Yalnızlık nasıl 21'inci yüzyılın en önemli sağlık sorunlarından biri oldu?

Çoğunlukla ön yargılarla karşılanan ya da küçümsenen yalnızlık sorunu artık bir halk sıhhati sorunu olarak görülüyor.

Öyle ki saygın bilimsel yayınlardan biri olan Lancet, Temmuz ayında yalnızlık ve toplumsal izolasyonu araştıracak özel bir komite kurduğunu duyurdu.

Bunun sebebiyse yalnızlığın büyüyen bir sorun olarak vücut ve akıl sıhhatini olumsuz etkilemesi.

Bilim insanları toplumsal bağlardaki zayıflamanın, kardiyovasküler hastalıklarda artış, hipertansiyon, diyabet, bulaşıcı hastalıklar, bilişsel fonksiyonlarda bozulma, depresyon ve anksiyete ile bağlantılı olduğunu söylüyor.

Peki yalnızlık bir halk sıhhati yaklaşımıyla ele alınabilir mi?

Konuyu yakında ele almaya başlayacak olan komitenin fikri, mevcut en uygun bilimsel ispatlara nazaran yalnızlığın ne olduğunu, nasıl tanımlanabileceğini ve onunla uğraş etmenin ana yollarının neler olduğunu tam olarak tanımlamak.

Çünkü yalnızlık öznel bir tecrübe ve yalnız kalmakla tıpkı şey değil. Yalnızlık hissi büyük ölçüde kültürel normlarla şekillendiriliyor. Bu öznellik bilim insanlarının karşılaştığı en kıymetli zorluklardan biri.

Yalnızlık hissi ve yalnız kalmak farklı şeyler

BBC News Brezilya servisinden André Biernath'a konuşan, Rio Grande do Sul Katolik Üniversitesi'nin Beyin Enstitüsü'nde Psikiyatrist Lucas Spanemberg, “Yalnızlık hissi kişisel bir tecrübedir. İzole yaşayan pek çok insan aslında kendini yalnız hissetmez" diyor ve ekliyor:

“Tam bilakis, başka bireylerle çevrili olmaları bu insanların kendilerini etraflarıyla kontaklı hissettikleri manasına gelmez.

"Yalnızlık, duygusal ve davranışsal sonuçları olan, bir toplumsal kümeye ilişkin olmama, kopukluk hissidir ve bu, zihinsel ve fizikî sıhhat açısından bir dizi olumsuz sonuçla ilişkilidir".

Yalnızlık ile vücut ve zihin sıhhati ortasındaki alakayı inceleyen farklı araştırmalar var.

2010 yılında Amerika Birleşik Devletleri'ndeki (ABD) Brigham Young Üniversitesi'nde yapılan ve güçlü toplumsal alakaları olan bireylerin, yaşadıkları etrafla daha az etkileşim kuranlara kıyasla daha uzun mühlet hayatta kalma olasılıklarının yüzde 50 daha fazla olduğunu ortaya çıkarmıştı.

Türkiye'de bayanlar ve gençler daha yalnız hissediyor

Farklı çalışmalar yalnızlığın uzunca bir mühlet ilerleyen yaşla ilişkilendirildiğini söylüyor. Buna rağmen son devirde birçok ülkeden gençler ortasında yalnızlık hissi yaygınlaşıyor.

Bu ülkeler ortasında Türkiye de var.

Türkiye’de Aile ve Yalnızlık Araştırması'nın 2022 sonuçlarına nazaran 18-24 yaş ortasındaki gençlerin yüzde 40’ı, 55 yaş üstündeki bireylerin ise yüzde 26’sı kendini sıkça yalnız hissettiğini belirtiyor.

Üsküdar Üniversitesi ve Metod Araştırma Şirketi paydaşlığıyla Kasım 2022 ayı boyunca Türkiye’nin 81 vilayetinde 18-70 yaş aralığında toplam 6 bin 100 kişi ile yapılan çevrimiçi anket her üç iştirakçiden birinin sıklıkla yalnız hissettiğini bulmuştu.

Araştırmaya nazaran bayanlarda sıklıkla yalnız hissettiğini söyleyenlerin oranı yüzde 40'ken, erkeklerde bu oran yüzde 26. Bayanlarda 2019’da yüzde 20 olan yalnızlık hissiyatının, 2022’de iki katına çıktığı belirtiliyor.

2019 yılında yapılan araştırmada yalnız hissedenlerin hissetmeyenlere nazaran 2,5 kat daha fazla mutsuz hissettiği görülürken; 2022 yılında bu oran 3,5 kata kadar çıktı.

Yalnız hissetmeyenlerin yüzde 70’i hayatından memnun olduğunu belirtirken, sık sık yalnız hissedenlerin yalnızca yüzde 19’u keyifli olduğunu belirtiyor.

Bizi çevreleyen toplum ve dünyanın sorunu