Surlara bakan birkaç adam

Adı Murat'tı adamın. Tahminen öbür bir şeydi lakin o gürültülü ortamda aklımda Murat kaldı. Sayımız azdı fakat gürültü çıkarmanın hakkını veriyorduk. Murat mağduriyetini lisana getirirken çaycı pat diye ortaya giriyor, çaycı susmadan 'kafası biraz şey' olan adam muhabbetin ortasına dalıyordu.

Adamın başının biraz şey olduğunu bilmiyordum. El örgüsü kazak dikkatimi çekmişti. Kazak, yasaklı üç renk ile 'bana bakın' diyordu adeta. 'Sen tehlikeli bir arkadaşsın' dedim kazağını işaret ederek. O bir şey demedi. Sessizliği ile gürültü yapan adam, bana yanlışsız eğilip yavaşça, "Onun başı biraz şey" dedi.

Kafası biraz şeyin ne manaya geldiğini çabucak anladım elbette. Kendime çeki sistem verip hürmette kusur etmemenin yollarını aradım. Diyarbakırlılar başı biraz şey olan insanlarını seviyor, onlara karşı hürmette kusur etmiyorlar. Bir kenti güzelleştiren şeylerin başında, başı biraz şey olan beşerlerle ahenk içinde yaşama kültürü ve mahareti gelir. Diyarbakır'ı bir de bunun için seviyorum.

Çaycı patavatsız biraz. Makus niyetten patavatsız değil, fıtratı bu türlü adamın. Ortada şirin bile olabiliyor. "Bunlar çay parası vermiyor" derken şikayet etmiyor aslında, bir durum tespiti yapıyor, Suriçi'ndeki yoksulluğu lisana getiriyor.

MURAT'IN KAYGISINI DİNLEDİM

Murat sabırsız biraz. Kaygısını anlatacak lakin gürültü bitmiyor. Sonunda iki ortada bir derede, Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi'nde çalıştığını anlatıyor. Sonra malum, belediyeye kayyım atanınca, binlerce kişi üzere işten çıkarılmış.

"Mahkemeye başvurdun mu?" diye soruyorum. Hukuksuz bir halde işten çıkarılan kimi işçiler, mahkemeyi kazanıp işlerine dönebilmişlerdi. Mahkeme kararıyla işlerine dönebilen kimi çalışanların, kayyımı reddettiği için emekliye ayrıldığını duymuşluğumuz da var.
Murat'ın işleri ise biraz karışık. Dediğine nazaran mahkemeyi kazanmış ancak öbür mazeretlerle işe geri almamışlar onu.

"Burada bekliyorum, vakit geçiriyorum" diyor Murat. Bir gün belediyelerden kayyımların ebediyen gitmesini umarak. Ortada inşaatlarda iş çıkarsa gidiyor. İnşaatlarda ne iş olsa yapıyor. Lakin hayat çok sıkıntı. Hayatın ne kadar güç olduğunu, "Markete gidemiyoruz" diyerek anlatıyor. Bir oğlu var Ankara'da çalışan, onun dayanağı olmasa, yeterlice perişan olacaklar.

Söz nereden konut sıkıntısına geldi, hatırlamıyorum. Tahminen de Murat, durup dururken, "Evimi artık milyonlarca paraya satıyorlar" dedi. Lisan alışkanlığıyla milyarlarca diyor, siz milyonlarca anlayın. Diyarbakır'da dolmuş fiyatı 14 lira değil, 14 milyondur mesela.

Çatışmalar sırasında Suriçi'ndeki meskeni 'üç beş kuruşa' elden çıkarmış. İşte o konut, artık milyarlarca paraya satılıyor. Neden sattın, sorusuna, "Nasıl satmayayım, meskenin önünde bombalar patlıyordu. Çocuklarımı orada kim bırakır?" diye karşılık veriyor.

Bir an durup surlara bakıyoruz. Çaylarımızdan birer yudum alıyoruz. Surlarla aramızdaki yoldan geçen otomobillere bakıyoruz. Yol çok gürültülü fakat Murat'ın içindeki gürültünün daha büyük olduğunu düşünüyorum.

KİTAPÇI OLMAYA HEVES EDEN BERBER

"İşte geldi" diyor çaycı. Sessizliğe tahammül etmeyen bir sesle. Gelen Hüseyin Demirtaş. Çaycının komşusu olan berber. Soyadı iktidar için biraz tehlike arz ediyor fakat Hüseyin, "Yok" diyor, "Sayın Selahattin Demirtaş'la bir akrabalığımız yok."

Hüseyin, çay ocağındaki herkesten farklı olarak janti giyinmiş. Esasen yeni jenerasyon berberlerin neredeyse tamamı bu türlü, tiril tiril giyiniyorlar.
Hüseyin bıyıklarını Hulusi Kentmen'inkiler üzere üst yanlışsız burmuş. Kasket de havalı ve yakışıyor kendisine.

İşte geldi Hüseyin lakin çay ocağında oturmaya pek niyetli değil. Berber dükkanına, daha doğrusu yarı berber yarı kitapçı dükkanına geçiyoruz.
Hüseyin gelmeden evvel kalfası bir çocuk müşterinin saçlarını tıraş ediyordu. Çocuğun annesi kapının girişindeki bir sandalyede oturmuş, sessizce tıraşı izliyordu. Kalfa işini bitirmiş, müşteri gitmişti. Dükkan pırıl pırıl ve aynalarla donatılmış. Lakin dükkanda aynalardan evvel, en azından benim için, kitaplar dikkat çekiyor. Kitaplar tertipli bir formda küçük kitaplığa ve tezgaha dizilmişler. Hatta lavabolardan birinin içinde de kitaplar konulmuş. Yeniden nizamlı bir formda elbette.

Dini kitaplar, romanlar, dünya klasikleri... müellifler o kadar çeşitli ki Hüseyin'in neci olduğunu kestirmek mümkün olmuyor.
Hüseyin kitapçı olmaya istekli bir berber. Ben 'berber' diyorum hem yılların alışkanlığıyla hem de 'kuaför'e bir türlü içim ısınmadığı için. Hüseyin kuaför diyor kendisine, alışkanlıkla, beni düzeltmeye çalışmadan.

PATRON OLMAK YETERLİ LAKİN İŞLER KESAT

Liseden sonra okul okumamış Hüseyin lakin daima kitap okumuş. Berberlik mesleğine de lise yıllarında başlamış. Hem okumuş hem çalışmış. Öteki işlere girip çıkmış, kendi işvereni olmak isterken yaptığı işleri batırmış. İşsiz kaldığı sırada birinci ustalarından biri aramış, "Ben kapatıyorum dükkanı. İstersen sana bırakayım" demiş. Yani içinde sohbet ettiğimiz dükkan, Hüseyin'e ustasından kalmış.

Dükkan Turistik Caddesi'nin üstünde. Otomobiller vızır vızır geçiyor lakin yayalar dükkanın önünden pek geçmiyor. Surları görmek isteyenler de yolun öteki yakasında yürümeyi tercih ediyor. Yüz metre ötede kentsel dönüşüm sonrası yapılan konutlar ise şimdi boş. Bunları düşünerek "Müşteri var mı?" diye soruyorum Hüseyin'e. "Var" diyor lakin ses tonu memnuniyetsizliğini gösterir nitelikte.

Hüseyin'in anlattığına nazaran müşterisi cadde boyunca sıralanmış esnaf. Çaycı, oto lastikçi, monopol bayi, bir iki bakkal... Mahalle içinden de tıraş olmak için gelen oluyor fakat işte, berber dükkanı için uygun bir mevki değil burası. Tahminen çatışmalardan evvel, beşerler mahalleden göç etmeden evvel bereketli bir yerdi burası. Lakin artık, işte bu türlü, tek tük müşteriyle yönetim etmek zorunda. Ayrıyeten başında bir işveren yoktu, bu bile dükkanı açmak için kâfi bir nedendi.

BELKİ BİR MUVAFFAKİYET HİKAYESİ

"Ben argo konuşmayı sevmiyorum" diyor Hüseyin. Anladığım kadarıyla Hüseyin, argo konuşanlardan da hazzetmiyor. Ancak yöresindeki esnaf o denli mi? Bu muhitte argosuz, küfürsüz cümle kurana rastlamak mümkün değil. Hasebiyle işi hayli sıkıntı Hüseyin'in.
Berber dükkanına kitap koymasının nedenlerinden biri, argo konuşmayan insanları da dükkana çekebilmek, onlarla kitaplar üzerine konuşabilmek. Kitap satışlarından para kazanmak da istiyor elbette. Hayal bu ya, Hüseyin de her işçi üzere, kimseden yardım almadan, alın teriyle para kazanmayı ve mesela Melikahmet Caddesi'nde kitapçı dükkanı açmayı hedefliyor. Kim bilir, tahminen Hüseyin bu hayalini gerçekleştirir ve bir muvaffakiyet öyküsüne imza atar.

YUNUS EMRE VE TASAVVUF

Şu sıralar tasavvufa merak salmış Hüseyin. En sevdiği tasavvuf şairi ise Yunus Emre. Yunus denilince insan önünü iliklemeli. Bu türlü düşünüyorum ve Hüseyin'le aramızdaki uzaklık azalıyor.

Tasavvufa merak salmış Hüseyin fakat tabir yerindeyse softa değil. Dinin, dini bilgilerin siyasete alet edilmesine karşı, "Onlar dindar değil ki" diyor, "Onlar daha fazla nasıl para kazanırım diye düşünüyorlar." Geçtiğimiz günlerde Gazze'deki mezalimi protesto eden bir küme, Starbucks'a saldırmıştı. Hüseyin onların aklını, samimiyetini sorguluyor. "Gazze ile bu türlü dayanışma olmaz" diye kestirip atıyor.
"Umarım en kısa vakitte hayalini kurduğun kitapçı dükkanını açarsın" diyerek vedalaşıyoruz Hüseyin'le.

Dışarıda çaycıyla karşılaşıyoruz. Çayın fiyatını sorunca, yeniden, "Bunlar para vermiyor ki" diyor. Israr edince adamın hakikaten çaya muhakkak bir fiyat biçemediğini anlıyorum. 2 buçuk, 3 lira veren oluyor, deftere yazdıran oluyor. Surların tabanında oturup çay isteyenler ise mahalleli değil. Çaycı, bir çay için en az 5 lira alıyor onlardan.

Mahallenin içine kolunca Turistik Caddesi'nin gürültüsü geride kalıyor. İşte o vakit Hüseyin'den kitap satın almadığımı fark ediyorum. Artık bir dahaki sefere...