Biden’dan dev "savaş paketi", fakat önünde bir engel var...

Ukrayna savaşıyla birlikte neredeyse her ay duyduğumuz askeri paketler bu sefer de İsrail üzerinden tekrar gündeme geldi. ABD Lideri Joe Biden, İsrail ziyareti sonrası yaptığı ulusa seslenişte “Önümüzdeki on yılları etkileyecek kararlar alacağımız tarihin kırılma anlarından birinden geçiyoruz” dedi. 100 milyar dolarlık devasa bir askeri yardım paketini kongreye göndereceğini söyledi. Lakin bu paket İsrail ile hudutlu değil.

KONGREDE BÜYÜK KRİZ

Biden, yaptığı ulusal sesleniş konuşmasında paketin hem İsrail hem Ukrayna için olduğunun altını çizdi. Lakin Avustralyalı medya kuruluşu ABC'ye nazaran, bu paketin yalnızca 10 milyar doları İsrail için ayrıldı. ABD’li Bloomberg ise pakete Tayvan’ın da dâhil olduğunu söylüyor.

Yine de paketin büyük oranda Ukrayna'ya yönelik olduğu konusunda herkes hemfikir. Pekala, Biden hükümeti neden bütün ülkelere yapacağı dayanağı tek bir pakette topladı? Bunun münasebeti ülkenin iç siyasetinde güç bela bastırılan büyük bir krizin arkasında yatıyor...

ABD hükümeti, geçtiğimiz ay kapanmanın eşiğinden döndü. ABD’de hükümet, yıllık bütçenin devlet işlerini devam ettirecek kadarı Kongre'de onaylanamazsa kapanıyor. Hatta son olarak 22 Aralık 2018'den 25 Ocak 2019'a kadar 35 gün kapalı kalmıştı, bu süreçte memur maaşları ödenememiş, bürokrasi adeta felç olmuştu. ABD’nin son saniye yapılan mutabakatlarla köşesinden döndüğü bu sefer ki kapanmanın sebebi ise Ukrayna.

MCCARTHY OLAYI

Temsilciler Meclisi Lideri Cumhuriyetçi Kevin McCarthy vazifeye, “Ukrayna'ya dayanağı keseceği” kelamıyla gelebilmişti. Bu kelam sonrası meclisten yeni paketlerin çıkması güzelce zorlaştı. Yıllık bütçede de anlaşılamayınca kriz çıktı.

Bütçenin belirlenmesi için son gün olan 1 Ekim’e sırf birkaç gün kala McCarthy Biden idaresiyle muahede yoluna gitti. Ukrayna yardımının paketten çıkarılması kuralıyla 45 günlük bütçe onaylandı. Lakin Cumhuriyetçi partideki krize Biden’ın bir iması yol açtı.

Biden, Meclis Lideri McCarthy’yle “bundan sonraki bütçelerde Ukrayna’ya dayanak için anlaşıldığını” söyledi.

Partinin Trump’a yakın üyeleri bu duruma reaksiyon gösterdi. McCarthy’nin başkanlığına başından beri muhalif olan meclis üyesi Matt Gaetz, McCarthy’nin vazifeden alınması için oylama yaptırdı.

McCarthy, ABD tarihinde vazifeden azledilen birinci Temsilciler Meclisi Lideri oldu.

UKRAYNA İÇİN İSRAİL

İşte, bu kriz bize Cumhuriyetçilerin Ukrayna yardımını durdurmak için ne kadar motive olduğunu gösteriyor. Lakin birebir Cumhuriyetçiler, mevzu İsrail olunca tam zıddı düşünüyor. Bütün yardım paketlerine onay verdikleri üzere Biden’ı İsrail’i "yeterince desteklemediği" gerekçesiyle tenkit yağmuruna tutuyorlar. Biden, bunu âlâ bildiği için iki yardım paketini birleştiriyor.

Böylece Ukrayna paketine muhalif olan Cumhuriyetçiler üzerinde “İsrail’e yardımı reddettiği” argümanıyla baskı yaratabilecek.

Cumhuriyetçilerden pakete birinci dayanak açıklayan partinin senato başkanı Mitch McConnell oldu. Fakat Trump’la hayli hengameli olan McConnell, esasen Ukrayna paketlerine de onay veren bir siyasetçi olarak tanınıyor. Bu nedenle bu büyük pakete Trump başta olmak üzere partinin geri kalanının vereceği reaksiyon değerli.

Henüz Trump cephesinden hususla ilgili bir yorum gelmedi. Fakat Cumhuriyetçi senatörlerden James David Vance, “Biden’ın bu yaptığı mide bulandırıcı. İsrail’deki meyyit çocukları kendi facia Ukrayna siyasetlerini kuşkucu Amerikalılara satabilmek için istismar ediyor” tabirlerini kullandı.

Yani muhakkak ki bu paket üzerinde büyük arbedelerin çıktığını duyacağız.

Tabii Meclis Lideri krizi de şimdi çözülebilmiş değil. McCarthy’nin yerine aday gösterilen Trump yanlısı Jim Jordan hala vazife başına gelemedi. Birinci oylamada 20, ikinci oylamada 22 tane Cumhuriyetçi üye Jordan’ın Başkanlığını onaylamıyor. McCarthy de lakin 15 cins oylama sonrasında kendine muhalif parti üyelerini ikna etmeyi başarmıştı. Jim Jordan ise bunu yapabilecek mi belgisiz.

Biden’ın bir formda rakip partideki krizi çözmesi gerekiyor çünkü Meclis Lideri problemi çözülmeden paket geçemez...

ABD DIŞİŞLERİ’NDE KAOS

Bir öteki büyük kriz de ABD Dışişleri Bakanlığı içinde başladı. ABD medya kuruluşu Huffington Post’un haberine nazaran Dışişleri Bakanlığı isyanın kıyısına geldi. Siteye konuşan bakanlık çalışanı “neredeyse her düzeyde inanılmaz bir rahatsızlık var” sözlerini kullandı.

İddiaya nazaran Dışişleri çalışanları Biden’ın İsrail siyasetine büsbütün karşılar. Direkt suçladıkları bir isim de var; Tom Sullivan.

Tom Sullivan, Biden’ın Dış Siyaset Danışmanı Jake Sullivan’ın kardeşi ve argümana nazaran bakanlıkta önemli kelam sahibi. Toplantılarda konuşmalarını “İsrail’in istekleri ve ihtiyaçları” üzerinden açıyor. Çalışanlara nazaran ABD’nin çıkarlarını ikinci plana atıyor. Jake Sullivan’dan korkulduğu için kardeşini eleştirmeye kimse cüret edemiyor. Gazeteye konuşan bakanlık çalışanı, Arap mevkidaşlarının onlara “ABD bu siyasetleri sürdürürse bu coğrafyayı büsbütün kaybedecek” dediğini de söylüyor.

Bu sırada Dışişleri Bakanlığı’nda uzun yıllar misyon yapan Josh Paul, misyonundan istifa etti. İstifası sonrası konuşan Paul, “24 saatte onlarca çalışandan takviye bildirisi aldım. Birçok çalışan istifayı düşünüyor” diyerek bakanlıktaki krize dikkat çekti.

UKRAYNA’NIN VAKTİ AZ

İsrail, uzun ve kanlı sürecek bir kara harekâtına hazırlansa da gereksinimi olan mühimmat ölçüsü Hamas üzere konvansiyonel olmayan bir kuvvete karşı çok yüksek değil. Fakat Rusya’yla savaşan Ukrayna, her askeri paketin gününü sayıyor.

Stratejik ve Milletlerarası Çalışmalar Merkezi danışmanı Mark Cancian, “yeni paketler çıkmazsa Şükran Günü’ne (23 Kasım) yanlışsız cephede yokluk hissedilmeye başlayacak" dedi.

ABD’nin güç bela yürürlüğe soktuğu 45 günlük bütçe 15 Kasım’da doluyor.

Eğer yeni bütçede Ukrayna’ya takviye kabul edilmezse Ukrayna ordusunu güç günler bekliyor.