AYM’nin Cemal Kaşıkçı kararının gerekçesi açıklandı: “Sanıklar Türk makamlarının çabası sonucunda ceza aldı”

T24 Ankara

Anayasa Mahkemesi’nin (AYM), Suudi Arabistan’ın İstanbul Başkonsolosluğu’nda 2018 yılında öldürülen gazeteci Cemal Kaşıkçı davasının Suudi Arabistan’a periyoduna ait Kaşıkçı’nın nişanlısı tarafından yapılan ferdi başvuruyu reddetmesi hakkındaki gerekçeli kararı açıklandı. Yüksek Mahkeme’nin kararında, Türk isimli makamlarının tesirli bir milletlerarası iş birliği ve ceza muhakemesi yürütülmesi için gerekli bütün makul önlemleri almaya ait ömür hakkı kapsamındaki anayasal yükümlülüklerini yerine getirdiği tez edilerek, “Kaşıkçı davası kapsamında Suudi Arabistan’da yargılanan sanıkların, Türk İsimli makamlarının uğraşı sayesinde ceza aldığı” savunuldu.

TIKLAYIN | AYM, Cemal Kaşıkçı başvurusunu reddetti

Başkonsolos kaçtı

Anayasa Mahkemesi’nin Cemal Kaşıkçı'nın nişanlısı Hatice Cengiz tarafından yapılan müracaatın reddedilmesine ait kararı, Resmi Gazete'de yayımlandı. Yüksek Mahkeme’nin kararında, cinayete ait soruşturma ve kovuşturma evrelerine değinilerek, Türk isimli makamlarının şimdi Kaşıkçı'nın öldüğü bilinmeden Konsolosluk binasından çıkmadığı ve kayıp olduğu ihbarı üzerine soruşturma başlattığı, hata mahallini araştırmak istediği lakin Suudi Arabistan makamlarının buna müsaade vermedikleri kaydedildi. Suudi makamlarının en başından itibaren isimli yardımlaşma ve iş birliğine yanaşmadığı belirtilen kararda, bu nedenle savcılığın, hata mahallinde inceleme yapma imkanı bulamadığı, kanıt araştırılması için çok kritik kıymeti olan mühletin kanıt toplanmadan geçildiği, bu süreçte Suudi Başkonsolos'un da ülkesine gittiği tabir edildi.

“Türk makamlarının eforu ile duyuldu”

Kararda, dava evrakından, Suudi yetkililerin Konsolosluk’taki cürüm kanıtlarını yok etmek üzere özel bir takım gönderdikleri belirtildi. Bu şahısların maddi kanıt niteliğindeki tüm delilleri yok ettiklerine atıfta bulunulan kararda, “Bu nedenle konsoloslukta Cemal Kaşıkçı ile ilgili olarak örneğin DNA incelemesine temel alınabilecek cinsten bir ispat ya da ayrıca bir iz tespit edilememiştir” denildi. Buna rağmen savcılığın, Kaşıkçı'yı öldürmek üzere görevlendirildiği belirtilen 15 kişiyi tespit ettiği, Suudi yetkililerin Kaşıkçı’nın konsolosluktan çıktığı istikametindeki açıklamalarından dönmek zorunda kaldıkları belirtilen kararda, “Türk makamlarının gayreti ve olayın üzerine ısrarla gitmesi sonucu tüm dünya kamuoyu bu bilgilere sahip olmuştur” denildi.

“Öldüğünü açıklamak zorunda kaldılar”

Kararda, Türkiye'ye gelen Suudi Başsavcısı ve beraberindeki heyete yazılı kimi sorular sorulduğu ve kısa müddette cevaplanması beklendiği, bu gelişmenin akabinde Suudi yetkililerin “Kaşıkçı'nın konsoloslukta yaşanan bir arbedede ömrünü yitirdiğini fakat cesedinin nerede olduğunun bilinmediğini açıkladıkları” anlatılarak, “Bunun yanında Suudi Arabistan Krallığı, Cemal Kaşıkçı'nın mevtinde hissesi olan herkesten hesap sorulacağını, bu bireyleri adalete teslim edileceklerini açıklamıştır” tabirleri kullanıldı. Savcılık tarafından faillerin iadesi ve yakalanması için gereken tüm süreçlerin yerine getirildiği, buna rağmen Suudi makamlarınca yakalama ve iade taleplerinin yerine getirilmediği ve faillerin yakalanmasını mümkün olmadığı vurgulanan kararda, sonuç olarak savcılıkça Kaşıkçı'nın Suudi Arabistan Krallığı üst seviye yetkililerinin azmettirmesi sonucunda öldürüldüğüne ait şüpheliler hakkında dava açıldığı kaydedildi.

“Sorumluluk Suudilerin”

Kararda ayrıyeten Kaşıkçı’nın nişanlısı Cengiz’in, olay yerinde maddi kanıt incelemesi yapılmamasını şikayet ettiği kaydedilerek, şöyle denildi:

“Konsoloslukta yapılamayan incelemelerle ilgili Türk makamlarına izafe edilecek bir kusur bulunmamaktadır. Bu mevzudaki ilgili mevzuatta konsolosluklara tanınan ayrıcalık ve dokunulmazlıklarla ilgili istisnalar bakımından ağır cezalık bir hatanın varlığı kaidesi aranmaktadır. Olayın muhakkak bir cinayet olduğunun çabucak ve kısa müddette ortaya çıkmadığı gözetildiğinde, bu bahisteki sorumluluğun Suudi makamlarında olduğunu söylemek gerekir. Dahası cinayetin ortaya çıkmasında Türk soruşturma makamının ağır eforunun tesirli olduğunu vurgulamak gerekir. Bu uğraş sayesinde dünya kamuoyu Kaşıkçı’nın öldürüldüğünden ve olaya ait öbür gelişmelerden haberdar olmuş, problem milletlerarası pek çok kurum ve kuruluşun gündemine oturmuştur.

“Ağır kusur Suudilerin”

Soruşturmanın yeterliliği bağlamında Türk soruşturma makamının bir zafiyeti olmayıp, olay yerinde derhal yapılması gereken maddi kanıt incelemelerinin ve aramaların gecikmesinde ağır kusurun muhatap makamlara ilişkin olduğu değerlendirilmiştir. Bu prestijle ceza muhakemesinin soruşturma evresinin, Türk isimli makamının yükümlülükleri bağlamında hayat hakkı kapsamında tesirli ceza soruşturması yürütülmesi yükümlülüğünün gerektirdiği tüm kriterleri karşıladığı sonucuna varılmıştır.”

“Sanıklar iade edilmedi”

Yüksek Mahkeme, Cengiz’in davanın bölümüne yönelik itirazına ait değerlendirmesinde ise Suudi makamlarının olayın en başından itibaren iş birliğine yanaşmadığı ve Türkiye’nin tüm taleplerini reddettiğini vurgulayarak, iki ülke ortasında isimli iş birliğine yönelik rastgele bir kontrat olmadığını da vurguladı. Kovuşturma etabında İstanbul 11. Ağır Ceza Mahkemesi’nin, iade edilmemeleri nedeniyle sanıkları hazır edemediği belirtilen kararda, Suudi makamlarının olaya ait bir dava yürüttükleri ve kimi sanıkları cezalandırdığı anlatıldı. Kararda, “Türkiye'deki yargılamayı yapan mahkemenin ise Suudi Arabistan'da yargılanan sanıklar da dahil tüm sanıkları duruşmada hazır etmek için uzun müddet iade taleplerinden sonuç almayı beklediği, yapılan yazışmalar sonucunda Suudi Arabistan’da yargılanan 8 sanığın cezalandırıldığını öğrendiği” kaydedilerek, bunun üzerine mahkemenin bu sanıklar tarafından kovuşturmaya devam edemeyeceği, başka sanıklar tarafından ise Suudi Arabistan'daki kararın münasebetlerini değerlendireceğini açıkladığı, sonrasında da Suudi Arabistan'ın münasebetlerinin belge içeriğiyle uyumlu olduğu sonucuna vardığı söz edildi.

“İş birliğine yanaşmadılar” vurgusu

Kararın devamında, AYM’nin kelam konusu başvuruyu, “kovuşturmanın dönemi, Suudi Arabistan'ın milletlerarası iş birliğine yanaşıp yanaşmadığı, yetkili Türk makamlarının bu iş birliğinin sağlanmasında ve kovuşturmayı yaşanan zorlukları aşarak yürütmede gereken çabayı gösterip göstermediği boyutlarıyla” ele aldığını belirtmesi dikkat çekti. Kararda, Türk makamlarınca, soruşturma basamağında olduğu üzere kovuşturma etabında da cinayetin sanıklarının yakalanması konusunda azami bir efor gösterildiği, Suudi makamlarından sanıkların iadelerinin talep edildiği hatta milletlerarası yakalama kararlarının çıkarılmasını sağlayarak bu kararların yerine getirilmesini beklediği fakat Suudi makamlarının sanıkların ülke dışına çıkışına müsaade vermeyip iadeye yanaşmadığı ikinci sefer vurgulandı.

Tüm eforlar karşılıksız kaldı

Türk makamlarının kovuşturmanın bölümü için çabucak harekete geçmeyip, sanıkları duruşmada hazır etmek için 2 yılı aşan bir mühlet boyunca ağır bir efor sarf ettiği fakat bu gayretten da sonuç alamadığı belirtilen kararda, şöyle denildi:

“Bu noktada mevtle sonuçlanan olayla ilgili ceza muhakemesinin yabancı devleti de kaçınılmaz olarak ilgilendirdiği somut kovuşturmada karşılaşılan zorluğa tekrar vurgu yapmak gerekir. Suudi makamlarının olaydan sorumlu tutmadıkları bireylerin dahi ülke dışına çıkmalarına müsaade vermedikleri, Türk makamlarında yapılan kovuşturmanın sanıklar hazır edilerek yürütülmesi teşebbüslerinin böylelikle tümüyle karşılıksız kaldığı bir gerçektir. Müracaatçının da tezlerinde sanıkların iade edilmemesi ve kovuşturmanın bu nedenle ilerlemesi ile ilgili olarak Türk isimli makamlarına kusur izafe edilebilecek rastgele bir argüman ileri süremediğinin de altını çizmek gerekir.

Yükümlülükler yerine getirildi

Türk isimli makamları, sanıkları uzun süren uğraşlarına karşın hazır edememeleri manisi ile karşı karşıya kalmaları ve bu manisi etaplarından ötürü kovuşturmayı devrederek sanıkların ilgili yabancı devlette kovuşturulması istikametinde gerekli teşebbüslerde bulunmuştur. Türk isimli makamları, bu teşebbüslerinin akabinde Suudi makamlarınca tekrar yapılan değerlendirmeler ve öncesinde verilmiş mahkumiyet kararları ile sanıkları hazır edememelerini de dikkate alarak kovuşturmayı sonlandırmıştır. Türk isimli makamlarının ömür hakkı kapsamındaki anayasal yükümlülükleri doğrultusunda bir memleketler arası iş birliği sağlama ve kovuşturmanın sanıkların tamamı hakkında olmasa da bir kısmının uzun müddetli hürriyeti bağlayıcı cezalarla karşı karşıya kalmasıyla aleyhlerine sonuçlanmasına yönelik gereken çabayı gösterdiği, başka bir deyişle anılan cezaların Türk isimli makamlarının gayretleri sonunda verildiği dikkate alınmalıdır. Hasebiyle müracaat bir bütün olarak ele alındığında Türk isimli makamlarının tesirli bir memleketler arası iş birliğine ve tesirli ceza muhakemesi yürütülmesi için gerekli bütün makul önlemleri almaya ait ömür hakkı kapsamındaki anayasal yükümlülüklerini yerine getirdiği sonucuna varılmıştır.”

Cemal Kaşıkçı cinayeti unutuldu mu?

TIKLAYIN | Cemal Kaşıkçı cinayetine ait 26 Suudi sanık hakkındaki dava düşürüldü

GÖKÇER TAHİNCİOĞLU YAZDI | Yargıda 'mükerrer' standart: Kaşıkçı evrakını kapatma münasebeti yapılan "mükerrer yargılama" Seyahat davasında yok sayıldı!