AYM: Hükûmeti eleştiren işçinin kovulması hak ihlalidir

Alican Uludağ

Anayasa Mahkemesi (AYM), Kocaeli Büyükşehir Belediyesi'ne bağlı altı emekçinin Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve hükümetini eleştiren paylaşımlar yaptığı gerekçesiyle tazminatsız işten atılmasını "hak ihlali" olarak nitelendirdi. Çalışanların işe geri alınması maksadıyla yine yargılama kararı veren Yüksek Mahkeme, personellerin paylaşımlarının "kamusal çıkarlarla" ilgili olduğuna vurgu yaptı.

Kocaeli Belediyesi Teftiş Konseyi Başkanlığı'nın raporu üzerine altı personelin kontratı “Ahlak ve yeterli niyet kurallarına uymayan haller” gerekçesiyle tazminatsız olarak feshedildi. Kocaeli 5. İş Mahkemesi, "güven bağlantısının zedelendiği" gerekçesiyle emekçilerin işe iade taleplerini reddetti. Bu karar Yargıtay 9. Hukuk Dairesi tarafından da onandı. Bunun üzerine personeller, son deva olarak AYM'ye ferdi müracaatta bulundu.

AYM, yaptığı değerlendirmede personellerin özel hayata hürmet hakkı ile tabir özgürlüğünün ihlal edildiğine karar verdi. İhlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için kararın, tekrar yargılama yapılmak üzere Kocaeli 5. İş Mahkemesine gönderilmesine karar veren AYM, her bir personele 20 bin TL tazminat ödenmesine de hükmetti.

Kamusal çıkar vurgusu

Kararın münasebetinde, çalışanların genel olarak siyasetçileri, hükûmeti, kamu gücünü kullanan idarecileri ve onların siyasi ve idari davranışlarını amaç aldığı ve bakış açılarından kimi siyasetçilere, kamu görevlilerine ve hükûmet siyasetlerine yönelik kelamlar sarf ettiği anlatıldı. Müracaatçıların açıklamalarında lisana getirdikleri kanıların şahısların hayatlarının başka bireylere kapalı ve mahrem alanına ait olmadığı belirtilen kararda, "sosyal medya paylaşımlarında ele alınan bahislerin kamusal çıkarlarla ilgili olduğu ve toplumu yakından ilgilendiren konuşmaların çerçevesinin değerli ölçüde politik alanda kaldığı" vurgulandı.

Kararda devamla "Bu prestijle değerli kamusal tartışmaların yaşandığı süreçler birer seçmen ve vatandaş olarak müracaatçıların da yakın kontrolündedir ve müracaatçılar internet ortamında söz özgürlüğünden yararlanmak için başvurulan yaygın ve tanınan araçlardan biri hâline gelen toplumsal medya platformlarından niyetlerini açıklamıştır. Bu nedenle de kimi devlet yetkililerinin şöhret ve prestijine yönelik akınların şirketin haklarını haleldar etmesi ile müracaatçıların temel hak ve özgürlüklerinin çatıştığı mevcut davada çıkarlar ortasındaki dengelemenin yapılması sırasında mahkemeler bu dengeyi kurmakta başarısız olmuştur" denildi.

Kararda, paylaşımların mesai saatleri içinde ya da iş araçlarıyla veya işyerinde yapıldığına yönelik bir tespit olmadığına dikkat çekildi.

"Yerel mahkeme ihtimamlı bir yargılama yapmadı"

Yerel mahkemenin, ihtilafa mevzu içeriklerin niteliklerini ve kullanıldığı bağlamı, tıpkı vakitte kelam konusu paylaşımların mümkün tesirlerini kâfi derecede ve ayrıntılı bir halde incelemediği belirtilen kararda, "Güncel bahislerde ve sürmekte olan toplumsal tartışmaları ilgilendiren paylaşımların iş mukavelesinin feshine münasebet yapılması karşısında mahkemeler, müracaatçılar ile patron arasındaki güven münasebetinin koptuğu ve paylaşımların iş yerinde aksiliğe yol açtığı kabulüne dair ilgili ve kâfi münasebetler sunamamıştır. Müracaatçıların paylaşımlarının patron ile ortalarındaki itimat münasebetinin kopmasına neden olduğu tarafındaki kabulün patronun tek taraflı beyanına dayandığı fakat paylaşımların sonuçları prestijiyle iş mukavelesinin sürdürülmesinin patrondan beklenemeyeceği konusunun patron ve mahkemeler tarafından ortaya konulamadığı anlaşılmıştır" sözleri yer aldı.

Kararda, paylaşımların 2011-2016 yılları ortasındaki farklı tarihlerde yapılmasına karşın paylaşımların yapıldığı tarihlerde müracaatçıların kendilerine rastgele bir suçlama yöneltilmeden kelam konusu işyerinde çalışmaya devam ettikleri anımsatıldı. Buna karşılık işten çıkarma yaptırımının amaçlanan gayelere ulaşmak için son derece ağır olduğu vurgulanan kararda, yerel mahkemenin ihtimamlı bir yargılama yapmadığı, anayasal teminatların korunması açısından devletin yükümlülüklerini yerine getirmediği kaydedildi.