‘Kadınların voleyboldaki başarısı kendisini sıkışmış hisseden herkese nefes oldu'

A Ulusal Bayan Voleybol Grubu, CEV Avrupa Şampiyonası’nda Sırbistan karşısında aldığı 3-2’lik galibiyetle kupayı kaldıran kadro oldu. Turnuva süreci Türkiye’de birçok tartışma yaşanırken, Türkiye Ulusal Grubu turnuvaya birçok tarafıyla konuşmaya paha izler bıraktı. Bunların en başında da ekibin namağlup zaferi geliyor.

Turnuva boyunca süren tartışmaları, Ebrar Karakurt üzerinden şahsileşen LBGTİ+ zıddı telaffuz ve taarruzları, ‘Filenin Sultanları’nın muvaffakiyetinin temellerini ve Türkiye’de yarattığı etkiyi Bilgi Üniversitesi Öğretim Üyesi Dr. İlknur Hacısoftaoğlu ile konuştuk.

Takımın muvaffakiyetinin yıllara dayanan bir birikimin kesimi olduğuna işaret eden Hacısoftaoğlu, bu muvaffakiyetin birçok kız çocuğu için de ilham kaynağı olduğunun altını çizdi. Bayanların muvaffakiyetinin kendisini sıkışmış hisseden herkese nefes aldırdığını lisana getiren Hacısoftaoğlu, muvaffakiyetin toplumun çok çeşitli bölümleri tarafından farklı hislerle da olsa sahiplenildiğine dikkat çekti.

Öncelikle bayanların namağlup zaferi var ortada. Ekibin performansını Türkiye’de bayan voleybolunun gelişimiyle birlikte düşününce nasıl değerlendiriyorsunuz?

Türkiye’de bayan voleybolu son 10 yılda çok büyük muvaffakiyetler elde etti ve bu muvaffakiyetlerin gerisinde da önemli kurumsal bir yapı var. Hem sportmenlerin hem de voleybol kulüplerinin emeği var. Bu manada da beklenen, gelinmesi gereken noktadalar. Tokyo Olimpiyatlarıyla da bu muvaffakiyet Türkiye’nin gündemine düzgünce girmiş oldu. Bayan Ulusal Takımı’nın Tokyo Olimpiyatlarına katılmasıyla birlikte biz de ülke olarak bayan voleybolunu daha yakından izlemeye başladık. Son iki şampiyonada gelen muvaffakiyet ile de bayan voleybolunun başarısı tasdiklenmiş oldu. Neslihan Demir, Bahar Toksoy’lar başarılarıyla Türkiye’de ismi bilinen atletlere dönüşmüşlerdi. O nesilden bu yana dayanışmayla da aktarılan bir muvaffakiyet var. Bu manada benim de heyecanla takip ettiğim bir branş bayan voleybolu.

BÜTÜN KADRO GÜCÜN BİR PARÇASI

Bu turnuvada doğal Vargas'ın inanılmaz performansı da öne çıktı ve Ebrar'la birlikte yarattıkları bir güç var. Bütün ekip da bir yandan bu gücün bir modülü. Eda'nın kaptanlığı, her bir oyuncunun kendi bulunduğu durumda misyonunu yapma konusundaki çalışkanlığı, kararlılığı, başarısı çok hoş.

Voleybol bir ekip sporu ve gruptaki herkesin birbiriyle dayanışma halinde olduğunu, muvaffakiyet için birlikte çalıştığını görüyorsunuz. Ben de heyecanlı görüntüleri izliyorum; dans ederek idmanlara geliyor olmaları, orada birbiriyle şakalaşmaları, yaşanan süreçlerin hepsinde bütün atletlerin birbirlerini desteklemesi çok hoş. Umuyorum bu biçimde de devam eder.

Özellikle Ebrar Karakurt’ta kişiselleşen tartışmalara şahit olduk turnuva boyunca. 'Abdülhamid' tartışması bir taraftan, toplumsal medyada ve gazetelerin köşelerinden Ebrar’ın cinsel kimliğine yönelik göndermeli/açık eleştiriler… Bayanların formalarının uzunluğuna kadar tartışmaya açanlar, şampiyonluğa birinci sayfalarında yer vermeyen gazeteler… Bunlar karşısında elde edilen muvaffakiyet neyi temsil ediyor?

Sporun büyülü bir yanı var, illüzyon değil, hakikaten büyülü bir tarafı var; insanların çok ağır hislerini harekete geçirmesi ve o hissin etrafında insanları bir ortaya getirmesi üzere bir büyüsü var. Yaşanan tartışmaları da buradan okumak değerli. Bu his yoğunluğu ne manaya geliyor? Bu histe bütünleşme ne manaya geliyor? Tokyo Olimpiyatları'nda başlamıştı tartışmalar, bir Twitter hesabından yapılan bir açıklamayla. Voleybolcu bayanların kıyafetleri nedeniyle Türkiye'deki 'ideal İslam kadınını' temsil etmediği üzere bir tartışmayla başlamıştı.

Ama daha sonrasında bayanların başarısıyla çok cılız kaldı, sönümlendi bu tartışma ve o sesler. Kutuplaşmış ülkede her kutuptan insan o başarıyı desteklemeye çalıştı. Daha sonra şöyle bir stratejinin hayata geçirilmeye başlandığını düşünüyorum ben; o denli bir muvaffakiyet elde ediyorsunuz ki, saldırsanız da görünür, saldırsanız da çok güçlü, ne yaparsınız çok güçlü. Bunun karşısında daha çok görmezden gelme, sessiz kalma üzere bir strateji oldu.

Şimdi Tokyo'daki tartışmaya geri dönülmüyor. Ancak bu sefer de cinsel kimliğini gizlemeyen, olanca olağanlığıyla ortaya koyan LGBTİ bir atletin, Ebrar’ın kimliği üzerinden akına uğradığını görüyoruz, o kimliği üzerinden linç edilmeye çalışıldığını görüyoruz.

Ve olağan toplumsal medya her vakit bir büyüteç tesirine sahip. Olan, çok daha büyük bir halde görünüyor toplumsal medyada. Twitter'da fenomen olmuş birtakım hesaplar aracılığıyla linç eden, nefret dolu ve saldırgan bir lisanla karşılayan bir kesim var. Bir taraftan da bugün Türkiye’de sekülerler ve hükümet yanlıları üzere bölünmüş olan, yapay bir ayrışma içinde her iki taraftan da sahiplenme olduğunu görüyoruz, zira çok önemli bir muvaffakiyet var ortada. Milliyetçi bir yaklaşımla bunu Türkiye’nin zaferi olarak görüp sahiplenen bir kesim var. Bir de o cinsel kimlik üzerinden yapılan saldırıyı dışlamak gerektiğini, çok yüksek sesle karşı çıkmak gerektiğini düşünenler var.

EBRAR’IN VARLIĞI UMUT VERİCİ VE GÜÇLENDİRİCİ

Bütün bu kutuplaşma ve muhafazakârlaşmada 'dışlananlar', 'ötekiler' içinde yer alan LGBTİ bireylerin büsbütün bir taarruz objesine dönüştüğü politik ortamda Ebrar’ın varlığı ve duruşu bir öbür siyaset yapan alan sağlıyor. Başarısı ve kimliğiyle, kendini açıkça ortaya koyan, nefret telaffuzlarına göğüs geren ve karşı çıkan, sporuna ağırlaşan, sevincini bozmayan, her şeye karşın sevinçle, espri ile nüktedanlıkla bunları karşılayan bir atletin varlığı birçok insan için, kendini dışarıda hisseden, öteki hisseden, LGBTİ bir çok insan için, birçok kız çocuğu için de, birçok çocuk için de çok umut verici ve çok güçlendirici. Zira o başarısıyla ve bütün olanlara karşın muzipliğini kaybetmeyen haliyle, tutumuyla sahiden güçlü hissettiriyor. Bu tavır da çok sahipleniyor elbette.

Kadınların başarısı Türkiye’de büyük bir coşkuyla karşılandı. Final maçı ve kupa heyecanı ülkenin birçok yerinde dev ekranlarda izlendi. Bu sahiplenme, coşku ve bayan voleybol ekibinin başarısı Türkiye açısından nasıl dönüşümlere taban hazırlar?

Konuştuklarımızın yanı sıra bir de voleybolcuların kendisi var. Bütün olanlara karşın, bütün söylenenlere karşın hakikaten ekip ruhlarını bozmadan, morallerini bozmadan, heyecanlarını, coşkularını koruyarak, muvaffakiyete olan inançlarını koruyarak çaba eden atletler var, bunu heyecanla yaptığını gözlediğimiz bayanlar var. Nasıl Megan Rapinoe Paris Dünya Kupası'ndan sonra Almanya'da birçok kız çocuğu için modeli olmuştu, bizde de bayan voleybol grubu birçok kız çocuğu için, atlet olmak isteyen kız çocukları için, için farklı olmak isteyen kız çocukları için, kendisini güçlü tabir etmek isteyen kız çocukları için rol model olacak diye düşünüyorum.

Bütün bu muvaffakiyetler doğal kalıcı değişimler fakat çok büyük değişimler meydana getirecek demek çok gerçek olmaz. Her şeyi dönüşümün bir modülü olarak okuyabiliriz. Çok daraltılmış bir politik alandayız, daraltılmış bir siyasi kelam üretebilme alanındayız biz Türkiye'de. Münasebetiyle farkındalık ve savunuculuk faaliyeti yürütme açısından bayan voleybolu bu türlü bir alan sunmuş oldu. Bir nefes alma alanı sunmuş oldu insanlara.

Herkesin kendini çok sıkışmış hissettiği, hiçbir şey olmayacağını hissettiği, kelamını söyleyeceği bir alan olmadığını hissettiği bir yerde bir alan yarattı bu muvaffakiyet.

Seçim devrinin göbeğinde yer alan LGBT tersi telaffuz çok ağır olarak devam ediyor. Bir yandan HÜDA-PAR, Yine Refah orada, lakin bir taraftan da işte bu türlü bir zafer var ve bu türlü atletler var ve biz bunları alkışlıyoruz halk olarak. Bu türlü de bir halk Türkiye halkı yani. O manada umut veriyor.

Ama bunları elbette bir puzzle modülü üzere düşünmek gerekiyor; bayanlar bu alandalar, varlar, bu alan dahil farklı alanlarda da seslerini yükseltmeye devam ederek gayretlerini güçlendiriyorlar. Bulundukları alanı ve elde ettikleri hakları muhafaza çabalarını, gayretlerini devam ettirecekler.