Hali 'Kötü Adamın 10 Günü'

Kötü Adamın 10 Günü Netflix'te seyirciyle buluştu. Muharrir Mehmet Eroğlu'nun birebir isimli romanından uyarlanan sinema, üçlemenin ikinci kısmı... Birincisi üzere Uluç Bayraktar tarafından yönetilen ve senaryosunda Eroğlu'nun yanı sıra Damla Serim'in imzasının bulunduğu Makûs Adamın 10 Günü Sadık'ın makus bir adam olmaya karar vermesiyle başından geçenleri ele alıyor. Sinemanın konusunu kısaca aktaralım.

TOSYA'DA TAKLA İSTANBUL'DA ÇALIM

Serinin birinci sinemasında keyifli mesut Eskişehir'e yollanan Sadık (Nejat İşler) için yeni hayatı güzel başlasa da o denli sürmez. Evlenip otel işletmeye başlamış, karısı Fatoş kısa mühlet sonra çocuk muştusu vermiştir. Ama Sadık, doğum sırasında hem eşini hem çocuğunu yitirir. İkinci sinema karısını ve evladının naaşını defnettikten sonra Kastamonu Tosya'dan dönen Sadık'ın kazasıyla açılır. Arabası takla atan Sadık'ı Abi’nin adamları Zeynel (Rıza Kocaoğlu) ve Hüso (Kadir Çermik) karşılarlar. Abi (Erdal Yıldız) kendisine borçlandığını öne sürerek yeni bir misyon verir Sadık'a. Bu sefer Ferhat isminde birini bulacaktır. Hatice’den (Pınar) yardım alan Sadık yeni bir iş daha alır. Bir yandan abi için Ferhat'ı arayacak bir yandan da öldürülen güçlü bir iş beşerinin katiline ulaşmaya çalışacaktır.

SADIK'TAN ADİL'E, YETERLİDEN KÖTÜYE

Kötü Adamın 10 Günü birinci sinema üzere kahramanımızın ömründen on gün aktarıyor. Günlerin numaralanıp olayların tecrübelerin bölümlendirildiği sineması Adil üzerinden inceleyebiliriz. Çünkü ikinci sinemada öteki karakterler biraz daha derinleşse de başrolün tartısı değişmiyor. Bu biraz da anlatının roman uyarlaması olmasından ve orijinalindeki akıştan kaynaklanıyor. Pekala, birinci sinemada kendini yeterli adam olarak tanıtan Sadık bu defa makûs adam olmuş mu? Açıkçası her iki sinemada de serinin önümüzdeki aylarda yayınlanacak son halkasında da bu tanımlamaların müstehzi bir taraf taşıdığını belirtelim. Yeterli makûs, meraklı (son anlatıda) üzere sıfatlar taşıyan ve sıfatını değiştirmeyen (saçına sakalına ilişmeyen) yalnızca değişen ömür şekli hasebiyle kıyafetlerinde bir revizyona giden kahramanınız tıpkı olmakta/kalmakta ısrar ediyor.

İyi de berbat de olsa meraktan çatlasa da Sadık karizmatik olmak için yaratılmış adeta! Anlatının, başındaki halkayı ışıklandırdığı; yetinmeyip spotları her daim üzerine çevirdiği Sadık bir sefer daha sorun çözmek, adalet dağıtmak lakin öteki yandan bunları yapıyormuş üzere yapmak, hülasa tevazu mükafatlarını de toplamak için yollarda. Üstelik Sadık acılı... Keyifli dünyası yıkılmış, tüm hayallerini karısı Fatoş ve doğmamış çocuğuyla birlikte toprağa vermiş, yeni bir dünya mümkünlüğünü kendi pratiğinde şahsen yok etmiş bir Sadık izliyoruz. Öbür bir deyişle "hali makûs adam"ın on gününü... Sadık ya küllerinden doğacak, yaşamak için bir sebep bulacak ya daha da gömülecek batağına. Sinema biraz ikilemin müsaadeden gidiyor. Kahramanımız hadiselerin tahliline yaklaştıkça kendi tercihine de yönelmiş oluyor.

Bu noktada sinemada sıfatların ötesinde kahramanımızın kendine beğendiği isimleri irdelemekte fayda var. Bu noktada elbet sembolik seçimler kelam konusu... Sadakati düzgünlükle eşleştiren birinci hikayeyi adaletin kötülükle geldiği ironik bir oburu izliyor. Üçüncü hikayede ise Adil, Öçal olacak ve merakının peşine düşecek. Burada da merak intikamı çağrıştırıyor.

OTURMAYAN TARAFLAR, TAVINDA DÖVÜLEN ALELADE DEMİRLER

Serinin ikinci sinemasını anlatısı bakımından incelersek hikayenin daha yavan işlendiğini söyleyebiliriz. Daha doğrusu birinci sinemada her yandan çıkan tuhaf ve gizemli tipler şimdi açılmadıkları için hikayeyi beslemekteydi. İkinci sinemada abi ve Pınar’ın güzelce oturduğunu Zeynel ile Hüso'nun da yük kazanmasıyla sürpriz ögesinin yitirildiğini görüyoruz. Kısım gereği katılan karakterlerin ise pek tesirli olmadıkları görülüyor. Bunda yan cinayetinde birinci sinemadaki üzere toplumsal bir soruna bağlanmayıp epey yüzeysel kalmasının da hissesi var. Babasının servetine göz dikmiş idealist genç doktorlar seyirciyi avucuna alacak bir yerden seslenmiyor. Meğer birinci sinemada hepimizi bir istikametiyle ilgilendiren bir sorun izliyorduk. Haklarında ne düşünürsek düşünelim göçmenler bu kentin bir modülü... Servet sahibi özel hastane işletmecileri ise en fazla kurmaca bedeli taşımakta.

Taş yerinde ağırdır misali birinci sinemada kendi konutunda yaşayan Sadık bu kere Boğaz görünümlü saray yavrusu bir meskende ve önüne serilen imkanlar daha dikkat cazibeli. Süt içmeye devam etse de duvara astığı afişin karşısına geçip rol modeliyle konuşmuyor. Dedektif Marlowe sinemada anılsa da artık çok uzaklarda. Bunu düzgüne yormak mümkün alışılmış. Sadık Adil olmuş lakin kendi bağımsızlığını da kazanmış. Daima saymıyor, mevsim koşullarını dışlarsak üşümüyor. Fakat birinci sinemaya alışan seyirci bu yeni Adil'i ve değişen dünyasını yadırgıyor.

Bayraktar'ın sinemasında karanlık karakterlerin Sadık'ın dönüşünü destekleyecek bir çerçevede çizilmediği, bir mücevher üzere işlenmektense alelade bir demir üzere dövüldüğü ve bu durumun baş kahramanın özgünlüğüne halel getirdiği anlaşılmakta. Ağabey'in küçük oyunlar kuran kolay bir organize cürüm örgütü önderi olduğu düzgünce ortaya çıkıyor. Buna rağmen Zeynel ve Hüso'nun da buyruk eri olmak dışında bir kıssaları yok. Zeynel "namusuna/kadınına" düşkün, Hüso mağarada baskın yediği için kapalı yere giremiyor. Aslında her iki karakter de Adil'in sağ ve sol kolları hasebiyle daha güçlü söz edilmeleri gerekirdi.

Adil'in Ağabey'i ortadan kaldırmak için yaptığı plan ve aldığı yardım da hikayeye sindirilmemiş.

BANA BİR NEJAT İŞLER SİNEMASI YAZ!

Yeşilçam'da adetmiş; senaryodan evvel yıldız belirlenir, sinema onun etrafında şekillenirmiş. Senaryo oyuncuya nazaran yazılır, direktör oyuncuyla kimyası uyuşanlar ortasından belirlenirmiş. İcranın ve fabrikasyon üretimin ön planda olduğu yılları tekrar yaşıyoruz. Birtakım oyuncular öne çıkıyor, bir biçim yaratıyorlar. Nejat İşler de usul sahibi bir oyuncu... Hafif gangster esintili, durarak konuşan, çok şeyi sezen, sorunları çözen, gerektiğinde bela olan bir tiplemede karşımıza çıkmakta. Berbat Adamın 10 Günü'nde yeşil reçeteli hap bağımlısı bir rolde. Finale gerçek zıvanadan çıkıyor. Antrparantez İşler'in bu rollere bilhassa Barda sinemasından sonra yakıştırıldığını ama oradaki performansını aşamadığını not düşelim.

İlk sinemada Sadık'ın kendisinden onlarca yaş genç bir bayanla birlikte olması reaksiyon toplamıştı. İkinci sinemada (elbette hikaye gereği) bu fark giderek açılıyor ve karşı cinsin reşitliği dahi tartışma yaratabiliyor. Adil'in genç bayanlara ilgisi bu cinsten bir karakterin karizması ile zaaflarını kesiştirebileceği bir nokta aslında. Kendi cezalandıran, tekrar doğan lakin her keresinde bencil, dünyanın etrafında döndüğünü zanneden bir karakter Sadık... Uygunken de kötüyken de kendi berbatlığıyla var oluyor, kendi zaaflarında kayboluyor. Hasebiyle böylesi bir adamın genç bayanlara ilgi göstermesi yadırganmamalı. Fakat probleme kadın-erkek alakası cephesinden bakarsak elbet bir olağanlaştırma, olağanlaştırma uğraşı görmekteyiz ve bu noktada ilginin sıhhatini konuşmaktan çok toplumsal hayattaki erkek hükümran telaffuzun tekrar üretilip seyirciye dayatıldığını söylemeli.

OYUNCULUKLAR ÜZERİNE

Kötü Adamın 10 Günü Nejat İşler'in damga vurduğu bir üretim. Sineması baştan sona İşler sürüklüyor. Hele dedektif anlatılarında erkek başkahraman kadar dominant bir karakter bulmak zordur dahası tüm karakterler de bir manada başkarakteri dengelemeye hizmet eder ve bu durum anlatının dinamiğini zedeleyebilir. İkinci sinemada Hüso rolünde Kadir Çermik ile Zeynel'i canlandıran İstek Kocaoğlu yardımcı rollerdeler ancak etkisizler. İkinci sinemaya bir İlayda devrolmuş. Alişan'ın karakteri doğumda hayatını kaybederken Akdoğan'ın karakteri Pınar temel adamın hayatına daha bir yaklaşma fırsatı bulmuş. Fırsatçı, uçarı, baştan çıkarıcı Pınar’da Akdoğan başarılı ama çok çizilmiş, baştan belirlenmiş bir oyun dahilinde... Rolü üzerinde kelam sahibi olamıyor, karakterine derinlik katamıyor. Hazal Subaşı'nın konuk oyuncu kadar sahnesi var. Bora Akkaş sinemada tuttuğu yer düşünüldüğünde zati konuk... Hazal Filiz Küçükköse ise rolünde zayıf. Göründüğü her sahnede bir tansiyonu yansıtması gerekirken yüzünü kullanamıyor, seyirciyle bağlantı kuramıyor. Ustalara hürmet kabilinden Parıltı Sürer katmansız karakterine rağmen sinemaya renk katmış.

**

Kötü Adamın 10 Günü için Uygun Adam'ınkine göre tekdüze kalmış diyebiliriz. Birinci sinemanın atmosferi daha güçlüydü ve merak ögesine sesleniyordu. Karakterin ayakları yere basıyor, duvardaki afişle konuşması tüm klişelere karşın ona başka bir hava katıyordu. Berbat Adamın 10 Günü bu adamın makûs bir vaktine denk gelmiş. Nekaheti yaşayamadan yine yatağa düşen ve sonra tekrar yatağa atılan; Sadık, Adil, Öçal derken oradan oraya savrulan özel dedektifimiz sahneden hiç inmiyor.