Yavaş yavaş yiten hayatların öyküsü

"Eşikten adımımı attığımda mesken üzerime çullandı. Bu tuğla ve toz yığını daima birebirini yapıyor, kapıdan giren herkesin üzerine atlayıp nefessiz bırakana kadar karnını sıkıyor. Annem bu meskenin insanını dişlerini döktüğünü ve için kuruttuğunu söylerdi lakin annem buradan gideli çok uzun vakit oldu, onu hatırlamıyorum. O denli dediğini anneannem anlattığı için biliyorum, gerçi anlatmasa da olurdu, ben aslında farkındayım. Burada insanın dişleri, saçları, etleri dökülüyor ve gardını indirdiğin an oradan oraya sürünüyorsun ve yatağa girip bir daha asla kalkamaz hale geliyorsun"… İşte bu sözlerle başlıyor Madridli müellif Layla Martinez’in yazdığı 'Tahta Kurdu' isimli kitap.

HAYATININ DENETİMİ KİMDE?

Tahta kurdu nedir, nasıl bir böcektir diye merak ediyorum. Araştırdığımda karşıma çıkan bilgi şu; 'çoğunlukla serin ve rutubeti ikim kaidelerinde görülen, her türlü ağaç materyale dadanan ve verdikleri ziyan çok sonra anlaşılan bir böcek çeşidi.'

Aynı kitapta anlatılan hikaye üzere, metinde yer olarak anlatılan konut, anneanne ve torunu duygusal manada yutuyor. Aklı gidip gelen anneanne için bu pek sorun değil; çünkü büyükanne günlerini duvarların ardında ve dolapların içinde yaşayan gölgelerle konuşarak geçiriyor.

Ama ya torun? Psikolojisi günden güne daha çok etkilenen torun, kitabın ilerleyen sayfalarda görüyoruz ki, Madrid’te âlâ bir eğitim almak istiyor ancak bir türlü gidemiyor, kıpırdayamıyor. Aslında başlangıçta denemiş lakin olmayınca, yazgısından çıkamayacağını düşünmeye başlamış ve o öğretilmiş çaresizlik durumlarına öylesine alışmış ki bir iki denemeden sonra vazgeçmiş; varlıklı bir ailenin yanında işe girmiş lakin yaşadığı bir olaylardan sonra konutu bildiği yere geri dönmek zorunda kalmış. Kendi hayatının denetimini de eline almayan torun, koşullara, anneanneye ve yazgısına öfkeli. Lakin meskenin tarihini çözerken, içinde yaşayan gölgelerin her vakit kendilerinden yana olduğunu fark etmeye başlıyor.

KURDUĞUMUZ BAĞLANTILAR PARMAK İZİ GİBİDİR

Anneannenin sıkıntı hayatı, annesinin konuttan gizemli gidişi genç kahramanı bunaltıyor. Hatta görünmez bağlarla bağlı olduğu mesken, kimi vakit bunaldığını vurgulasa da anneanneyle münasebeti yer yer hayatını içinden çıkamayacağı kadar zorluyor. Kitaptaki kahramanlar isimsiz; anne, anneanne, torunun ismi yok! Lakin Azizler’in, komşuların (mesela Jarabolar) isimleri geçiyor, var olan bir dünyada silikleşen, hayatını bile unutturmaya çalışan beşerler gibi…

‘Tahta Kurdu’nu okuyanlar ya da okuyacak olanlar birebir şeyi düşünür mü bilmem lakin ben, her bir bireyin aile üyeleriyle ilgisinin parmak izi üzere olduğunu düşündüm; hiçbir ilginin birbirine benzemediğini, her birinin kendi içinde apayrı sırları, bağları ve bağlanmaları barındırdığını bazen bağların kopuk, bazense fazla güçlü olduğunun altını çizen bir kitap alt metinde.

İÇİNE FEMİNİZM BULAŞMIŞ ENDİŞE HİKAYESİ

Kitabın çeşidini isimlendirirken içine feminizm bulaşmış endişe öyküsü demek gerçek olur. Müellif sıklıkla çorak yerde kaybolan konut duvarlarından, yatakların altından yükselen seslerden, mutfağın damında beliren sevgililerden, asla çözümlenemeyen kayıplardan kelam ediyor.

Komşular, kitabın kahramanları olan anneanne ve torunu gündüz gözüyle reddediyor ancak kimseye görünmeden de akşam hepsi yanlarına geliyor. Kitabın ortalarında toplumsal katmanlaşma, cinsiyet ayrımcılığı ve şiddet nedeniyle ortaya çıkan tortulaşmış bir öfke ve nefret kıssası okuyucuyu karanlık, bazen de korkutucu bir gerçekliğin içine çekiyor. 20 ülkede 12 lisana çevrilen ‘Tahta Kurdu’, bir konutun içinde öğrenilmiş çaresizliğiyle hayatlarının derinine inenlerin de romanı. Yan Pasaj Yayınları’ndan çıkan kitap, bayan kimliği üzerinden karanlık bir metin okumak isteyenler için farklı ve uygun bir alternatif.