Halk Kiralık Ev derdinde “Millet” Konaklardan Çıkmıyor!

İstanbul Şişli Belediye Lideri Muammer Keskin’in sözüyle, toplam pahası yaklaşık 500 milyon lira olan 8-9 taşınmazın geri alınması için selefi Hayri İnönü devrinde başlatılan tüzel ve idari uğraşın sürdüğünü yazmıştım.

Söz konusu taşınmazlar, 2023 seçimlerinde CHP’den Erzincan Milletvekili seçilen Mustafa Sarıgül’ün 1999-2014 yılları ortasında sürdürdüğü Şişli Belediye Başkanlığı periyodunda idaresine geçtiği İstanbul Şişli Vakfı’nın (İŞVAK) ticari işletmesi Şişli Meslek Yüksek Okulu’na (ŞMYO) bedelsiz ve ihalesiz devredilmişti.

Keskin, Şişli Belediyesi’ne ilişkin taşınmazların kuruma iadesi için açılan kimi davaların kazanıldığını lakin kendilerine tesliminin gerçekleşmediğini söylemişti.

Hangi davalar kazanılmış, şimdi kendilerine yönelttiğim bu sorunun karşılığını alamadım.

En saf haliyle “Şişli’nin malları Şişli halkınındır”; temel slogan bu. Aksi hukuksal olarak bilemem ancak etik olarak mümkün değil.

DSP ve CHP ortasındaki rekabetle başlayıp, CHP’de genel liderin değiştiği Kurultay’a yansıyan ve parti içi bir sıkıntı üzere görünen bu bahsin tüzel sonuçları tüm İstanbul’u ilgilendirecek.

Hatta Türkiye’yi…

Nedenini söyleyeyim: Şişli Belediyesi, vakıflar yoluyla gayrimenkul edinimi konusunda yetenekli olan AKP’nin iktidar ortaklarının eline su dökemez.

Sizi 2021 yılına götüreceğim.

Vakıflar Genel Müdürlüğü, İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nden (İBB) devraldığı Seyahat Parkı toprağının mülkiyetinin 19 Mart 2021 tarihinde, Sultan Beyazıt Hanı Veli Hazretleri Vakfı'na geçtiğini açıkladı.

Aynı açıklamada "Topçular Kışlası olarak uzun mühlet hizmet verilen bu binalar daha sonra fonksiyonunu kaybetmiştir. O devirde yürürlükte olan Ahkamü'l-Evkaf'a nazaran vakfına geçmesi gerekirken taşınmazlar belediye mülkiyetine geçmiştir." denildi.

Devrin 5737 sayılı Vakıflar Kanunu'nun 30. Hususu mucibince yapıldığı belirtildi.

Peşinden İBB Lideri Ekrem İmamoğlu, gazeteci Cüneyt Özdemir'in YouTube kanalına verdiği röportajda "Neredeyse 100 yıldır İstanbul Büyükşehir Belediyesi'ne ilişkin bir parkı, ne olduğu muhakkak olmayan bir vakfa devrediyor, hem de çabucak yazışmalarla… Taksim Seyahat Parkı'nın devredildiği Sultan Beyazıt Hanı Veli Hazretleri Vakfı diye etkin bir vakıf şu anda bulunmuyor " diyerek, karara itiraz etti.

Vakıflar Genel Müdürlüğü “meselenin” Taksim Seyahat Parkı hudutlu olmadığını ortaya koyar nitelikte, Türkiye genelinde 1014 taşınmazın Vakıfları ismine tescil edildiği belirtilen açıklamada birtakım örnekler de motamot şöyle sıralandı:

"Kanun kararı mucibince İstanbul özelinde ve Belediye Mülkleri ile hudutlu kalmaksızın Kuleli Yer Vakfı'na ilişkin Galata Kulesi, 3. Selim periyodunda inşa edilen Selimiye Kışlası, Sultan 1. Mahmud Vakfı ismine Adile Sultan Sarayı, Beyazıt Hanı Veli Vakfından Pera Palas Otel, Vefa Lisesi, Şişli Etfal Hastanesi, Sait Halim Paşa Yalısı."

Mart 2021'de 76'sı İstanbul'da olmak üzere toplam 1014 taşınmaz ortasında; Sultanahmet, Ayasofya, Süleymaniye, Fatih ve Teşvikiye mescitleri, Paşakapısı Cezaevi, Sansaryan Han, Sepetçiler Kasrı, Şişli Etfal Hastanesi, İstanbul Kadıköy Anadolu Lisesi, Mimar Sinan Hoş Sanatlar Üniversitesi, Kandilli Kız Lisesi, Burhan Felek Lisesi, Mithatpaşa Meslek Lisesi, Şemsipaşa İlkokulu, Üsküdar Halil Rüştü İlköğretim Okulu, Üsküdar Bağlarbaşı İlkokulu da yer alıyordu.

Herkes mahallesine bir baksa “vakıfların” uzantılarını görebilir.

İstanbul ili Üsküdar ilçesinden örnek vereceğim.

Kasım 2023 tarihinde yayımlanan Sayıştay Başkanlığı’nın 2022 yılına ilişkin “İstanbul Üsküdar Belediyesi Kontrol Raporu” nda tabir motamot şu:

“Mahallî yönetimler ile başka kamu kurum ve kuruluşları dışında kalan gerçek ve hukuksal bireylere, derneklere, sivil toplum kuruluşlarına yahut meslek kuruluşlarına mühleti her ne olursa olsun tahsis süreci gerçekleştiremezler. Bu hukukî kişiliklere lakin 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu kararlarına uygun olarak kiralama süreci yapılabilir.”

Hatırlatılan yasal düzenlemeye dayanılarak, 5393 sayılı Belediye Kanunu’un 75’ inci unsurunun (d) fıkrasında taşınmaz tahsisine ait şartlar, Kanunun 75’ inci hususunun (c) fıkrasında ise hangi vakıf ve derneklerle ortak hizmet projesi gerçekleştirilebileceği vurgulanıyor.

Yapılan incelemede; “İdarenin üzerinde tasarruf sahibi olduğu 13 adet taşınmazın, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu kararlarına ters olarak ihalesiz bir formda, işbirliği protokolü ile çeşitli dernek ve vakıflara kullandırıldığı, 1 adet taşınmazın da bir derneğe tahsis edildiği tespit edilmiştir” notu düşülüyor.

Sonuç olarak kelam konusu 13 adet taşınmaz ile ilgili olarak 75’inci unsurun (c) ve (d) fıkraları birlikte değerlendirildiğinde; belediyenin, dernek ve vakıflarla ortak hizmet projesi geliştirebileceği, fakat mülkiyetindeki taşınmazları bunlara tahsis edebileceğine ait rastgele bir kararın yer almadığı belirtiliyor.

Ve yapılması gereken de işaret ediliyor: “İdarenin mülkiyetindeki taşınmazların, dernek ve vakıflara 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu kararlarına uygun olarak kiralama süreci yapılarak kullandırılması gerekmektedir.”

Sayıştay raporunda yer alan “İdare Taşınmazlarının İhale Yapılmaksızın İşbirliği Protokolleri ile Çeşitli Dernek ve Vakıflara Kullandırılması -Bulgu 20” çerçevesinde; “İdare tarafından 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu kararlarına nazaran ihale edilmek suretiyle kiralanması gereken kimi taşınmazların taşınmaz tahsisi niteliğinde işbirliği protokolleri ile çeşitli dernek ve vakıflara kira bedeli karşılığında kullandırıldığı görülmüştür” saptaması, belediyeler tarafından vakıflara devredilen mülklerle ilgili uyuşmazlıkların konusu olabiliyor.

Şişli Belediyesi’nde olduğu üzere.

Sayıştay raporunda sayı olarak tabir edilen “13 taşınmazın” hangi kuruluşlara ilişkin olduğu yazılmamış. Üsküdar Belediyesi’ne en fazla kira borcu olan taşınmaza bakıyorum; Üsküdar Mimar Sinan Mahallesi’ndeki 2651 nolu adada 1989 yılında ihale edilen taşınmaz dikkatimi çekiyor.

Başkanlığı’nı Prof. Dr. Nevzat Tarhan’ın yaptığı “İnsani Pahalar ve Ruh Sıhhati Vakfı” nın 2010 yılında ticari işletmesi olarak kurulan Üsküdar Üniversitesi’nin de yer aldığı adada, hangi binaya ilişkin olduğunu bilmediğim kira borcu 812 bin 860 TL’ye ulaşmış.

Kandilli mahallesinde de değişik bir odaklanma yürüyor. Daha evvelki yazılarımı okuyanlar anımsayacaklar…

Kandilli’nin tek çocuk parkı ve sarsıntı toplanma alanı, içindeki 2. derece tarihi yapıtla birlikte Vakıflar Genel Müdürlüğü’nün 2021 yılında açtığı ihaleyle AKP’den milletvekili aday adaylığı ile dikkatleri çeken Alpay Tarhan’ın şirketi Sürgü Gayrimenkul Yatırım şirketine verildi.

Mahalleliler son 2 yıldır ihalenin iptali için hem hukuksal gayret veriyorlar, hem de aralıksız her Pazar günü parkın önünde “Parkımı geri ver” aksiyonu yapıyorlar.

Kandilli, Vaniköy, Kanlıca, Anadolu Hisarı ve Beylerbeyi sınırında tarihi “sembol binalar” restore eden Tarhan’ın Kandilli İskele Caddesi’ndeki “mütevazi” idare binası; 2019 yılında Hz. Hatice Vakfı ve Kandilli Pastanesi, 2020’de Kandilli Holding olarak da hizmet vermeye başlamıştı.

Üsküdar Belediyesi de Kandilli sırtlarına demir attı.

Üsküdar Belediyesi, restore ettiği tarihi bir konağı 15 Eylül 2023 günü Kandilli Nevmekan Kütüphanesi ve Kafe olarak hizmete açtı.

Toplu ulaşımı olmayan denize nazır doruktaki kütüphane-kafe’ye otobüslerle taşınan yol yorgunu öğrencilere fiyatsız çay-kahve ikramı yapılıyor.

Buraya kütüphane-kafe demek aslında ayıp olur; saray ihtişamını yansıtan bir konak! Kaç paraya restore edildiğini iddia etmek kolay değil.

Konağın bulunduğu yerin yanındaki Vakıflar’a ilişkin yeşil alan ise bir mahalle sakini tarafından kiralanmıştı. Bu alana dikilen 65 adet ağacın kesildiğini söyleyen mahalle sakinleri, birebir yerde otopark yapılacağını söylüyorlar.

Üsküdar Belediyesi’nin “cömertliği” bununla hudutlu değil.

Yine Kandilli sırtlarında restore edilen metruk tarihi bir konak Üsküdar Belediyesi tarafından “El Sanatları Enstitüsü” olarak açılmıştı.

Üzerinden 3-5 ay geçti; tıpkı konak Fatih Sultan Mehmet (FSM) Vakıf Üniversitesi Hoş Sanatlar Fakültesi’ne devredildi.

Bugünlerde o tabela da yerinden indirilmiş.

FSM Üniversitesi’nin sayfasından öğreniyoruz ki, Kandilli Yerleşkesi Boğaz’ın öte yakasına geçmiş:

“Gülhane’de yer alan tarihi yapı, Osmanlı Dönemi’nde Soğukçeşme Askerî Rüştiyesi olarak inşa edilmiştir. İnşa edildiği 1875 yılından beri farklı hedeflere hizmet eden yapı Üniversitemize tahsis edilerek 2022-2023 Eğitim-Öğretim yılında eğitime kazandırılmıştır. Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından onarım süreci tamamlanan yapı, Üniversitemiz Hoş Sanatlar Fakültesi ile Prof. Dr. Fuat Sezgin İslam Bilim Tarihi Enstitüsü’ne mesken sahipliği yapmaktadır.”

Rivayet o ki; FSM Üniversitesi’nin Kandilli Yerleşkesi’ne, Cumhurbaşkanı Tayyip Recep Erdoğan’ın eşi Emine Erdoğan himayesinde kurulan “Sıfır Atık Vakfı” yerleşiyor.

Sayıştay 2023 Raporu’na kadar bir mola alalım.