Uber
Uber, Travis Kalanick ve Garrett Camp tarafından kurulan, araç çağırma (ride-hailing) ve esnek çalışma (gig economy) modelini icat ederek küresel ulaşım endüstrisini dönüştüren teknoloji devidir.
Dünya genelinde taksi tekellerini paramparça eden, akıllı telefonu olan herkesin bir özel şoför çağırabilmesini veya kendi aracıyla para kazanabilmesini sağlayarak "Gig Economy" (Esnek Çalışma Ekonomisi) kavramını icat eden Uber Technologies, Inc., 2009 yılında Travis Kalanick ve Garrett Camp tarafından San Francisco'da "UberCab" adıyla kurularak kentsel mobilitenin kurallarını baştan yaratmıştır. Şirketin kuruluş efsanesi, Kalanick ve Camp'in karlı bir Paris akşamında konferanstan çıkıp saatlerce taksi bulamaması üzerine "Keşke telefonumuzda bir tuşa basarak lüks bir araç çağırabilsek" fikrine kapılmalarıyla başlamıştır. Başlangıçta sadece siyah lüks limuzinleri çağıran premium bir hizmet olarak tasarlanan uygulama, kısa süre içinde sıradan araç sahiplerinin (peer-to-peer) sisteme dahil olduğu efsanevi UberX modeline evrilmiş ve ulaşım maliyetlerini inanılmaz derecede düşürmüştür.
Kural Tanımaz Büyüme ve Travis Kalanick Dönemi
Uber'in küresel bir imparatorluğa dönüşmesindeki en büyük etken, kurucu CEO Travis Kalanick'in inanılmaz derecede agresif, kural tanımaz ve hiper-rekabetçi büyüme stratejisi olmuştur. Şirket, yeni bir ülkeye veya şehre girerken yerel hükümetlerden veya taksi odalarından izin almayı beklemek yerine, uygulamayı doğrudan halka açmış ve yasaların sonradan teknolojiye ayak uydurmasını sağlamıştır. Bu agresif taktikler, taksicilerin devasa küresel grevlerine, hükümetlerin yasaklama kararlarına ve Çin pazarında DiDi ile milyarlarca dolarlık sermaye savaşlarına (ve sonunda Çin pazarından çıkışa) neden olmuştur. Ancak 2017 yılına gelindiğinde şirket içinde patlak veren toksik kültür, cinsel taciz skandalları ve yönetim krizleri, Kalanick'in kendi kurduğu şirketin CEO'luğundan istifa ettirilmesiyle sonuçlanmıştır.
Dara Khosrowshahi Liderliği ve Uber Eats
Kalanick'in gidişinin ardından geminin dümenine geçen Dara Khosrowshahi, şirketin sarsılan imajını toparlamış, kârlılığa giden yolu çizmiş ve otonom araç hayallerinden ziyade platformun lojistik gücüne odaklanmıştır. Sadece yolcu taşımakla yetinmeyen şirket, restoranlardan yemek getiren Uber Eats ve kargo taşıyan Uber Freight platformlarıyla devasa bir lojistik devine dönüşmüştür. Şirketi başarıyla halka arz eden (IPO) Khosrowshahi, ulaşımın geleceğini yapay zeka destekli rotalama algoritmalarıyla ve sarsılmaz bir kurumsal disiplinle yeniden inşa etmektedir.