Erdoğan, Soçi'ye gidiyor: Putin ile hangi konular masaya yatırılacak?

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Rusya Devlet Lideri Vladimir Putin, bugün Soçi'de bir ortaya gelecek. Soçi'de gerçekleştirilecek toplantıda ana gündem hususunun Karadeniz Tahıl Mutabakatı olması beklenirken, Ukrayna'daki savaşın sonuçlarının yanı sıra Ankara-Şam bağlarının de görüşülmesi planlanıyor.

Erdoğan, Putin'in ağustos içerisinde Türkiye'ye geleceğini açıklamış lakin görüşme gerçekleşmemişti. Bundan evvelki süreçte muhtemel bir görüşme için tarih vermekten kaçınan Kremlin, geçtiğimiz günlerde iki önderin Soçi'de bir ortaya geleceğini açıkladı. Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, "Görüşmeler 4 Eylül'de Soçi'de yapılacak" derken, iki önder ortasındaki temasların öğlen saatlerinde başlayacağı belirtiliyor.

TAHIL KORİDORU ANLAŞMASI

24 Şubat 2022'de başlayan Rusya-Ukrayna savaşının global besin fiyatları üzerindeki tesirini azaltmak için Birleşmiş Milletler (BM), Rusya, Türkiye ve Ukrayna, 22 Temmuz 2022'de İstanbul'da düzenlenen merasimle Karadeniz Tahıl Koridoru Muahedesi'ni imzalamıştı. Rusya, teşebbüsü sonlandırma basamağında olduğunu mart ayında lisana getirmiş, Ankara ve BM'den gelen talepler sonucu muahedeyi iki defa iki aylığına uzatma kararı almıştı.

Rusya, teşebbüsün sürmesi şu şartları öne sürmüştü:

🔸Tolyatti-Odesa amonyak boru çizgisinin çalıştırılması,

🔸Rosselkhozbank’ın SWIFT sistemine dönmesi,

🔸Rus ziraat şirketlerinin yurtdışında el konan varlıklarının ve hesaplarını özgür bırakılması,

🔸Gemilerin sigorta meselelerinin çözülmesi.

Moskova, mutabakattan çekildiğini resmen 17 Temmuz'da duyurmuştu. Rusya Devlet Lideri Vladimir Putin, mutabakatla ilgili taleplerinin karşılanmadığını belirtirken mutabakat kapsamındaki son geminin günü Odessa limanından ayrıldığı açıklanmıştı. Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov "Rusya'yı etkileyen koşullar yerine getirilirse Rusya çabucak mutabakata geri dönecektir" demişti.

RUSYA-TÜRKİYE BAĞLANTILARI: KUMANDANLARIN İADESİ, NATO'NUN GENİŞLEMESİ...

Batı'nın Rusya'ya yönelik yaptırımlarını uygulamamakla suçlanan Ankara ile Moskova'nın bağlantılarında, son periyotta öne çıkan gelişmelerden kimileri ise şöyle:

Türkiye, Rusya’nın 'savaş suçluları' olarak nitelediği Azov Taburu kumandanlarını Ukrayna'ya iade etmişti. Temmuz ayında İstanbul'u ziyaret eden Zelenskiy, Rusya ile yapılan esir takası gereği Türkiye'de kalması gereken Ukraynalı kumandanlarla birlikte ülkesine döndü. Kelam konusu adımı 'anlaşma ihlali' olarak niteleyen Kremlin Sözcüsü Dimitri Peskov, "Azov kumandanlarının Türkiye'den Ukrayna'ya dönüşü, mevcut mutabakatların direkt ihlalinden diğer bir şey değildir" demişti. Rusya, çok milliyetçi olarak bilinen Azov alayını 'neo-Nazi' olarak niteliyor.

Komutanların iadesinden evvel ise İstanbul'da Vahdettin Köşkü’nde Zelenskiy ile görüşen Erdoğan, Ukrayna'nın NATO üyeliğini hak ettiğini söylemişti: "Adil bir barışın kaybedeni olmaz. Ukrayna'nın yine ayağa kaldırılmasında her türlü dayanağı vereceğiz. Ukrayna'da başkan pozisyonda olan müteahhitlik şirketlerimiz Ukraynalı dostlarına yardımcı olacaktır."

Zelenskiy ise, "Türkiye'nin barış planımıza olan takviyesi için minnettarım. Bu barış planını hayata geçirmek için çalışıyoruz. NATO tepesini de görüştük. Sayın Erdoğan'ın Ukrayna'nın NATO'ya üyeliği hak ettiğini söylemesi bizi mutlu etti" açıklamasında bulunmuştu.

Son olarak Erdoğan'ın İsveç'in NATO üyeliğine yeşil ışık yakmasıyla birlikte, 'Türkiye'nin Batı'ya yaklaştığı' yorumları gündeme geldi. 11-12 Temmuz’daki Vilnius Doruğu kapsamında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, İsveç Başbakanı Ulf Kristersson ve NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg ile bir ortaya gelmişti. Toplantının akabinde Stoltenberg, Erdoğan'ın İsveç'in NATO üyesi olması için dayanak verdiğini duyurdu.

Erdoğan ise daha sonra yaptığı açıklamada, iştirak protokolünü onaylayacak yerin TBMM olduğunu söylemiş ve şu tabirleri kullanmıştı: "Şimdi bizim iki aylık bir meclis tatili var. Alışılmış ekim ayında bu tatilden çıkma durumu kelam konusu değil. Çünkü birçok memleketler arası mukaveleler var birçok görüşülmesi gereken yasa teklifleri var. Alışılmış bunların değer sırasına nazaran bu attığımız adım da burada yerini alacak. Lakin mümkün olduğu kadar kısa vakitte bu işi bitirmek amacımız."

Türkiye'nin İsveç'in NATO üyeliğine yeşil ışık yakmasının akabinde Kremlin'den de “Rusya ve Türkiye’nin kimi fikir ayrılıkları var ama kimi ortak çıkarları da paylaşıyor. Rusya, Ankara ile münasebetlerini geliştirmek istiyor” yorumu gelmişti.

ANKARA-ŞAM İLİŞKİLERİ

Geçtiğimiz günlerde Moskova’ya bir ziyaret düzenleyen Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov ile bir ortaya geldi. Türkiye-Suriye bağlantılarının olağanlaşması sürecine arabulucu rolünü üstlenen Rusya, 'Adana Mutabakatı' davetinde bulunmuştu. Mutabakatın hâlâ yürürlükte olduğunu hatırlatan Lavrov, şu tabirleri kullanmıştı: "Gayriresmi temaslarda muahedenin imzalandığı 1998 yılındaki bedellere dönmeyi teklif ettik. Bu muahede, terör tehdidinin bulunduğunu ve bu tehdidin ortadan kaldırılmasını, Türkiye'nin Şam'ın onayıyla terörle çaba yapılarını Suriye topraklarının belli bir derinliğine kadar gönderme hakkına sahip olmasını öngörüyordu. Bu muahede yürürlüğünü sürdürüyor ve kimse bunu feshetmedi."

Öte yandan Suriye-Türkiye ortasındaki olağanlaşma önündeki en büyük mahzurun ABD olduğunu söyleyen Lavrov, "Normalleşmenin önündeki bir öbür pürüz ABD'nin, Suriye'nin kuzeydoğusundaki yasa dışı faaliyetleri. ABD, Türkler tarafından güvenlik tehdidi olarak görülen radikal Kürt örgütlerin ayrılıkçı yaklaşımını körüklüyor. Bu süreçler birbiriyle bağlantılı" açıklamasında bulunmuştu. (DIŞ HABERLER)