Erkin Koray kimdir?

Erkin Koray 24 Haziran 1941 tarihinde Kadıköy'de doğdu. Koray, Anadolu rock, psychedelic rock ve hard rock tipinde özgün eserler vermiş olmakla birlikte birçok türküyü tekrar düzenledi.

Özgün çalışmaları, doğu ve batı müziklerinde yaptığı çalışmalarla birçok müzisyeni etkiledi. Cemalim, Köprüden Geçti Gelin üzere çalışmaları ile Türk halk müziği, Nihansın Dideden, Kıskanırım üzere modüller ile Türk sanat müziği yapıtlarını yorumlayarak Türkçe rock müzik şeklinin en kıymetli yapıtlarını verdi.

Şaşkın (Ala Ain Moulayiteen) (Dabke), Estarabim, Çöpçüler, Fesuphanallah üzere geniş kitlelerin beğenisini kazanan rock modüllerin yanında, Aralar, Yağmur üzere psychedelic rock'a uzanan ve "Krallar", "Akrebin Gözleri", "Öfke" üzere metal müzik olarak nitelendirilebilen birçok kıymetli çalışmaya imza attı. 1960'ların sonuna gerçek, bağlamanın sesini müzik yapılan yerlerde daha çok duyurmak ve rock müziğinde de kullanabilmek için elektro bağlamayı icat ettiği söylenir.

Küçük yaşlarda, piyano öğretmeni olan annesi Vecihe Koray'dan piyano öğrendi, daha sonra gitar çalmaya başladı. İstanbul Alman Lisesi'nde eğitim gördüğü '50'li yılların ikinci yarısında arkadaşları ile kurduğu amatör topluluk olan Erkin Koray ve Ritimcileri ile periyodun yeni modüllerini çalmaya başladı. Lise eğitiminin akabinde '60'lı yılların başına dek çalışmalarını yarı amatör yarı profesyonel olarak sürdürdü.

1959'DA BİRİNCİ KÜMESİNİ KURDU

1959 yılında birinci kümesi Erkin Koray Ve Ritimcileri'ni kurdu. 1962 yılında çeşitli müzikli yerlerde programlar yaptığı sıralarda aldığı bir teklif ile bir yüzünde Bir Eylül Akşamı, öbür yüzünde It's So Long isimli İngilizce kesim bulunan birinci 45'liğini kaydetti. Lakin bu plak 1966 yılında piyasaya çıktı. Erkin Koray askerliğini 1963-1965 yılları ortasında Ankara'da Hava Kuvvetleri Caz Orkestrası'nda Solist ve Gitarist olarak yaptı.

Terhisi sonrasında Almanya'nın Hamburg kentine giden Erkin Koray 1966 yılında Türkiye'ye dönüşünden sonra Erkin Koray Dörtlüsü isimli kümesi kurdu. 1967 yılında basılan, bir yüzünde "Kızları da Alın Askere", başka yüzünde "Aşk Oyunu" isimli modüller bulunan 45'liği ile değerli muvaffakiyet kazandı. Bilhassa "Kızları da Alın Askere" modülü Erkin Koray'ın geniş kitleler tarafından tanınmasında değerli rol oynamıştır.

1968 yılında, Hürriyet Gazetesi tarafından yapılan "Altın Mikrofon" müsabakasına katıldı. Bu müsabakada 4. olan Erkin Koray'ın müsabakadaki müzikleri "Meçhul" ve "Çiçek Dağı" daha sonra bir plak şirketi tarafından piyasaya çıkarılarak 800 bin adet üzere büyük tiraj yaptı. Kümesi ile bir yandan konser verdi, bir yandan da Kulüp, Bar üzere çeşitli müzikli yerlerde çalışmaya devam etti.

Bu birinci kıymetli başarıyı, 60'lı yılların sonlarına dek gerisi arkasına gelen "Anma Arkadaş", "Hop Hop Gelsin", "Sana Bir Şeyler Olmuş", "Seni Her Gördüğümde" üzere hepsi büyük beğeni toplayan kesimler takip etti.

1969 yılında kurduğu Yeraltı Dörtlüsü isimli kümesi ile Türkiye'de birinci "Underground" müzik akımının öncüsü oldu. 70'li yılların başlarına gelindiğinde Koray Türkiye'de epey geniş bir dinleyici kitlesine sahiptir ve kendine mahsus müzik çizgisi barizleşmiş durumdadır.

1971'de Erkin Koray Harika Küme, 1972'de Ter kümelerini kuran Koray, 1970-1974 yılları ortasında Türkiye müzik listelerinde üst sıralarda yer alan klasikleşmiş birçok yapıta imza attı. "İlahi Morluk", "Aşka İnanmıyorum", "Mesafeler", "Züleyha", "Silinmeyen Hatıralar", 1974'te "Şaşkın", "Fesuphanallah" bu devir yapıtlarındandır.

Erkin Koray 1974-1984 yılları ortasında kısa mühletlerle Türkiye'ye gelişleri dışında Hollanda, Almanya ve Kanada'da yaşadı. Hakkında pek fazla bilgi olmayan bu periyotta, "Estarabim", "Arap Saçı" üzere çok bilinen yapıtları yayımladı. Koray 1977 yılında kurduğu Erkin Koray Tutkusu isimli LP ve birebir isimli kümeden sonra, kısa vadeli beraberlikler dışında diğer küme kurmadı.

Erkin Koray, 1982'de Benden Sana albümünü yayınladı. Albümün bir kısmını Almanya'da Köln ve Hamburg'da kaydederken bir kısmını da İstanbul'da kaydetti. Albümde Koray'a, Haluk Taşoğlu ve Sedat Avcı'nın yanı sıra Hint müzisyen Harpal Singh de dayanak verdi. Albümdeki müziklerin bir kısmı (Meyhanede, O denli Bir Geçer, Sayın Arkadaşım Osman) Hint müzisyenlerin bestelerine Erkin Koray'ın Türkçe yazdığı kelamlardan oluşur.

Bir sene sonra ise İlla Ki albümünü yayınladı. Bu albüm içindeki müzikler kadar, Nuri Kurtcebe'nin çizdiği albüm kapağı ve plak versiyonunun şeffaf olmasıyla da dikkat çekiyordu. Miksajı Köln'de yapılan albümde İlla Ki, Meczup Bayan, Tek Başına üzere hit müziklerin yanında Kızları da Alın Askere ve Hop Hop Gelsin üzere eski müziklerin da yeni yorumları yer alıyordu.

Türkiye'ye kesin dönüşünün akabinde, ailevi meselelerinden ötürü kendisi için pek verimli geçmeyen 1985-1990 yılları ortasında tahminen en çok bilinen çalışması olan Çöpçüler ile büyük bir çıkış yaptı. Çöpçüler'in de yer aldığı Ceylan 1985'te yayınlandı. Albümde Erkin Koray, birçok enstrümanı kendi çalmıştı. Bu devirde, zamanın modasına uyarak piyanist-şarkıcı olarak bir restoranda müzik yapmaya başladı; nedeni olarak da "para kazanması gerektiği" olduğunu belirtti.

Bu devrin öteki bir kıymetli ve özgün yapıtlarından biri de 1986'da yayınlanan Gaddar albümü oldu. Anılan maddi düşünceler, sanatçıyı tek bir sentezleyici eşliğinde kaydedilen Çukulatam Benim (1987) üzere düşük bütçeli üretimlere zorlamıştır. Bu albümde de Şaşkın ve Sana Bir Şeyler Olmuş müziklerinin taverna müziği tadındaki yorumları bulunmaktaydı. 1989'da Hay Yam Yam albümü çıktı. Bu albümde klip çektiği Hayat Katarı müziği Kemal Sunal sineması Abuk Subuk Bir Sinema sinemasında kullanılmıştı. 1990 yılında yayınladığı Tamam Artık albümü de evvelki albümlerinden farklı olmayan bir biçimde eski ve yeni müziklerin karışık bulunduğu bir albüm oldu.

Erkin Koray'ın hayatı çoklukla ekonomik düşüncelerle geçmiştir. Yaptığı çıkışlar, son derece tanınan olan çalışmaları onu maddi açıdan rahatlatmaya yetmemiştir. Müziği kendine hayat biçimi olarak seçmiş olan Koray ve dönemdaşı birçok özgün sanatçı, o periyotlarda bilinmeyen olan telif hakları, sonlu çalışma imkanları, sıhhatsiz bir yapıya sahip olan müzik piyasası ve müzik dinleyicisinin düşük alım gücü üzere nedenlerle bu düşüncelerden kurtulamamışlardır. Bunlardan kimileri küserek müziği bırakmışlar ve daha güzel maddi şartlar elde edebilecekleri işler ile uğraşmışlardır. Erkin Koray telif hakları en çok ihlal edilmiş sanatkarlarımızdan biri olmuştur. Bu nedenlerle nerede ise hiçbir vakit istek ettiği üretimleri gerçekleştirecek mali kaynak bulamamıştır.

Yenilikçi, sentezci, deneyci bir müzik çizgisi olan Erkin Koray; sıra dışı müzik kelamları, kendine has vokal biçemi, uzun saçları, özgün kıyafetleri ve bunun üzere daha birçok nedenle periyodun yayın inhisarı olan Türkiye Radyo Televizyon Kurumu TRT tarafından dışlanmıştır. Yapıtlarının nerede ise tamamı yakın vakitlere kadar, TRT kontrolü tarafından yayımlanmaya uygun görülmemiştir. Bu durum Türkiye'de özel yayın kuruluşlarının ortaya çıkışına kadar süregelmiş ve Koray'ın dinleyici kitlesinin hudutlu kalmasına yol açmıştır.

1990 - 1993 yıllarında, genelde O denli Bir Geçer, Arapsaçı, Fesupanallah, Şaşkın, Sevince ve Yalnızlar Rıhtımı vb. hitleri içeren bir toplama albüm serisi ve bir de Best Of piyasaya sürdü. 1990'da yayınladığı Tamam Artık albümünden sonra bir sessizlik ve plak şirketlerine küskünlük periyoduna giren sanatçı, 1991'de Tek Başına Konser isimli konser kayıtlarından oluşan dışında albüm çalışmalarına orta verdi.

1996 yılına kadar süren bu sessizlik, argümanlı ve görece yüksek bütçeli Gün Ola Harman Ola albümü ile bozulmuştur. Büyük satış başarısı göstermeyen lakin eleştirmenlerce olumlu tenkitler alan bu çalışmayı 1999 yılında yayımlanan Devlerin Nefesi isimli son albümü takip etmiştir.

Erkin Koray, kendisi ile özdeşleşen 1961 yılı üretimi Gibson marka SG kasasında o vakitler SG ismini almamış ve Les Paul Custom olarak geçen çok pahalı bir elektro gitara sahiptir. Son vakitlerde pek kullanmadığı bu gitarı bir devir Mecidiyeköy Pamukbank şubesinde bir kiralık kasada koruma etmiştir. Sanatçı sert çalma uslubu nedeni ile yıpratmaktan çekindiği için bu türlü bir yola başvurmuştur.
Kızı Damla Koray'ı açıklamadığı nedenlerle okuldan almış, eğitimini konutta kendi imkanları ile vermiştir.

Erkin Koray, 22 Temmuz 2007 Genel Seçimleri'nde oyunu MHP'ye vereceğini açıkladı. Bu açıklaması bilhassa sol kesitten dinleyicileri ortasında büyük şaşkınlık yarattı. Koray ise 30 Temmuz 2007'de, 50. sanat yılını kutladığı Harbiye'deki konserine başlarken bu duruma açıklık getirmeye çalıştı. Koray, gençlerden müsaade alarak kendi devreleriyle bir ölçü konuşmak istediğini söyledi. Konuşmasında, her şeyi erken yapma özrü olduğunu, (Türkiye'de şimdi mevcut ya da yaygın değilken erkekte uzun saç, elektrogitar, uzun topuk, rock müzik gibi) hayatının böylelikle devam ettiğini söyledi.

Albümleri:

1973 - Erkin Koray - LP Istanbul SS LP.8
1974 - Elektronik Türküler - LP Doğan L.P.1
1976 - Erkin Koray 2 - LP Doğan L.P.4
1977 - Erkin Koray Tutkusu - LP Kervan LP23
1982 - Benden Sana - Kotaş LP 901
1983 - İllâ ki - LP Emre H.E.-33-520
1985 - Ceylan - LP Emre H.E.-33-529 ,
1986 - Gaddar - MC Uzelli 1149
1987 - Çukulatam Benim - MC Armoni 1005
1989 - Hay Yam Yam - MC Mega Müzik 016/11099
1990 - Tamam Artık - MC Mega Müzik 012/10628
1996 - Gün Ola Harman Ola - MC Mega Müzik 120/17075 , CD Mega Müzik CD030
1999 - Devlerin Nefesi - Ada Müzik

45'likleri :

1963 - Bir Eylül Akşamı / It’s So Long (solo) - Melodi 2194
1966 - Balla Balla / You've Got To Hide Your Love Away / Watcha Gonna Do About It / Its All Over Now (solo) - Sayan EP Seri FS 78
1967 - Kızları Da Alın Askere / Aşk Oyunu (Erkin Koray Dörtlüsü) - İstanbul 9073
1967 - Anma Arkadaş / Anadolu'da Sevdim (Erkin Koray Dörtlüsü) - İstanbul 9084
1968 - Meçhul / Çiçek Dağı (Erkin Koray Dörtlüsü) - Altın Mikrofon Hürriyet Gazetesi
1968 - Hop Hop Gelsin / Çiçek Dağı (Erkin Koray Dörtlüsü) - İstanbul 9093
1969 - Aşka Dönüyorum / Yeniden Yalnızım (Haramiler) - İstanbul 9101
1969 - Sana Bir Şeyler Olmuş (Bir Na Na Na Şarkısı) / Seni Her Gördüğümde (Yeraltı Dörtlüsü) - İstanbul 9111
1970 - Tahminen Bir Gün Anlarsın / Nihansın Dideden (Yeraltı Dörtlüsü) - İstanbul 9145
1970 - İstemem / Köprüden Geçti Gelin (Yeraltı Dörtlüsü) - İstanbul 9161
1970 - Kendim Ettim Kendim Buldum / Aşkımız Bitecek (Yeraltı Dörtlüsü) - İstanbul 9165
1970 - Meçhul / Ve (Yeraltı Dörtlüsü) - Diskotür DT 5001
1970 - Gel Bak Ne Söylicem / Gün Doğmuyor (Yeraltı Dörtlüsü) - Diskotür 5009
1971 - Senden Farklı / Bu Sana Son Mektubum (Yeraltı Dörtlüsü) - İstanbul 9183
1971 - Kıskanırım / İlahi Morluk (Yeraltı Dörtlüsü) - İstanbul 9184
1971 - Yağmur / Aşka İnanmıyorum (Süpergrup) - İstanbul 9200
1972 - Sen Mahrum Diye / Goca Dünya (Süpergrup) - İstanbul 9226
1972 - Hor Görme Garibi / Züleyha (Ter) - İstanbul 9241
1973 - Aralar / Silinmeyen Anılar (Solo) - İstanbul 9254
1974 - Şaşkın / Eyvah (Solo) - Doğan 501
1974 - Hükümdarlar / Dost Acı Söyler (Solo) - Doğan 504
1974 - Feshupanallah / Komşu Kızı (Solo) - Doğan 505
1975 - Estarabim / Sevince (Solo) - Doğan 509
1976 - Arap Saçı / Tımbıllı (Solo) -Doğan 512
1976 - Gönül Salıncağı / Hayat Bir Teselli (Solo) - Doğan 516
1976 - Cümbür Cemaat / Sevdiğim (Solo) - Kervan 114
1977 - Düşünüş / Haydi Hadi Ordan (Solo) - Kervan 123
1977 - Sanma / Olmayınca Olmuyor (Erkin Koray Tutkusu) - Kervan 133

Toplama Albümleri :

1986 - Aşkımız Bitecek - MC Olağanüstü Kasetçilik 3098
1990 - İşte Barış İşte Erkin - CD Kusursuz 10014 (Toplam 20 müziğin yer aldığı albümde 10 müzik Barış Manço'ya, öbür 10 müzikte Erkin Koray'a ait)
1991 - Tek Başına Konser - MC Kalite 237/09401
1991 - Dünden Esintiler 1 – Şaşkın - Kalite MC – CD
1991 - Dünden Esintiler 2 – Ceylan / Çöpçüler -Kalite MC – CD
1991 - Dünden Esintiler 3 – Fesüpanallah - Kalite MC – CD
1991 - Dünden Esintiler 4 – Benden Sana - Kalite MC – CD
1991 - Dünden Esintiler 5 – İlla Ki - Kalite MC – CD
1991 - The Best of Erkin Koray - Mega Müzik CD 001
1993 - Erkin Koray - CD İstanbul Plak - 002
1993 - Erkin Koray Vol.1 - CD İstanbul Plak - Kaset 012
1993 - Erkin Koray Vol.2 - CD İstanbul Plak - Kaset 013
1995 - Electric Turk - LP Xotic Mind Records (İsveç'de basılan bir plak)
1999 - Erkin Koray - DOLP Shadoks Music (Almanya'da yalnızca 500 tane yayınlanan bu çift plak Erkin Koray'ın müsaadesiyle piyasaya sürülmüştür)
2012 - Arap Saçı - Pharaway Sounds
2014 - Collection - Mega Müzik
2014 - Gönül Salıncağı - Özmüzik Plak
2015 - Classics - Özmüziksan

(KÜLTÜR SANAT SERVİSİ)