Savaş mı? Barış mı?

“Savaş ve Barış”, pekala hangisinden başlamalı... Evvel savaşı mı anlatmalı yoksa daima barış mı olmalı? Yüzyıllardır savaşın karşılığı daima kaybediş olmuş. Bayanların hayata ve barışa bakışı biraz olsun erkeklerde olsaymış nasıl olurmuş diye sorgulamadan yapamıyor insan, Tolstoy’un “Savaş ve Barış”ını seyrettiği vakit.

İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kent Tiyatroları yeni mevsimde Eva Mahkovic’in uyarladığı, Aslı Önal’ın çevirdiği, Aleksandar Popovski’nın yönettiği “Savaş ve Barış”ı sahneye taşıdı.

Tolstoy’un bile beş yılda yazdığı “Savaş ve Barış”ı sahnelemek büyük bir yürek ister. Roman, Rusya’nın 1805 ile 1820 yılları ortasındaki durumunun ayrıntılı bir anlatımı.Savaşı, ihtirası, zenginliği, yoksulluğu, berbatlığı ve masumiyeti bir tiyatro oyununda anlatmak hiç kolay değil kuşkusuz. Bilhassa de bunu Tolstoy yazmışsa ve ideoloji olarak çok güçlü bir metni seyirciye gerçek aktarmak güç.

ROMANA SADIK

Oyunun uyarlaması romana sadık kalmış.

Romanda Rus soylularının ve zenginlerinin salon hayatı tüm renkleriyle anlatılıyor. Tolstoy onların aşklarını, toplumdaki pozisyonlarını, sahip oldukları serveti nasıl harcadıklarını ve buna misal birçok şeyi tasvir ediyor. Dans etmek, sarhoş olmak, kumarda binlerce ruble kaybetmek Rus erkeklerinin hayatının bir parçasıymış. Rus bayanlarının emeli ise faziletli bir hayat sürmek, romantik ve pozisyonlarına uygun evlilikler yapmak. Tolstoy, bize o periyodun Rus toplumunu büyük bir tablo halinde insan münasebetleri üzerinden gösteriyor.

SÜRE UZUN

Yani yeniden tıpkı noktaya geliyoruz, dünyada bayanın rolü ve imtihanı hiç bir vakit bitmiyor.

Oyunda bu detayların çabucak hemen tümünü görüyoruz. Danslar, riyakâr beşerler, saf çocuklar ya da o periyoda nazaran gençler ve aşklar...

“Savaş ve Barış”ın savaş sahneleri, Rus kültüründe vatana duyulan yurtsever sevginin simgesi olarak anlatılıyor. Oyunda da diyaloglarda buna şahit oluyoruz. Lakin savaş sahneleri alışılmışın dışında farklı. Yani savaş bir anda bir konsere dönüşebiliyor.

Savaşın sorgulandığı, paranın gücünün her vakit olduğu üzere o periyotta de hâkim olduğu münasebetler uzun uzun anlatılıyor. Üç saat on dakika süren oyunun mühleti kısaltılmalı, seyirciyi oyunun seyrinden uzaklaştıran kimi sahneler tekrar gözden geçirilmeli.

Oyuncuların hepsi birbirinden düzgündü fakat ben yeniden müddetten kaynaklı olduğunu düşünüyorum oyunun ritmi birtakım sahnelerde düştü.

DEKOR TASARIMI

Oyunda, Ayşegül İşsever, Levent Üzümcü ve İlker Sami Kılıç’ın başarılı oyunculukları dikkat cazipti ve öne çıkıyordu.

Dekor tasarımı son yılların en yaratıcı ve başarılı dizaynıydı. Bilhassa birinci perdede kullanılan tasarım çok gerçek ve yaratıcıydı. İkinci perdede anlatılmak istenen günümüze gönderme, günümüz eşyalarının olduğu dekor tasarımı “neden” sorusunu sordurdu. Dekorda, kostümde, klasik periyoda illaki bir çağdaş yorum eklemek kural mı? Benim yorumum hayır.

Oyunda kullanılan o periyoda ilişkin olmayan silahların tercih edilmesi de bu soruları artırdı.

OYUNCULAR...

Dramaturgisini Başak Erzi’nin, müziğini Kiril Djaikovski’nin, dekor dizaynını Sven Jonke ve Vanja Magic’in, kostüm dizaynını Canan Göknil’in, ışık dizaynını Osman Aktan’ın, efekt dizaynını Erhan Aşar’ın yaptığı, fotoğraflarını Nesrin Kadıoğlu’nun çektiği oyunda;

Ayşegül İşsever, Berfin Berber, Can Başak, Defne Gürmen Yüksel, Deran Özgen, Dilara Demirdüzen, Doğan Altınel, Ersin Bağcıoğlu, İlker Sami Kılıç, İpek Uğuz, Levent Üzümcü, Melisa Demirhan, Mesut Çırak, Murat Bavli, Keyifli Güney, Nevzat Sinan Taştan, Ogeday Erkut, Osman Kaba, Salih Şimşek, Sefa Turan, Taha Karakaş, Yağmur Topçu rol alıyor.

Oyun, bugün ve 11-14 Ekim tarihleri ortasında saat 20.30’da Harbiye Muhsin Ertuğrul Sahnesi’nde sahnelenecek.