkarmakta ve günlük ömrün içinde ete kemiğe büründürmektedir.

Kamu hizmeti insan odaklı olmalıdır. Kentlerde mahallî idare hizmetlerinin merkezinde de insan vardır, kentli vardır. Yurttaş ve kentli, asla “müşteri” olarak görülmemelidir. Toplumsal belediyecilik anlayışını öncelikle üretken, verimli bir hizmet belediyeciliği olarak anlamak ve anlatmak gerekiyor.

Toplumsal belediyeciliği temel ideoloji olarak benimseyen mahallî idare üniteleri; en geniş bölümlere adaletli ve hakça hizmet götürmeyi kendilerine öncül vazife olarak görürler. Asla savurganlık yapmazlar. Gösteriş harcamalarından kaçınırlar. Toplumsal belediyeler, sürekliliği olan “toplumsal hak” ve “toplumsal hizmet” kavramlarını kendilerine rehber edinirler.

Sosyal demokrat ve toplumcu belediyecilik anlayışı, kamunun, halkın, kentlinin çıkarlarını her şeyin üzerinde görür, Buna koşut olarak üretken, verimli hizmet programları hazırlar ve kent planlamaları yapar. Doğayı ve çevreyi korur. Kentlerin tarihine, tarihî ve kültürel kıymetlerine sahip çıkar. Saydamlığı temel unsur edinir. Böylesi bir anlayışla yönetilen belediyelerde, imar uygulamaları başta olmak üzere tüm akçeli çalışmalar, ihaleler ve satın almalar saydamdır ve başta kentlinin kontrolü olmak üzere, her türlü kontrole açıktır.

Sosyal demokrat belediyecilik, yerelden evrensele uzanan ve tüm toplumu kucaklayan bir belediyecilik anlayışıdır. Toplumsal/sosyal/halkçı belediyeler, Aydınlanmanın lokal kaleleridir. Eşitliğin, özgürlüğün, toplumsal adaletin, kamuculuğun ve toplumsal demokrasinin kaldıracıdırlar.

İLERİCİ KENTLER HAREKETİ

Kentlerin toplumsal ömrü ile ilgili olarak dünyada yeni gelişmeler var. Bu gelişmeler, bilhassa mahallî seçimler öncesinde, bizim için de büyük ehemmiyet taşıyor. Halk olarak, kentliler olarak, hatta aydınlar olarak, bu gelişmelerden ne kadar haberdarız? Doğrusu, bu soruya olumlu karşılık verebilmek, pek mümkün değil.

Her geçen gün otoriterleşen, tutuculaşan, neoliberal siyasetlere savrulan ve üstelik sayıları giderek artan, otoriter merkezi idarelere karşı; bu periyotta, dünyada, “ilerici kentler hareketi” doğuyor ve gelişiyor.

Artık günümüzde, kent hayatı üzerine baş yoran ve fikir üreten aydınlar, kendi ülkelerinde her geçen gün daha da otoriterleşen merkezi idareler karşısında, ilerici kentlerin varlığını, geçmişini, bugününü ve gelecekteki mümkün gelişmeleri tartışıyorlar.

İlerici kentler ortasında ve halkçı lokal yönetimler/belediyeler bağlamında, yeni birliktelikler ve dayanışma ağları oluşuyor.

Önümüzdeki periyotta, ülkemizdeki halkçı belediyeler ortasında birlikteliği güçlendirirken tıpkı vakitte milletlerarası platformda da enternasyonal dayanışmayı büyütmek gerekiyor.

SOSYAL DEMOKRASİNİN BİRİKİMİ YÜKSEK

31 Mart 2024 mahallî seçiminin temel sorusu: Cumhuriyetin kentleri, Cumhuriyetin ikinci yüzyılında nasıl bir anlayışla yönetilecek?

Seçmenin itimadı kazanılmalı

31 Mart 2024 tarihinde yapılacak mahallî seçimler için vakit süratle daralıyor. Ülkemizde yönetimsel sistem değişimini neredeyse kalıcılaştırıldığı düşünülen 14-28 Mayıs seçimlerinin akabinde yapılacak bu seçimler, tekrar de birçok bakımdan büyük ehemmiyet taşıyor.

Öncelikle, seçim sonrasında iktisatta yaşanan aksiliklerin daha da tırmanması; halkın, seçmenin, iktidar partisine olan bakışını, yaklaşımını etkiliyor. Halk adeta tutunacak bir kısım arıyor! Burada kıymetli olan, muhalefetin, bilhassa de ana muhalefet CHP’nin, mahallî seçimlerle ilgili yapacağı hazırlıklar ve seçmenin önüne çıkaracağı adaylarla onların projeleridir.

Bugüne kadar yapılan lokal seçimler, CHP’nin, genel seçime nazaran lokal seçimlerde daha başarılı sonuçlar aldığını gösteriyor. Farklı açıdan bakarsak iktidar partisinin de tam bilakis lokal seçimlerde zorlandığını görüyoruz. Bütün bu datalar, muhalefetin umudunu ve beklentisini yükseltiyor.

14-28 MAYIS’IN İZLERİNİ SİLMEK

Yerel seçimler öncesinde muhalefet, bilhassa de ana muhalefet için, en büyük dezavantaj; hala belleklerde tazeliğini koruyan, 14-28 Mayıs seçimi sonrasında yaşanan olumsuzluklardır. Lakin şunu da çabucak belirtmek gerekiyor; ana muhalefet CHP, kurultayında olumlu bir değişimi muvaffakiyetle gerçekleştirerek yeni bir ivme yakalamıştır.

Bu bağlamda, 14-28 Mayıs seçimlerinde ve sonrasında, seçmenin kızgınlığına ve küskünlüğüne yol açan bahislerde yaşanan aksilikler süratle aşılmalıdır. Zira hayat ve gayret devam ediyor. Siyasal uğraşın yeni hesaplaşmaları, farklı alanlardaki kapışmaları gündeme geliyor. İşte önümüzdeki mahallî seçimler, bu uğraş sürecinin yeni bir kademesidir.

Halkımız 2024 lokal seçimlerinde, kentlerimizi Cumhuriyetin ikinci yüzyılına taşıyacak idareleri ve takımları belirleyecek. Bu tarihi derecede değerli bir seçimdir. Önümüzdeki periyotta kentlerimiz, Cumhuriyetin ikinci yüzyılına yakışacak çağdaş ve demokrat bir siyasal anlayışla mı yönetilecek? İşte temel soru ve sorun budur. Bu yaklaşım, CHP için, 31 Mart 2024 mahallî seçiminin ana yönsemesi olmalıdır.

Günümüzde bütün dünyada kentlerin ve mahallî idarelerin kıymeti artmaktadır. Ülkelerin yazgılarını ve idarelerini belirleyen, en azından etkileyen toplumsal dinamikler de buralarda mayalanmaktadır. 21 yıldır ülkemizi yöneten siyasal anlayışın, başta İstanbul ve Ankara olmak üzere, yine ülkemizin muhakkak başlı büyükşehirlerine uzanmasının önüne geçilmelidir.

Bir öteki değerli gösterge de hem 16 Nisan anayasa referandumunun hem 2019 mahallî seçiminin ve hem de yakın geçmişte yaşanan Mayıs 2023 seçimlerinin ortaya koyduğu ortak sosyolojik gerçeklerdir. Ülkemizin geleceğine istikamet verecek büyük kentler, eğitimli ve genç nüfus, muhalefetten yana yükünü koymuştur. Bu çok değerli sonuç, gelecek ismine umudumuzu yenilemiş ve büyütmüştür. Artık bu umudu yine körüklemek gerekiyor. Bizce, Cumhuriyetin ikinci yüzyılında, halkımızın yazgısını değiştirip ülkeyi iyiliğe çıkaracak temel dinamik de işte buradadır. Muhalefete büyük üstünlük ve özgüven kazandıran bu sahiden hareketle, lokal seçime hazırlanılmalıdır.

Ana muhalefet CHP, başka muhalefet güçlerini de etrafında derleyip toparlayarak, kentlerin lokal toplumsal dinamiklerini hareketlendirip ortaklaştırarak, “Cumhuriyetin İkinci Yüzyılının Kentleri ve Belediyeleri” programını hazırlamalıdır. Partinin lokal örgütleri, mahallî toplumsal dinamiklerle bütünleşerek kentlilerle birlikte bu amaca kilitlenmelidir.

Cumhuriyetin ikinci yüzyılının kentlerinin ve belediyelerin 2024-2028 çalışma ve hizmet programları, o kentlerde yaşayan kentlilerle/halkla birlikte ortaklaşa ve ortak akılla hazırlanmalıdır.

Hiçbir vakit unutulmaması gereken gerçekliğin altını bir kere daha ihtimamla çizmek istiyoruz. Ülkemizde mahallî idareler konusunda solun, toplumsal demokrasinin epeyce güçlü bilgi ve tecrübe birikimi vardır.

MUHALİF BELEDİYELERİ SAHİPLENMEK

Ana muhalefet partisi CHP, ülkemizde azımsanmayacak sayıda belediyeyi denetim etmektedir. İşte bütün bu örgütlenmelerden, siyasal manada gereğince güçlü bir sinerji yaratılması konusu büyük ehemmiyet taşımaktadır. CHP’nin mahallî örgütleri, partili belediyeleri ve belediye liderlerini sahiplenmeli, başarılı çalışmalarını halka anlatmalıdırlar.

Bu bağlamda, mahallî seçimler yaklaşırken CHP’li liderlerce yönetilen belediyeler ortasında eşgüdüm çok taraflı güçlendirilmelidir. CHP’li belediyelerin çalışmaları, muvaffakiyetleri öne çıkarılmalı, kamuoyunda olumlu manada bir “CHP’li belediye” gerçekliği yaratılmalıdır.

Kısacası, lokal idareler, partinin yıprandığı değil güç aldığı alanlar olmalıdır. Ülke idaresi için birer referans noktası ve “siyasal kaldıraç” fonksiyonu görmelidir. 2024’ün 31 Mart’ında yapılacak lokal seçimler öncesinde, bizce bu süreç daha da kıymet kazanmaktadır.

CHP, ORTAK AKLI ÖNE ÇIKARMALIDIR

Yerel seçimlerin tarihi yakınlaşmıştır. Seçim için muhalefeti ayağa kaldırmak, seçmenleri tekrar sandığa yöneltmek için büyük bir seferberliğe muhtaçlık vardır. Unutulmamalıdır ki ülkenin çabucak bütün değerli kentlerinde, iktidar blokunun lider adayları karşısında en değerli seçenek, yeniden ana muhalefet partisinin adayları olacaktır. Bu durum, CHP’nin pozisyonunu daha da değerli hale getirmektedir.

PROF. DR. FERLÂL ÖRS - MEHMET ŞAKİR ÖRS