Ertuğrul Özkök: Ünlü Türk yazar, müzede gürültü yapan turisti bakın nasıl kaçırmış?

Ertuğrul Özkök | Vaktin Ruhu

Size kusursuz bir kitabı anlatacağım…
Hem de Patti Smith’in "Just Kids" (Çoluk Çocuk) kitabı kadar büyük bir keyifle okuduğum bir kitap…
Ama çok riskli bir iş yapacağım.
Kitabı o denli bir yerinden anlatacağım ki tahminen de muharririne en büyük haksızlık olacak.
Belki de bir “yellenme yazarı” olarak damgalanacak…
Ama bu riski alacağım…
Çünkü harikulâde bir kitap ve bu kısım de kitabın “cesaret” ölçüsünü göstermesi bakımından çok önemli…

Caravaggio hayranı bir aydın neler yapabilir?

Gündüz Vassaf’ın yeni çıkan kitabının ismi “Ressamın İsyanı…”
İlk bakışta İtalyan ressam Caravaggio üzerine yazılmış bir tutku kitabı…
Hatıra kitabı değil lakin bir “hafıza defteri…”
Çok yürekli, çok eğlenceli, çok öğretici…
Ve dayanılmaz literer…
Gündüz Vassaf, 77 yaşında…
Benim üzere o da Caravaggio hayranı…
Benim üzere o da Caravaggio’nun akabinde müzelere gidiyor, tablolarının karşısında saatler geçiriyor.

Oritgia Adası’ndaki kilisede sıradan bir gün

Sırf bu nedenle Sicilya’nın Ortigia Adası’na yerleşmiş…
Her gün adadaki Santa Lucia Alla Badia Kilisesi’ne gidip oradaki Caravaggio’nun “Azize Lucia’nın Gömülüşü” tablosunu seyrediyor…
Her gün kiliseye giren birinci kişi o oluyor…
İşte anlatacağım olay o günlerden birinde geçiyor.
Şimdi kemerleri bağlayın, bir Türk müellifinin olağanüstü uçuşuna şahit olacağız.

Santa Lucia Alla Badia Kilisesi

Dev Crusie gemisinden inenlerin ayakkabı, çorap ve pantolonları

O gün limana büyük bir Cruise gemisi yanaşmış ve onun anlatımıyla, “Sandaletlerini çorapla giyen Alman, erkeklerin bayanlardan şık ayakkabı giydiği İngiliz, pabuçlarıyla pantolonları uyumsuz Rus ve stilettolu Sicilyalı bayan turistler” kiliseyi doldurmuştur.
Tabii bu kalabalık, Caravagigio’yu kimseyle paylaşamayan yazarımızı olağanüstü rahatsız eder.
Ve bu kalabalığı kaçırtmaya karar verir.
Bulduğu sistem ne midir?
Ben ortadan çekiliyorum, onun kaleminden okuyoruz:

Gürültücü turisti işte bu türlü kaçırırsınız

“Yaşlıları, birinci sırada oturduğu yerden resme yayılan osuruğumun kokusuyla dağıttım. Japon Beyefendi hariç. Kokuyu almamış nezaketinde yavaşça yer değiştirdi.”
Evet ünlü Türk müellifinin, gürültücü Cruise turistlerini kaçırmak için bulduğu sistem budur:
Gaz çıkarmak…
Kitaptan okumaya devam edelim:
“Aklımda dünya edebiyatının osuruk ustası Rabelais’nin Pantagruel’i…”
(Bundan sonra aktaracağım kısımlarda ben “yellenme” sözünü tercih edeceğim. Ancak onun kullandığı söz öteki…)

Caravaggio’nun “Azize Lucia’nın Gömülüşü” tablosu, kilisede

Marquez renkleriyle bin bir gece masalları

“(Pantagruel) ikinci kitabın XXVII. kısmında o denli (gaz çıkarır ki) bin beş yüz arşın boyunca toprak sallanır. Birinci yellenmede 50 bin 3 erkek cüce, ikincisinde tıpkı sayıda bayan cüce doğunca yellenmesinin rahmeti takdirle karşılanır.
Klasik edebiyatımızın (yellenme) metinlerinden ‘Bin Bir Gece Masallarındaki” Yemenli Abu Hasan’ı da unutmamalı. Karısıyla gerdek gecesi ziyafetinde peş peşe (yellenme) seslerini yükselterek konuşan konukların örtbas etmesine karşın, Abu Hasan utancından sofrayı terk edip Hindistan’a kaçar. ‘Memleket hasretine dayanamayıp beni unutmuşlardır’ diye on yıl sonra dönüp konutuna giderken yolda bir ananın kızıyla konuşmasına şahit olur. ‘Kızım’ der ana, ‘Sen Abu Hasan’ın (Yellendiği) gece doğmuştun…’”

“Yellenme”yi sansürleyince edebiyatımızın lisanı sarımsaksız cacık üzere mi oldu?

Bu kısmı şu cümlelerle tamamlıyor:
“Çağdaşlaştık. Tabiatımızı sansürlediğimiz süslü sözlerle nazikleştik. Edebiyatımızın lisanı sarımsaksız cacık gibi…”
Anlatımı bana Marquez’in “Yüzyıllık Yalnızlık” romanının lisanı üzere geldi.
Ama yeniden de yellenerek turist kaçırma formülünü hoş bir hareket değil fakat tesirli bir formül olarak okuduğumu itiraf edeyim.
Tekrar uyarıyorum.
Sakın bu kitabı, “Hani şu yellenerek turist kaçıran adamın kitabı” üzere hatırlamaya kalkmayın.
Gündüz Vassaf’a büyük haksızlık edersiniz.

Bugüne kadar okuduğum en âlâ Caravaggio kitabını bir Türk yazmıştı

Bugüne kadar Caravaggio üzerine okuduğum en hoş kitabı bir Türk yazmıştı.
Mehmet Ergüven’in “Pusudaki Ten” kitabıydı bu.
Şimdi ona Gündüz Vassaf’ın bu kitabını da ekledim ve hayal ettim.
Keşke üçümüz bir Caravaggio seyahatine çıksak.
Riskli bir iş tabii…
İkisi de biraz huysuz aydın…
Ama ben ikisini de pekâlâ yönetim edip bu geziyi tamamlayabilirdik diye düşünüyorum…

Madem bu kadar beğendin neden bir yellenme öyküsüne çevirdin?

Diyeceksiniz ki, “Madem bu kadar beğendin, bu kadar estetik buldun, bu kadar entelektüel buldun, niçin öyleyse yazarken bu kitaba en büyük haksızlığı yaptın?”
“Bir yellenme olayına indirgedin…”
O da benim arızam işte…
Yıllarca en akılda kalacak manşeti atmaya çalıştım…
Kaldı da…
Ama bana maliyeti de ağır oldu…

Caravaggio

Ama kitaba bir de şu açıdan bakın

Bence anlatılan yellenme olayı kıskanç bir Caravaggio hayranının neler yapabileceğini göstermesi bakımından da farklı.
Netice onun aldığı risk, yalnızca sessizce seyredebilmek için “yellenme…”
Caravaggio ise bu tabloları yaparken cinayet işlemeyi bile göze almıştı.
Netice olarak içten teşekkürler Gündüz Vassaf, bu mükemmel kitap için…
Özür dilerim kitabı bu türlü bin anekdotla hatırlatma haksızlığı yaptığım için…
Neyse ki şundan eminim.
Kitabı okuyan ne demek istediğimi çok âlâ anlayacak…