Kerala: Bir devrim var uzakta!

Ümit Şenesen

Geçtiğimiz aylarda okurlara sunulan Hindistan’da Toplumcu Bir Tecrübe: Kerala kitabının alt başlığı Öteki Bir Dünya Mümkün! Bu da, İngiltere Başbakanı Margaret Thatcher’ın ortaya attığı, Sovyetler Birliği’nin çöküşü ertesinde neoliberallerin yüksek sesle tekrarladığı “Başka seçenek yok” sloganının tam zıddı. Kitabın muharriri T. M. Thomas Isaac, Kerala eyaletinde iki farklı değerde toplam on yıl Maliye Bakanlığı yapmış bir komünist, son vakitlerde orada olup bitenleri içeriden bilen bir iktisatçı-akademisyen-siyasetçidir.

KERALA NERESİDİR, NASIL BİR YERDİR?

Kerala, Hint Yarımadası’nın güneydeki ucunun batı kıyısını kaplayan, iktisadi bakımdan pek gelişememiş bir eyalettir. Malayalam lisanını konuşanların anavatanıdır. Yüzölçümü Türkiye’nin yaklaşık yarısı, nüfusu 35 milyon kadardır. Halkın yarıdan birçok, kastlara bölünmüş Hindudur (üst kast yüzde 17, alt kast yüzde 28, dokunulmazlar yüzde 10 olmak üzere toplam yüzde 55). Yüzde 27’si Müslüman, yüzde 18’i Hıristiyan’dır.

Yazar, Kerala’nın siyasi çalkantılarını anlatmaya, 1930’daki Sivil İtaatsizlik Hareketi’yle başlıyor. Kapitalist dünyanın büyük buhran sancıları, ticarileşmiş tarımın görece güzel olduğu bu bölgeyi de ıstıraba sokuyor. 1939’da Hindistan Komünist Partisi (HKP) bu eyalette birinci defa ortaya çıkıyor. 1957’de bütün dünyayı şaşırtarak Kerala eyalet meclisi seçimlerinde 3 sandalye farkıyla çoğunluğu elde diyor. Çıkarılan zorluklar aşılıp hükümet kuruluyor. Lakin HKP’nin devletin sömürge devrinden kalma işleyişini değiştirip yerinden idareye tartı veren bir nizama geçme teşebbüsleri 1959 başlarında, kilisenin de katıldığı bir antikomünist propagandanın başlamasına yol açıyor. Müellifin deyişiyle “sözde ‘komünist hücre’ sistemine karşı” olan siyasi partilerle cemaat örgütleri, Yeni Delhi’deki merkezi hükümetten, Kerala eyalet hükümetini misyondan almasını istiyor, Temmuz sonunda bu istek yerine getiriliyor.

KERALA’DA NELER OLUYOR?

Bundan sonra kitap, heyecanlı bir serüvene dönüşüyor. Özetle, partilerin bir ortaya gelip oluşturduğu çeşitli cepheler, yaklaşık 40 yıl boyunca, üst üste iki seçim kazanamıyor. Lakin 2021’de, HKP ve HKP (Marksist) partilerinin yanı sıra küçük laik partilerden oluşan Sol Demokratik Cephe (SDC), eyaleti beş yıl yönettikten sonra girdiği seçimde, oy oranını yüzde 41’den yüzde 45’e çıkararak fevkalâde bir zafer kazanıyor.

Sol Demokratik Cephe, bu muvaffakiyetini neye borçludur? Birinci neden, kimseyi dışlamamaktır. SDC, 2006-2021 ortasındaki dört eyalet seçiminde ortalama olarak Hindu oylarının yarıdan hayli fazlasını, Müslüman ve Hıristiyan oylarının üçte birini alıyor, yani her dine inananlardan da takviye buluyor.

Ayrıca, komünist hareketin, sacayağı gibisi yine bölüşümcü kalkınma yolundan da kelam edilebilir: Birinci ayak, personeller ve sendikalarla ilgilidir. Toplu pazarlık yoluyla ücretliler bölüşümden daha çok hisse alır. İkincisi, tarım üreticilerine ilişkindir. Toprak ıslahatı bölüşümü tarım üreticisinin lehine çevirir. Üçüncüsü, sıhhat, eğitim, barınma üzere ana hizmetler kamu tarafından teminat altına alınır.

Bunlardan birinci ikisi Sol’un direkt katkısıdır, sonuncusu Sol’un ortaya çıkışından önceye dayanır; lakin Sol iktidar bu teminatları daha da sağlamlaştırmıştır.

2021’de Kerala’daki okuryazarlık, elektriğe sahip mesken, içme suyuna sahip konut oranları, beklenen hayat mühleti, kişi başına gelir üzere birçok gösterge ülke ortalamasının epey üstüne çıkmış; bebek vefatları, doğum sırasında anne vefatları üzere göstergeler de ülke ortalamasının epey altına inmiştir.

'BAŞKA BİR DÜNYA' İÇİN ALINABİLECEK DERSLER

Yeni liberal siyasetlerin gittikçe bozduğu gelir ve gönenç dağılımını düzeltmek, halkın çoğunluğunun faydasına kararlar almayı gerektirir. Halkın sağlıklı düşünerek kendi çıkarını kollayabilmesi, sağlam bir eğitim sistemi kurulmasına, herkesin bu eğitime erişebilmesine bağlıdır. Hiçbir kısmın hiçbir açıdan dışlanmaması, herkesin kelam hakkını kullanabilmesi, görece daha fakir ve mahrumların daha çok desteklenmesi mecburidir. Lokal idarelerin halkla ilgi kurması, durumu izleyip muhtaçlıkları belirlemesi, bunları düzeltecek tedbirler alması, merkezden idareye nazaran çok daha kolaydır. Globalleşmekte olan yeni liberal tertibin, bütün bu zorunlulukları görmezden gelerek, halk kitlelerinin daha da büyüyen kısımlarının ömrünü gitgide zorlaştırmasına karşılık, az evvel belirtilen sacayağı sistemi tam aksine bu kitlelerin hayatını kolaylaştırmıştır.

Bütün bu geliştirme ve iyileştirmelerin gerisindeki itici güç, demokratik yerinden idare ve Halkın Planı Seferberliği’dir. Lokal idareler harcama yetkisi istemeden evvel, kendilerine ayrılan parayı nasıl kullanacaklarını planlamalıdır. Bu planlama da, tekrar sacayağı üzere, üç gayeye yöneliktir:

- Karar alma sürecinde halkı en yüksek iştirake özendirerek hiç kimseyi dışlamamak, kısaca iştirakçi olmak;

- Şeffaflığı desteklemek için her çalışmayı belgelemek, yani hesap verebilir olmak;

- Bilimsel ve tartışmaya dayanan karar alma süreçlerini kullanmak; yani bilime inanmak.

Kerala’yı yöneten Sol Demokratik Cephe’nin (SDC), Halkın Planı Seferberliği dediği şey de üstteki üzere hazırlanan bir planın, halkın çoğunluğunun faydasına uygulanacağına halkı inandırma çalışmasıdır. SDC’nin son eyalet seçimlerini tekrar kazanması, bu seferberliğin gayesine ulaştığının göstergesidir.

SDC 2021 sonrası iktidar devrinde, etraf, toplumsal cinsiyete hassas bütçeleme, toplumsal adalet ve ilerici kültür gayelerini de işin içine katarak olabilecek en üst seviyeye çıkarmayı hedeflemektedir.

Sadece siyasetçilerin değil, her okurun dersler çıkarabileceği bu kitap, Kerala’da olup bitenleri detaylarıyla anlatarak yapılması gerekenleri gözler önüne seriyor. Son bir örnek verelim: 2020’deki Covid-19 salgınının yayılmasını ve buna ait vefatları sınırlamak bakımından eyaletin gösterdiği muvaffakiyet göz kamaştırıcıdır. Kerala Sıhhat Bakanı, “Korona’yı Öldüren Adam” olarak anılmaktadır.