13 aydır tutuklu 16 gazetecinin davası Diyarbakır'da başlıyor

Hatice Kamer
Diyarbakır

13 aydır tutuklu olan 16 gazetecinin davası bugün Diyarbakır 4. Ağır Ceza Mahkemesi’nde başlıyor.

8 Haziran 2022'de Diyarbakır'da polis, çeşitli mesken ve işyerlerine yaptığı baskınlarda 20'si gazeteci 22 kişiyi gözaltına almış, 8 gün gözaltında tuttuktan sonra çıkarıldıkları mahkemede, gazeteciler Zeynel Abidin Bulut, Abdurrahman Öncü, Aziz Oruç, Elif Üngür, İbrahim Koyuncu, Lezgin Akdeniz, Mazlum Doğan Güler, Mehmet Ali Ertaş, Mehmet Şahin, Sevinç Toprak, Ömer Çelik, Ramazan Geciken, Remziye Temel, Safiye Alagaş, Serdar Altan ve Suat Doğuhan tutuklanarak cezaevine gönderilmişti.

Gazeteciler Esmer Tunç, Mehmet Yalçın, Kadir Bayram ve basın çalışanları Feynaz Koçuk ile İhsan Ergülen ise isimli denetim önlemleriyle hür bırakılmıştı.

Savcılık, ortalarında üç özel yapım şirketi çalışanının da olduğu 22 kişi hakkında, 728 sayfalık iddianamesini 10 ay sonra, Nisan ayında tamamladı.

16 kişi hakkında 7 yıl 6 aydan 15 yıl kadar mahpus cezası isteyen savcı, yurt dışında yayın yapan Kürt televizyon kanallarında ve çeşitli başka medya kuruluşlarında yayınlanan haber ve programları "örgütsel bağ" delili olarak kıymetlendirdi.

İddianamenin kabul edildiği devirde BBC Türkçe’ye konuşan tutuklu gazetecilerin avukatı Resul Teymur, "Türkiye'de Kürtçe yayın yapan birçok yayınevi, gazete ve mecmua, örgüte ilişkin yayın formunda gösterilmiştir. Yeniden evrak ile ilgisi olmayan ve belge dışında eski tarihlerde dinlenmiş onlarca şahidin tabirleri, belgede kanıt üzere yansıtılmıştır" demişti.

Gazetecilerin birinci duruşması öncesi İnsan Hakları Derneği Diyarbakır Şubesi tarafından yapılan açıklamada basın, fikir ve tabir özgürlüğü konusundaki anayasal garantilerin bilhassa Kürt gazeteciler kelam konusu olduğunda fonksiyonsuz kaldığı belirtildi.

"Hazırlanan iddianameler incelendiğinde gazetecilerin mesleksel faaliyetleri nedeniyle tutuklu oldukları açıkça anlaşılmaktadır. Kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkı açısından ağır bir hak ihlaline dönüşen keyfi tutukluluk hali sonlandırılmalıdır" denildi.

Suçlamalar neler?

İddianamede, yurt dışında yayın yapan Kürt televizyon kanallarının kimi programlarını sıralayan savcılık, gazetecilerin program ve haberlerinin bu televizyonlarda yayımlanmasını da "örgütsel bağ olarak" olarak kıymetlendiriyor.

Savcı ayrıyeten yapım şirketlerinin imaj arşivlerini, programlar için internetten indirilen fotoğraf ve imgeler ile yapılan ödemeler, el konulan malzemeden çıkan ses kayıtlarını da suçlama konusu yapıyor.

Pel, Piya ve Ari isimlerindeki özel imal şirketleri ile bayan haber ajansı Jinnews’e yapılan polis baskını sonrası arama süreçleri 30 gün devam etmiş bu müddet içerisinde binalara hiçbir çalışanın girmesine de müsaade verilmedi. Bu ofislerdeki bilgisayarların hard diskleri sökülerek alınmış, fotoğraf makinelerine ve kameralara el konulmuştu.

BBC Türkçe’ye konuşan tutuklu gazetecilerin avukatı Resul Teymur, üretim şirketlerinde yapılan arama sırasında şirketlerin bilgisayarlarından yurt dışında yayın yapan Sterk ve Medya TV kanallarının serverlarına yasa dışı biçimde erişim sağlandığını argüman etmiş, bu TV'lerin bilgisayarlarından bilgi ve doküman çekildiğini, yasa dışı yollardan elde edilen dokümanların evraka delil olarak konulamayacağını savunmuştu.

'3 yaşındaki oğlum meskende cezaevi oyunu oynuyor'

Bir yılı aşkın müddettir devam eden tutukluluk hali hem gazetecileri hem ailelerini zorluyor. Bilhassa de küçük çocukları olanlar çok kaygılı.

Jinnews’te muhabirken, tekrar kendisi üzere muhabir kameraman olan Ramazan Geciken ile evlenen gazeteci Beritan Elyakut, ''Bir anne bir gazeteci ve bir eş olarak beni en fazla bu süreçte çocuğumun ruhsal olarak maruz kaldıkları zorladı’’ diyor.

Ramazan Geciken, tutuklandığında Pia Prodüksiyon’da kameramanlık yapıyordu. Eşinin saklı şahit beyanları ile tutuklandığını söyleyen Beritan, bu beyanların temelsiz argümanlarla dolu olduğunu savunuyor:

''HTS kayıtları o kadar absürt ki, okurken gülmemek elde değil. Bir soruşturma başlatılıyor lakin bu soruşturmada tek deliliniz yok. Kapalı şahit sözleri ve argümanlar üzerinden yalnızca işini yapan gazetecilerin 13 ayını çalıyorsunuz. Bu dava aslında bizlere tam da şunu gösteriyor: Türkiye'de yanlışsız habercilik yapanların ve gerçeğin peşinden koşanların engellenmeye çalışıldığını...’’

Beritan, 3 yaşındaki oğluyla tüm açık ve kapalı görüşlere gitmiş. Bu sürecin 3 yaşındaki oğlunu makus etkilediğini anlatıyor.

''Oğlum Roger Baz 13 ay babasından farklı kaldı. Şimdi 3 yaşında bir çocuk cezaevi ortamıyla tanıştı. Orada uygulanan arama rutinlerini çocuğum meskende oyuna çevirdi. Bir kapıdan geçerken 'Anne dur' deyip beni aradıktan sonra geçişime müsaade veriyor.’’

Oğlunun birinci görüşlerde çok ağladığını lakin vakitle neler yapması, nelere dikkat etmesi gerektiğini anladığını ve ona nazaran davranış geliştirdiğini anlatıyor.

"Artık arama kısımlarını ezberlemiş durumda. Nerede ayakkabısını çıkarması gerektiğini X-Ray aygıtından geçerken çarpmaması gerektiğini ve son olarak arama kısmında ellerini iki yana hakikat açması gerektiğini çok uygun biliyor."

'Kızım babasını cezaevinde tanıdı'

Kürtçe Xwebûn gazetesinin editörü Zeynel Abidin Bulut da tutuklandığında, bir özel Yapım şirketinde Mezopotamya Tarihiyle ilgili bir program hazırlayıp sunuyordu.

Eşi Gülistan, çocuklarını ayda bir yapılan açık görüşlere götürdüğünü anlatıyor. Zeynel’in cezaevinde arkadaşları ile çekilen fotoğrafları gösterirken küçük kızı Sare fotoğrafı "babacık" diyerek öpüyor.

Zeynel tutuklandığında bir yaşındaymış. Gülistan Bulut "Babasını cezaevinde tanıdı, fotoğraflarıyla büyüdü. Zeynel’i camın gerisinde görmesin, onu o halde hatırlamasın diye kızımı, eşimin kapalı görüşlerine götürmedim" diyor.

Zeynel’in meslek hayatı boyunca birçok kez daha gözaltına alındığını anlatan Gülistan, eşinin daha evvel de uzun bir tutukluk süreci daha yaşadığını anlatıyor:

"Ortanca çocuğumun doğacağı gün Zeynel beni hastaneye götürdü, sonra da işe gitmesi gerekti, sanırım bir protesto varmış ve Zeynel de kameramanlık yapıyordu. O gün onu da göstericilerle birlikte tutukladılar. Mahpustan çıktığında oğlum üç yaşındaydı."

Gülistan Bulut, sarsıntısı eşi hapisteyken çocuklarıyla yaşamış, binaları hasar görmüş, onlarca beşere mezar olan Hisami Apartmanı ise yaşadıkları binanın karşı köşesinde yer alıyor. Binalarına yakın arada ağır hasarlı çok bina var ve en büyük tasası ufak bir sarsıntıda bu binalarla birlikte kendilerinin de ziyan görmesi. Yeni bir konuta taşınacak maddi imkanları yok. Gülistan'ın tek geliri, eşinin çalıştığı gazeteden her ay gönderilen dayanışma ödeneği.

"Eşim evvelce geliri daha âlâ bir kesimde çalışıyordu" diyor Gülistan Bulut ve ekliyor:

"Ana lisanı Kürtçe ve Kürtçe haber yapmak için o işini bıraktı, gazeteciliği de seviyor, Kürt medyasında çalışmanın riskleri yüksek. Dürüst ve unsurlu bir gazetecilik yapıyor. Ne o ne de arkadaşları cezaevinde olmayı hak etmiyorlar."