Uzmanından stresle baş etmeye yönelik 6 ipucu

Stresi yok saymak yerine baş etmeyi öğrenmek gerektiğini söyleyen Psikiyatri Uzmanı, Uzm. Dr. Ecem Çelik, “Stres; kişinin baş edemeyeceği ve çok zorlandığını düşündüğü durumlarda verdiği reaksiyon, karşılıklar ve davranışların tümü olarak tanımlanır. Bedende makul biyolojik, fizikî ve bilişsel tepkilerin gelişimini tetikleyen, kişiyi anlık olarak bir tehditle yahut gayret gerektirecek bir problemle karşı karşıya bırakan şartlarda ortaya çıkan durumu söz eder. Gerilim oluşturan bir şartta beden savaş ya da kaç yanıtı göstererek kendini şarta hazırlar. Gerilim birçok olumsuz tesirin yanı sıra bağışıklık sistemini düşüren etmenlerden biridir. Gerilimi yok saymak yerine gerilimle baş etmeyi öğrenmek gerekir” dedi.

Stres reaksiyonlarının, bedeninizin yeni durumlara ahenk sağlamasına yardımcı olduğunun altını çizen Uzm. Dr. Ecem Çelik, “Stresin birçok yan tesiri olduğu bir gerçektir. Gerilimi dozunda yaşayabilmek için onu yönetmeyi öğrenmek gerekir. Böylelikle onunla nasıl başa çıkacağınızı öğrenerek gerilimin olumsuz tesirlerinden kurtulabilirsiniz” tabirlerini kullandı.

“KRONİK HALE GELEN GERİLİM FİZİKÎ VE ZİHİNSEL ZİYANA YOL AÇIYOR”

Stres, kendini tehlikede hisseden şahısların beyninde ‘savaş’ ya da ‘kaç’ buyruğunun hudut sistemini alarma geçirmesiyle tanımlandığını belirten Uzm. Dr. Ecem Çelik, “Stres yaşamaya başladığımızda bedenimiz neden olan faktörlere karşı fizikî ve/veya zihinsel birtakım yansılar üretir. Herkes gerilimi farklı algıladığı üzere; bireye has hallerde insan hayatını etkileyebilir. Bir kişinin gerilim tetikleyicisi bir diğeri için gerilim tetikleyicisi olarak görülmeyebilir. Bununla birlikte, muhakkak durumlar birçok beşerde daha fazla gerilime neden olma eğilimindedir ve tükenmişlik riskini artırabilir.

Stres yaşayan şahıslarda, uyku sorunu, mide yahut sindirim sorunu yaşayabilir; ajite olma, sonlanma ve karamsarlık halleri görülebilir, çok itimat yahut tam zıddı güvensizlik hisleri yaşanabilir. Kişi uzun vadeli gerilime maruz kaldığında, gerilim yansısının daima faal olması bedenin yıpranmasına neden olabilir. Bu durumda ise duygusal, fizikî ve davranışsal belirtiler baş gösterir. Kronik hale gelen gerilim, kişinin kendisiyle ve etrafıyla olan bağlantılarınızı etkileyerek fizikî ve zihinsel olarak ziyan verebilir. Bu nedenle, var olan geriliminizi denetim altına almaya ve zorluklarla başa çıkmaya yardımcı olacak bir ömür usulüne sahip olmak epey önemlidir” açıklamasında bulundu.

“STRESİN FİZİKÎ BELİRTİLERİ DE VAR”

Stresin ruhsal belirtilerinin yanı sıra fizikî belirtileri olduğunu da söyleyen Uzm. Dr. Ecem Çelik, bireyden şahsa fark göstermekle birlikte genel olarak fizikî ve ruhsal belirtileri şöyle sıraladı:

“Kişide ağır kalp çarpıntısı, soluk alıp vermede hızlanma, ağız kuruluğu ve buna bağlı olarak yutkunmada zorlanma, ani sıcak basması, ellerde titreme ve/veya terleme, ter bezi faaliyetlerinin artması, göz bebeklerinin çok derecede büyümesi, tansiyonun yükselmesi, kas gerginliği ve bu gerginliğe bağlı ağrılar, mide bulanması, mide yanması, mide asidinin artması, hazımsızlık, kabızlık, ishal üzere sindirim sistemi meseleleri, cinsel performansta sorunlar, halsizlik, uyku meseleleri, diş sıkma, diş gıcırdatma, çene kitlenmesi, baş ağrısı görülebilir. Ayrıyeten bağışıklıkta zayıflama meydana gelebilir. Ruhsal olarak ise odaklanma sorunu, dalgınlık, unutkanlık, sonluluk hali, çok kaygı, ağır telaş, üzgün hissetme, kayıtsızlık tahammülün ve toleransın azalması üzere belirtiler yaşayabilir”

STRES OLMALI, LAKİN DOZUNDA…

“Bir tehditle, tehlikeyle karşılaşıldığında tüm canlıların ortak reaksiyonu kendini bir hareket için hazırlamaktır: Bu tehlikeyle yüzleşme ya da tehlikeden kaçma. Bu, “savaş ya da kaç” reaksiyonu olarak isimlendirilir. Gerilim reaksiyonu de çok doğal sürecin tepkisidir. Uygun ölçüde gerilim, insanların amaç oluşturmalarında, belirledikleri maksatlar doğrultusunda yönlenmede tesirli olur. Bu nedenle gerilimin olmaması beklenmemelidir” diye açıklama yapan Psikiyatri Uzmanı, Uzm. Dr. Ecem Çelik, “Yoğun gerilim altında olduğunuzu hissettiğinizde birinci adım olarak nefes alış verişinizi düzenleyip, nefes idmanları yapabilirsiniz. Ayrıyeten günü planlamak, gereğinden fazla sorumluluk almamak, paylaşmak, sağlıklı bağlantı kurmak, hobiler ve keyif veren uğraşlarla ilgilenmek gerilimi yönetme konusunda büyük yarar sağlayacaktır. Ayrıyeten uzun müddet gerilime maruz kalan kişinin vücudu gergin hale gelir. Bu durumda vücutta kimi meseleler, kas ve eklem ağrıları baş göstermeye başlar. Gerilim tepkisinde artan adrenalini azaltmak için, bedeni gevşetme idmanları yararlı olacaktır. Gevşeme halinde beden daha az güç harcar ve dinlenme durumuna gelir” dedi ve gerilim idaresi için şu 6 ipucunu verdi:

“Birinci adım gerilimi kabul etmektir.

İkinci adım gerilime neden olan kaynak ve tetikleyen olay tespit edilmelidir.

Üçüncü adım bu evrede neler yapılması gerektiği, içinde olunan durumun nasıl değiştirileceğine yönelik yanlışsız sorular sorularak kısa bir tahlil yapılmalıdır.

Dördüncü adım, bulunan karşılıkların akabinde uygulamaya geçilmelidir.

Beşinci adım, sorulara bir karşılık bulunup bulunmamasına nazaran değişkenlik gösterebilir. Rastgele bir tahlil bulunamadığı durumlarda şahısların, bakış açılarını değiştirmeleri, durum ve olaylara karşı daha olumlu bir yaklaşım sağlayabilmeleri gerekmektedir.

Altıncı adım, mevcut hayat üslubu değiştirilmelidir. Daha çok antrenman ve istikrarlı beslenmek bireylerin gerilim düzeyinin düşmesini sağlayacaktır. Bilhassa meditasyon ve nefes antrenmanları, kan basıncının dengelenmesi ile gerilim düzeyinin düşürülmesinde epeyce tesirlidir.

Ayrıca, tertipli beslenmek, kaliteli ve tertipli uyku, hayır demeyi bilmek, sigara ve alkol tüketiminin azaltılması hatta bırakılması, tertipli idman, gün içinde dinlenme molaları vermek genel olarak gerilimi yönetmek için, ağır gerilime maruz kalmamak için çok yararlı rutinler olacaktır.”