İstanbul İçin Korkutan Deniz Uyarısı... Kıyıda Hiçbir Şey Kalmayacak!

Küresel ısınmanın bilhassa bu yıl kendisini çok hava olaylarıyla gösterdiği bu yıl gelecek yıllara dair tedirginliği de artırdı. Global İstikrar Derneği 'İstanbul ve İzmir Vilayetleri için Deniz Düzeyi Yükselmesi ve Muhtemel Etkileri' bahisli bir çalışma gerçekleştirdi. 3 yıllık çalışmanın sonunda hazırlanan raporda iklim değişikliği sebebiyle buzullarda yaşanan erime ve buna bağlı olarak deniz düzeyindeki yükselmenin, kıyı kentlerinde çok sayıda kültürel miras, toplumsal ömür alanı ve doğal alanlarda yaşanacak tehlikelerden bahsediliyor.

Rapora nazaran, Yalnızca İstanbul'da 6 milyondan fazla kişinin yaşadığı 120 km2'lik bir bölge sular altında kalacak. İstanbul'da Dolmabahçe Sarayı, Beylerbeyi Sarayı ve Ortaköy Camii üzere tarihi yapılar deniz düzeyinin yükselmesinden etkilenecek. İzmir'de Körfez, Kordon ile Alaçatı ve Sığacak üzere tatil beldeleri, ayrıyeten Gediz Deltası Kuş Cenneti tehdit altında. İstanbul'da 16 atık su arıtma tesisinden 12'sinde, İzmir'de bulunan 20 atık su arıtma tesisinin 4'ünde sorun yaşanabilir.Deniz suyu yeraltı sularına karışabilir. Bu, bilhassa İzmir'de ziraî üretim açısından önemli külfet yaratacak.

'MAHALLEDE SEL AKIYOR'

'İstanbul ve İzmir Vilayetleri için Deniz Düzeyi Yükselmesi ve Mümkün Etkileri' raporunun emeliyle ilgili konuşan Global İstikrar Derneği Lideri Dr. Nuran Talu, "Özellikle son 10 yıldır daima konuşulan ve artık ne yazık ki kriz diyebileceğimiz global iklim değişikliğinin ‘Mahallede sel akıyor’ durumundayız. Bir yandan bu iş varken iklim değişikliğinin çok geniş disiplinli olduğunu söylememiz lazım. Bu yalnızca çok sıcak hava olayları yani global ısınma olduğu için iklim değişti lakin yalnızca yanmıyoruz artık.

Hidrolojik istikrar bozulduğu için dünyada, atmosferde bu açıdan biz çabucak her bahiste, hatta her dalda, her aktörde 'Acaba iklim krizini nasıl çözebiliriz?' tartışmalarını ülkemizde siyasetlerin eksiklerini tamamlamaya çalışıyoruz. Hocalarımızın değerli bilimsel araştırmasıyla beslenen bu husus, Türkiye’de en zayıf halka. Yani mesela iklim değişikliğiyle uğraşta deniz ekosisteminin durumuna biraz bakıyor bilimsel topluluk Türkiye’de. Balıklar ne olacak, istilacı cinsler; lakin denizin yükselmesine ait mevzuyu, iklim çalışanlar dahi yani iklim konusunda birçok çalışan dahi uğraşmıyor. Bizim hedefimiz bu bilimsel çalışmalarla, Türkiye’de iklim siyasetleri için karar verenler ortasında bir bağ oluşturmak" tabirlerini kullandı.

'EYLEM PLANLARI HAZIRLANMALI'

"Karar vericilere davette bulunuyorum" diyen Dr. Nuran Talu, "Bu iklim değişikliği tesirlerine ahenk problemi öteki bir şey, sera gazı emisyonlarının azaltılması öbür bir paket. İkisinin sinerjisi var tabi ki. Tesirlere ahenkle ilgili hangi kesimlerde bu deniz suyu yükselmesi problemine çok dikkatle aksiyon planlarını ayrıntılı yazmaları lazım. Mesela ulaşım dalında iklime ahenk istiyorsak limanların sular altında kalmaması lazım. Hatta kapatılmaması için hareketlerin yazılması lazım. Alt yapıyı hocam söyledi, sanayi tesisleri ve endüstriyel kazalara kadar bir sürü tehditle karşı karşıya kalabiliriz bu tip hususlarda. Şehircilik hizmetlerinin o iklim değişikliği lafına yakışır bir formda iklim dostu kentlere dönüştürmesi lazım. İstanbul ve İzmir için de kelam konusu zira limanları dönüştürerek yani kıyıları bir formda İzmir için yapabilirsiniz ya da kentsel dönüşümdeki hassaslığa diğer türlü bakabilirsiniz. tabirlerini kullandı.

'KÜÇÜKSU GÖKSU ÜZERE BOĞAZA SU GETİREN NOKTALAR DA ETKİLENECEK'

İstanbul ve İzmir’de deniz düzeyinin yükselmesinin tesirlerini anlatan raporun müelliflerinden Prof. Dr. Nüzhet Dalfes, "Bu çalışma bildiğiniz üzere hem İstanbul’u, hem İzmir’i kapsıyor. İki kıyı kenti, iki tane kıymetli kıyı kenti ve bunların denizle olan bir alakası var. İstanbul ve İzmir birbirlerinden farklı, o kontrast kıymetli. Jeolojik olarak oluşmuş oldukları biçimler farklı, topografyaları farklı, dinamikleri farklı. Onun sonucunda da denizle olan bağlantılarında farklılıklar var. İstanbul aslında güneyden kuzeye yanlışsız yükselen bir topografyaya sahip bir ölçü. Onun için bilhassa güney kıyılarında bir sürü noktalar var ki bunlar denizle yakın bağ içinde ve bunların deniz düzeyinin yükselmesinden etkilenecekler. Lakin şunu da unutmamak lazım iki türlü kıyıdan bahsetmek mümkün.

KÜLTÜREL BEDELLER SULAR ALTINDA KALACAK

Bir tanesi doğal kıyı, yani mesela bir plaj. Atıyorum İstanbul’daysanız mesela Florya plajı. Doğal yapılar bunlar. Kumsallar yahut yavaş yavaş yükselen doğal yapılar bunlar deniz düzeyi yükseldiği vakit bunların bir kısmı kaybolacak. Oradaki arazi suyun altında kalacak. Bir de yapılandırılmış kıyılar var, bilhassa Boğaziçi'nde yapılandırılmış. Boğaziçi'nde mesela yalılarda çok büyük bir sorun yok. Seviyeyi 1 metre, 70 santim yükseltseniz, yalıların altında kayıkhaneler var, onlar yönetim eder; lakin öteki taraftan kıyıda birtakım kültürel bedeller var, kasırlar var, saraylar var. Onların nasıl etkileneceğine detaylı olarak bakmak lazım. Şunu unutmayalım, bizim yaptığımız çalışmada çeşitli noktalara dikkat çektik; ancak detaylı olarak atıyorum bir Dolmabahçe Sarayı, deniz düzeyini 50 santim yahut 1 metre yükseltirseniz, inşaat mühendisi perspektifinden nasıl etkilenir, temelleri nasıl etkilenir bunun detayına giremedik. O denli bir imkanımız yoktu. Öteki taraftan Küçüksu, Göksu üzere boğaza su getiren noktalar var, onlar etkilenecekler. Oralarda deniz suyunun tatlı suya karışması artacak." dedi.

'İSTANBUL'DA VE İZMİR'DE DE TESİRİ OLACAK'

Marmara Denizi ve Boğaz içinde bulunan tarihi yapıların etkileneceğinin altını çizen Prof. Dr. Nüzhet Dalfes, "Deniz düzeyi giderek artacak, buzları eritmeye başladık, parçalanmaya başladı. Bunun sonucunda bu yüzyılın sonunda 1 metreyi referans alalım, lakin gelecek yüzyıl geldiğinde rahatlıkla 2-3 metreden bahsediyoruz. Onun için bu sorun etraftan kalkmayacak ve kendini de yavaş yavaş, sinsi bir formda gösterecek bir sorun. İklim değişikliğinin öteki tezahürlerinden biraz farklı bir yapısı olan birşey deniz düzeyi yükselmesi. İstanbul’da tabi ki tesiri olacak birebiri İzmir’de de olacak. Öteki taraftan fırtına kabarması diye bir şey var.

Fırtına olduğu vakit rüzgarlar suyu itiyor. O su yükseliyor, kısa bir mühlet tahminen saatler mertebesinde yahut günler mertebesinde yükseliyor ve sonra tekrar aşağıya iniyor. Fakat bu fırtına kabarmasının yanı sıra, bir de deniz düzeyi de yükselirse daha faal hale gelecek. Fırtına kabarmasının sıklığı ne kadar artacak, genliği, büyüklüğü ne kadar artacak vakit içerisinde onu bilmiyoruz; lakin fırtına kabarması çok gerçek bir şey. Onun için karalar ve denizler ortasındaki bağlantıyı düşünürken yalnızca yavaş yavaş yükselen o ortalama seviyeyi değil tıpkı vakitte muhakkak günlerde, aşikâr mevsimlerde ağır olarak yaşanan o fırtına kabarmasını da hesaba katmak zorundayız. Mesela Küçüksu Kasrı, birtakım önlemler alınmış lakin nasıl etkilenir. Dolmabahçe Sarayı var deniz kıyısında. Bu türlü 3-5 tane yapı var ve bunların etkileneceği kesin." diye konuştu.

'KİRLİ SUYA DENİZ SUYU KARIŞIRSA...'

Deniz suyunun yükselmesinin, atık suların arıtılmasında da sorunlar oluşturacağını söyleyen Dalfes, "İzmir ve İstanbul’un atık suya yaptığı muamele biraz farklı. Bizde derin deşarj yapılıyor; o derin deşarjın nasıl etkileneceği başka bir sıkıntı. O alt yapıların nasıl etkileneceğine biraz baktık İstanbul’da. İzmir’de muhakkak bir kuşaklama sistemi ile toplanıyor bu atık sular ve sonunda belirli bir yerdeki tesise getiriliyor. Şayet atık suya yani kirli suya bir de deniz suyu karışırsa ki, deniz düzeyi yükselince bu önemli bir biçimde kelam konusu, o vakit onu arıtmak daha da güç bir hale gelecek. O çok önemli bir problem. Arıtma tesislerinin çalıştırılmasında deniz suyu düzeyinin kıymeti var. Bir de atık suya deniz suyunun karışması sonunda o atık suyun arıtması konusundaki teknolojik zorluklar giderek artacak." dedi.