Antik kent Selge’nin rehber çocukları

ANTALYA - Manavgat’ta Köprülü Kanyon üzerinde yürütülen rafting turizminin art yüzünde binlerce yıllık bir antik kentin köylüleri yer alıyor. Denetimsiz bir süratle yürütülen rafting turizmi, bölgeye kendi imkanlarıyla gelen insanları bile tehdit ederken, satılan cins paketlerine 'çeşit olsun' diye konulan Selgeliler, bu kaostan geçimini sağlamaya çalışıyor.

Köyün eski ismi Zerk. Yakın bir tarihte Altınyaka ismi verilmiş. Ancak hem köy halkı hem de etraf köylerin Zerk demeye devam ettiği köydeki Selge Antik Kenti, turizmin kenar mahallesi. Rafting tipleriyle bölgeyi pazarlayan şirketler, turist kümeleri kısa müddetliğine Selge Antik Kenti'ne bırakıp, fazla para harcatmadan geri götürüyor.

ANTİK TİYATRO EKMEK KAPISI

Özellikle tiyatro binası olmak üzere antik yapılar köylülerin ana geçim kaynağı. Buğday ve küçükbaş hayvan yetiştiriciliğiyle geçinmeye çalışan köy halkı, kendi elleriyle tiyatronun otlarını temizleyip ziyaretçilere yol gösteriyor. Bayanlar bir ipe dizdikleri boncukları satmaya çalışırken, çocuklar da İngilizce, Almanca, Rusça ve Türkçe rehberlik yapıyor. Manasını bilmedikleri yabancı sözcükleri ezbere sıralayan kız çocukları Selge’nin vitrini. Amatör rehberlik, hiç bilmedikleri lisanlarla antik kenti anlatmak bu fakir köyde anneden kıza, babadan oğula geçen bir meslek. Tiyatroyu kaplayan otları bile köylüler temizliyor nizamlı olarak.

Bölgeden büyük rant sağlayan turizm sermayesi ise posasını sıktığı, son kuruşuna kadar aldığı turistleri göstermelik olarak getiriyor bu köye, onlar da bu halkın avcuna 3-5 kuruş sıkıştırıyor bahşiş diye. Birkaç tanesi de boncuk alıyor.

ÜÇ LİSANDA REHBERLİK YAPAN ÇOCUKLAR

Burada doğup büyüyen küçük kız çocuklar, bölgeyi merak edip gelenlere rehberlik ediyor. Hem de ana lisanları dışında üç dilde… Çocukları, İngilizce, Almanca ve Rusça’yı seri formda konuşup yaşadıkları yerin geçmişini anlatırken görenler şaşırıyor.

Eda Dalka’nın anlattıklarının Türkçe meali şöyle: "Buranın ismi Romalıların tabiriyle Selge, Fransızların tabiriyle Zerk. Türklerin koyduğu isim de Altınkaya Köyü. Antik tiyatronun ortasında geçmişte aslan, kaplan dövüştürüyorlarmış. Aslan ipinden boşalırsa fikriyle en önde köleleri, art sıralarda da hükümdarın akrabalarını oturtuyorlarmış."

DOĞANIN SUNDUĞU ÜÇ GEÇİM KAYNAĞI

Sonra akranı Sümeyye Nergiz’e geçiyor anlatma sırası: "Buranın üç geçim kaynağı var. Zeytinden yağ, üzümden şarap, ağaçlardan parfüm yaparak geçimlerini sağlıyorlar. Antik tiyatronun yedi giriş-çıkışı, 12 merdiveni, beş de galerisi var."

GÜREŞÇİ TASVİRLİ ANTİK PARALAR

Kuzey, batı ve güneyde surlarla çevrili üç zirve üzerine yayılan Selge Antik Kenti'nin en bilinen yapısı 8 bin kişilik tiyatrosu. MS 2. yüzyıla tarihlenen yapı, sahne binası yıkılmış olmasına karşın oturma sıraları ve duvarlarıyla hala ayakta. Şimdiye kadar hiçbir hafriyat yapılmayan Selge’de küçük çaplı araştırmalar dışında yapılmış bir çalışma da yok. Üzerinde Luvice yazıların ve güreşçi tasvirlerinin yer aldığı Selge sikkeleri son derece özgün. Bu sikkeler bölgenin hem savaşçı kimliğine hem de güreş üzere sporların çok sevilerek yapıldığına işaret ediyor. En geç MÖ 5. yüzyıla kadar giden bu sikkeler, kentle ilgili en eski arkeolojik bilgi.

İSKENDER’E DİRENMEYEN KENT

Pisidia bölgesinde Termessos ve Sagalassos kentleri Büyük İskender’e karşı direnirken, Selge elçiler göndererek işbirliği ve rehberlik teklifinde bulundu. Pisidia kentleri ortasındaki çekişmelere örnek gösterilebilecek bu davranış, sonraki yüzyıllarda Selge ile komşusu Pednelissos ortasındaki savaşlarla sürdü. En görkemli çağlarını birçok antik kent üzere MS 1 ve 2. yüzyıllarda, Roma imparatorluk çağında yaşayan Selge’de tiyatro, ticari agora, devlet agorası, meclis binası, sütunlu cadde, stadion üzere görkemli yapılar bu periyottan kalma. Kentte Zeus ve Artemis tapınakları da Üst Agora’nın batısında, Kespedion Doruğu diye anılan akropolü süslüyor.

DÜNYA MİRASI TARIM TERASLARI

Hem çok bilinen hem de yazgısına terkedilmiş bir kent olan Selge’nin en özgün, eşine az rastlanır kıymetlerinden bir oburu da tarım terasları. Teraslar, dünyanın iki büyük kırsal-tarımsal miras listesine aday. Bunlardan birincisi Dünya Tarım Örgütü’nün Global Kıymete Sahip Ziraî Miras Sistemleri (GİAHS) programı, oburu de UNESCO’nun Dünya Mirası Kırsal Kültürel Peyzajları listesi.

Selge’nin GIAHS sistemine dahil olması durumunda, kentin bilhassa ön plana çıkan klasik üretim teknikleri ve tarım teraslarının korunmasına takviye sağlanmış olacak. İnönü Üniversitesi’nden Sıla Balta ve Meryem Atik tarafından yapılan araştırmada, UNESCO Dünya Miras Listesi’nde yer alan kırsal kültürel peyzajların öne çıkan özelliklerini içeren Selge’nin klâsik alan kullanımı ve tarihi doku kıymetleriyle listede yer alması gerektiği vurgulandı.