Hangimizin rüyaları çıkmadı ki?

Gaye Keskin

Esra Kahya’nın Ahmet Hamdi Tanpınar ödüllü romanı Kambur’dan sonra, birinci hikaye kitabı Benim Hayallerim Daima Çıkar, İrtibat Yayınları etiketiyle geçtiğimiz günlerde okuyucuyla buluştu.

Esra Kahya’nın kendine has edebiyat lisanının etkileyici kurgularla buluştuğu on iki hikayeden oluşan Benim Hayallerim Daima Çıkar, mitolojik, felsefik, sahiden daha gerçek kıssaları bahis eden ve okuru aldığı yerden uçurumların kenarına bırakan yetkinlik ve nitelikte.

BİR ANI NASIL DOĞAR?

Benim Düşlerim Daima Çıkar’ın birinci hikayesi Mercan’ın Saçları’nda muharrir bizi, “İçimde üç kocakarı oturuyor. Az önce telefon çaldığında kimse yoktu oysa" cümleleriyle içeriye, telefon çalmadan çabucak öncesine çağırıyor. Mercan’ın telefonda duyduklarına sağır kaldığımız birkaç paragraftan sonra, geçmişteki bir âna, Mercan’ın kırılma noktalarından birine bizi şu cümlelerle taşıyor: “Ayaklarım taşlığa indi. Zaten. Hepimiz oradaydık.”

Esra Kahya’nın iç konuşma tekniğini, geriye dönüşle birleştirdiği bu kısım ileride olacaklara ve öbür hikayelerde karşılaşacaklarımıza referans veriyor. O denli ki Kahya, geçmişe açılan katmanları her seferinde anın içine harmanlayarak, zihnimizi Georges Perec’in, ‘Bir anı nasıl doğar?’ anekdotuna götürüyor ve hatırladığımız o anıların kara sularının nasıl da ayaklarımızın tabanına serilip bugünümüzü seline kattığını hepimize gösteriyor.

ZAMAN ŞİMDİYMİŞ

Esra Kahya’nın kitaptaki karakterleri, aynada gördüğümüz insanların izdüşümü. Mercan, Fırat, Figen, Hasret, Saniye ve diğerleri… Olduğumuz, olacağımız yahut olduğumuzun farkına varmadığımız. Acılarını kimi vakit diğer acılarla kimi vakit grotesk taraflarıyla örten bu karakterlerin, birçok vakit geçmişte kalan bazen de bugünlerinden geleceklerine miras olacak karanlıklarını gösteriyor muharrir bize. Üstelik bunu, kalemini sakınmadan, kanırta kanırta yapıyor.

Kitabın başında yazdığı, “Zaman Şimdiymiş,” cümlesiyle kendi şimdisinin içine karakterlerinin bugününü ve şimdinin içine ne kadar çok geçmişin sığabildiğini gösteriyor Kahya. “Şimdi” ve “benlik” kavramlarını büyük kalabalıklarla karşımıza çıkarıyor. Karakterler kimi vakit mağlubiyetin tartısıyla olduğu yerden kımıldayamayacak bir kayaya kimi vakit öfkesinin intikamıyla taşacak ırmaklara kimi vakit da meyyit annelerin göğüslerine dayanan ağızlara dönüşüyor. Kahya’nın insanları, müellifin cümleleri üzere gelip içimize oturuyor.

SUSMAK ZAMANI

Susmak Vakti, kitabın -öznel bir bakış açısıyla- en başarılı hikayelerinden biri. Esra Kahya, Susmak Zamanı’nda; Fırat ve köpeği Rambo ortasındaki şartsız sevgiyi, bu sevgiyi şartlara indirgeyen öbür insanların aymazlığını, karakter ve görünüş ortasındaki uçurumun yol açacağı yıkımı ve hezeyanın karanlık sonuçlarını tüm çıplaklığıyla göstererek hikayenin ana karakteri Fırat’ın başını alıp bizim göğsümüze yaslayan şu cümleye yer veriyor: “Bir dünya nefesin içinde tutup da çocuğun kara başını bağrına basan yok.” Fırat’la birlikte ağlıyor, feryat ediyor ve susuyoruz. Zira artık susmak vakti.

Fırat’ın içimize işleyen sessizliğiyle kitabın sonraki hikayesi Gerçeğe Düş Karıştı’ya gidiyoruz. Ana karakter Figen ve yatalak annesinin hayatına, mesken ve konutun dışı ortasındaki tül perdeden bakıyor; geçmişin, bugünün farkında olmayanlar için aslında geçmemiş olduğunu tekrar hatırlıyoruz. Müellifin hikayenin bel kemiğine bıraktığı şu cümlelerle yerimizde doğruluyor ve kokuyu içimize çekiyoruz: “Arada açarım. Anıları havalandırır, gezdiririm. Geçmişin kokusu, naftaline baskın çıkar. Annemin genzinden düşlerine kadar ince bir yol olur.”

Figen’i tencerede kaynayan ve muharririn tabiriyle kaynadıkça kanayan kızılcık şerbetiyle baş başa bırakıp birkaç hikaye ileride Ben Bir Palavra Uydurdum’da buluyoruz kendimizi. Muharririn satırlar ortasına bıraktığı küçük işaretleri takip ederek mutlak sona giden yolda yürüyor ve müellifin başarılı alegorisini içeren şu cümlelerle soluğumuzu tutuyoruz: “Fotoğraf işte orada. Buldum diye sevinecekken elindeki boşluğa baktı kaldı. Damatsız bir gelin. Damat yırtılmış, oyulmuş, karanlık bir kuyu bırakmış gerisinde. Hasret, “Baba,” diyecek oldu. Damat baba yok. Fotoğrafın yanında küller. Rüzgâr estikçe odaya hakikat savrulan incecik küller. Hasret’in üstü başı daima kül.”

ŞİMDİ KONUŞMAK ZAMANI

Kitabın ismine konut sahipliği yapan Yetiş Umay Ana ve etkileyici içeriği olan bir başka hikaye Yeniçerinin Hezeyanı, vaktin öteki bir sığınağından yahut öteki bir vaktin insanlarından bize seslendikleri için kitabın genel havasının dışında lakin yeniden Georges Perec’in şu kelamını hatırlatır nitelikte: “Parçalar bütünü belirlemez, bütün modülleri belirler.”

Benim Düşlerim Daima Çıkar, Esra Kahya’nın “Gerçek insanları yazıyorum lakin onların gerçek beşerler olduklarını yazarken fark etmiyorum,” dediği, “Transtayım, karakterlerin içindeyim,” diye devam ettiği bir bütünün yapıtı. Karakterlerin ve onların öykülerinin tümü; Esra Kahya’dan dökülen, akan, saçılan kesimler.

Karmaşık düşleri, bez bebekleri, eksilen saçları, öldürülen babaları, uzlaşılamayan anneleri, muskaları, adakları, yüzyıllık masaları, şişeleri, üç boynuzlu kahramanları ağırlayan, evvel Esra Kahya’nın zihninde sonra da kaleminde bütünü tamamlayan ve çoğunlukla metaforik anlatımla bizi yakalayan bu kıssalar; muharririn kitaptaki bir cümlesiyle koltuklarımızda huzursuzca kıpırdanmamızı da sağlıyor. Zira Esra Kahya, kitaptaki şu cümlede olduğu üzere “bizi emanet bir uykuya daldırarak” şöyle fısıldıyor: Benim Düşlerim Daima Çıkar, pekala ya sizinki?