Sezgin Kaymaz: İstediğim tek şey yazmak

Günümüzün kıymetli muharrirleri ortasında yer alan Sezgin Kaymaz’ın yeni romanı 'Düz Dünyacılar' Bağlantı Yayınları etiketiyle geçtiğimiz günlerde raflardaki yerini aldı.

Biz de bu vesileyle kendisine sorularımızı yönelttik.

İlk kitabınızı 1997’de yayınladınız. Bugünden geçmişe baktığınızda müelliflik serüveninize dair bize neler söylemek istersiniz?

Her serüven başladığı yerde biter. Bugünden düne baktığım vakit daima başladığım yeri görüyor, beni daktiloyu önüme çekip yazmaya koyulduğum güne taşıyan, yazmaya yönlendiren, yazmakta inat ettiren şey her ne şeyse kendimi her seferinde tıpkı şeyle yüz yüze buluyorum. Ortadan istediği kadar vakit geçmiş olsun, baktığımda gördüğüm bu: Daima tıpkı yerdeyim; güya hiç yazmamışım, güya yazmaya bugün başlıyorum.

'Düz Dünyacılar' son kitabınız. Bu kitap nasıl ortaya çıktı?

Benim istediğim tek şey yazmak. Yazarken neyi yazdığımı, yazıp bitirdikten sonra da niçin yazdığımı hiç bilmiyorum. İçimden bir şey geliyor, birtakım varlıklar, yerler yurtlar belirmeye başlıyor ve ben onları takip ediyor, yapıp ettiklerine şahit oluyor, o esnâda da bunları yazıya döküyorum. Plan yok, hesap kitap yok, baş ve son yok; yalnızca şahitlik var, şahitliğin yazılaştırılması var. Bu sürece romanların konusu, kahramanları, yerleri, akışı, ismi da dahil. 'Düz Dünyacılar'ın nasıl ortaya çıktığını bilsem, yazarken 'Düz Dünyacılar' diye bir roman yazdığımı da bilirdim. Lakin o denli olmuyor bende. Kim bilir nerelerde dolanıp dururken, kim bilir öbür neler yazarken dümen birden bu tarafa kırılıveriyor; sonrası benden çıkıyor, kendi kendine devam ediyor; ben yalnızca seyrediyor, aktarıyorum. Bu yüzden bilemem bu kitap nasıl ortaya çıktı. Fakat ortaya çıkanı daima kabul ederim.

Düz dünyacılık, varlığı ve hayat hakkını eşit gören bir sistem. Ölen ve tekâmülünü tamamlayamayanlar reenkarne olarak yine dünyaya gönderiliyorlar. Bu bağlamda hayat bir eğitim alanı ve cezaevi olarak fonksiyon görüyor diyebilir miyiz? Bu romanın kıssasında durum bu. Resmedilen düz bakış. Düz, dümdüz, adaletli bakış; sen ne isen bu dünyayı paylaştığın başka rastgele bir varlık da o, bunu anla, sen ne kadar değerliysen o da o kadar pahalı, bunu da anla, ve sen ne kadar gerekliysen o da o kadar gerekli, hatta daha da gerekli; işte en çok bunu anla. Sen var olmasan da var olur bu dünya lakin şu dağ sıraları olmazsa olmaz, denizler olmazsa olmaz, ağaçlar olmazsa olmaz, hayvanat olmazsa olmaz; çok âlâ ancak çok uygun anla.

'KÖPEK MİLLETİNİ DAHA ÂLÂ TANIYORUM'

Sadece 'Düz Dünyacılar'da değil genel olarak romanlarınızda hayvanların, bilhassa de köpeklerin kıymetli bir yeri var. Bunun, sevginin ötesinde bir karşılığı olsa gerek.

Anlayış desek? Ya da kavrayış? "Oncağızlar huzur içinde yaşayıp gidiyordu, biz geldik onları yerlerinden yurtlarından ettik" üzere beylik açıklamalara girmeden kestirmeden gitsek de empati desek? Varlık Hakları desek? Bir ileti verme debelenmesi olmaksızın, bilir bilmez, etraftaki her bir varlığı fark edebilmek, onlarsız bir dünya olamayacağını idrak edebilmek, onlara kıymanın en başta kendine kıymak olduğunu görebilmek, sonra da yeniden bilir bilmez bu görüleri kâğıda dökmek desek? Kedi, köpek, kaplumbağa, kuş... ne fark eder, hepsi bizimle tıpkı kaynaktan geliyor, tıpkı kaynaktan besleniyor.

Ve evet, romanlarımda köpek nüfusu başka hayvan nüfusuna ağır basıyor. Ancak inan taraf tuttuğumdan değil. Sanırım içine doğduğum dünyada çocukluğumdan bugüne daima köpeklerle iç içe olmanın getirdiği bir "elinin erdiğine uzanma, onunla ilgili yazma" emniyeti. Zira o alana daha yakınım, daha fazla şey biliyorum, köpek milletini daha yeterli tanıyorum.

Bölüm başlarındaki epigrafların birçok bilhassa halk şiirinden, türkülerden seçilmiş. Bunun sebebi nedir?

Belli bir sebebi yok. Nereye ne uygun düşerse, yakışırsa, oturursa epigraf da o oluyor. Kimi vakit bu silsileyi takip ederek -yani "Şu kısmın başına hangi epigraf uygun olur?"- sorusuna yanıt olarak arşivimden bulup çıkarıyorum, kimi vakit tam aksi oluyor, evvel epigraf gelip zaten konuyor sayfanın doruğuna, o kısım bundan sonra yazılıyor; sanırsın orayı o epigraf yazdırmış. Sanırsın diyorum ancak aslında bana daima o denli geliyor.

'YAZMANIN TULÛATI ÜZERE BİR ŞEY BU; AKLIMA NE YAPITSA O'

Günümüz romanına dair fikirlerinizi bizimle paylaşır mısınız?

Yabancıysa, Kuzey Avrupa, Çin ve Japon edebiyatına daha bir sempati duyuyorum diyeyim ve muharrir ismi vermeden susayım.

Yerliyse, bugün hissettiğim şu: Çok uygun gidiyor. Burada da isim vermeyeceğim. Zira ne kadar düşünürsem düşüneyim, ne kadar hepsini hatırlayabilirim zannedersem zannedeyim, bu bahiste daima çuvallıyor ve isim verdikten sonra bir de dönüp bakıyorum ki daha vermediğim fakat vermem gereken bir dolu isim kalmış; çok üzülüyorum, hak yemiş üzere hissediyorum. Ki hissetmekten de öte, resmen hak yemek oluyor. Fakat güzel. Yerli edebiyatta ışıklarını çaka çaka gelen gençler, çoktan ışık kaynağı olmuş orta jenerasyondan çok sağlam muharrirler var.

Son vakitlerde neler yapıyorsunuz? Masanızda bizim için neler var?

Masada ne olduğunu hiçbir vakit bilemedim ki ben. Şimdilik yalnızca meskende hayatiyetinden sorumlu olduğumuz 15 nüfus evlâd-ı hayvanat var, sokakta gece gündüz el uzatmaya çalıştığımız evlâd-ı hayvanat var, mevzu komşu var, eş dost var, daima hasbihâl ettiğimiz mektup kardeşler var, okunan, okunacak kitaplar var, bahçede kesmemi bekleyen odunlar var, meskende iki çivi çakmamı bekleyen kırık dökükler var, her halt var lakin rastgele bir roman hazırlığı yok.

Olursa yazamam aslında, hazırlık hazırlık olarak kalır, üstü örtülür sarfiyat. Hazır olmadan, bilmeden, bastığım rastgele bir tuşa rastgele bir mana yüklemeden yazmalıyım. Bugüne kadar bu türlü yazdım, bundan sonra da bu türlü yazabileceğim zira bende kurup planlayıp ne yazacağımı nasıl bir sona erişeceğimi bilip ona nazaran yazma yeteneği yok. Yazmanın tulûatı üzere bir şey bu; aklıma ne yapıtsa o. Bir öteki sözle, benimki maça ısınma hareketleri yapmadan çıkmak.