Size Kamyon Çarpmadı , Grip Sezonu Başlamakta, Covıd-19 Sezonu İse Hiç Bitmedi

Gerçekten tuhaf vakitler.
Bir yandan pandemiden çok daha makûs vakitlerle, savaşla, afetlerle kavruluyor, bir yandan hiç bir şey olmamışçasına günlük rutinimizi sürdürerek vakti oyalamaya çalışıyoruz.
Uzamış bir yazdan şimdi çıkmamış olmamıza karşın, çalışan , toplu taşımaya binen, kalabalık toplantılara katılan, seyahatten dönen beşerler ağır grip bulguları ile başvuruyor.
Bu bulgularla başvuranlarda öncelikle COVID-19 testi yapmak gerekiyor.
Çünkü GRİP ile COVID birbirinden ayırt edilemeyen bulgulara yol açıyor.
Halsizlik, kırıklık, kemik, eklem ağrıları, göğüste basınç ile seyreden bulgular.
Ben öğrencilere GRİP anlatırken hastaların “kamyon çarpmış” üzere hissettiklerini ı anlatırım.
Hapşırıyorum, burnum akıyor, öyleyse nezleyim
Gözümü açamıyorum, başım kazan üzere, lime lime dökülüyorum, öyleyse “grip” ya da
“gripal hastalık;COVID-19” geçiriyorum
Grip , kuzey yarımkürede Kasım sonu, Aralık başı başlayan 6-8 hafta süren mevsimsel salgınlar yapmaktadır.
Henüz salgın alarmı olmamakla birlikte benim çalıştığım merkezde yaptığımız testlerin %50’den fazlası COVID, kalanlar ise GRİP ya da başka teneffüs yolu virüsleri olarak dağılıyor.
Grip beş yüz yıllık tanışıklığımızın olduğu, yüz yıldan fazla bir müddettir de aşı, test ve tedavi ile büyük salgınlar yapmasını önleyebildiğimiz önemli bir hastalık.
Geçen yıl kış mevsiminde, COVID-19 denetiminin görece sağlanmasıyla da alakalı olarak, grip vefatları COVID-19 vefatlarını geçti.
Böylece GRİP ne kadar önemli bir tablodur anlaşılmış olmasını umalım.
Özellikle, 5 yaş altı çocuklar, hamileler ,65 yaş üstü olanlar, kalp, akciğer, kanser hastaları, diyabet, böbrek ve karaciğer rahatsızlıkları olanlarda hem şiddetli seyrederek hastane yatışları gerektiriyor hem de ölümcül olabiliyor.
Güvenli ve tesirli, en az 70 yıldır kullanımda olan bir aşısı var.
Ama aşıyı her yıl yaptırmak gerekiyor.
Bunun iki nedeni var; birincisi virüs çok sık mutasyonlarla her yıl kılık değiştirerek bağışıklık sistemizin başını karıştırıyor.
Diğeri ise tüm teneffüs yolu virüsleri üzere uzun vadeli bağışıklığa yol açmıyor ve hatırlatma yapılmaya gereksinim duyuyor .
GRİP artık teneffüs yolu infeksiyonu bulguları dışında yol açtığı geniş ölçekli problemlerin da çok düzgün tanımlandığı bir hastalık.
Kış salgınlarında sırf zatürre nedeniyle değil, kalp krizleri ve inme nedeniyle de hastaneye yatışları artırıyor.
Kardiyovasküler hastalıklar zati dünya çapında birinci sıradaki vefat nedeni.
Her yıl dünyada 17.9 milyon kişi bu kalp-damar hastalıkları nedeniyle ölmektedir ki bu da tüm ölümlerin %31’ini oluşturur.
Bilimsel ispat oluşturan çalışmalar gribin pik yaptığı devirlerde, kalp, damar ve tüm nedenli ölümlerde artış olduğunu gösteriyor.
Yapılan çalışmalar ,grip geçirenlerde , bilhassa birinci üç ay içinde , kalp krizi riskinde 6-17 kat,
inme riskinde 3-10 kat artış olduğunu gösteriyor.
Grip aşılaması ise kalp krizi riskini %15-45 azaltıyor.
Aşı dışında en değerli korunma yollarından birisi de el yıkamak.
Gripli yahut grip olmak istemeyen kişi, sık sık ellerini yıkamalı yahut el antiseptikleri
ile ellerini temizlemelidir.
Bulunduğu yerde, hastalığın şiddetli seyredeceği, yaşlı, hamile, kanser, diyabet gibi
hastalıkları olan riskli bireyler varsa, hasta kişinin maske takması ise çok faydalı.
Sizi bir paçavra haline getiren hastalık aslında size “bir yere gitme, çorbanı, çayını iç,
evde kal” bildirisini verirken, en doğrusu; bilhassa de virüsün en çok saçıldığı birinci 48-72
saat meskende istirahat edilmesidir.
Hekime ulaşmanın uygundan düzgüne meşakkatli olduğu bugünlerde ne vakit telaşlanmanız gerektiğine gelince;
Ateş beş günden uzun sürerse, düşmüşken tekrar ve titremeler ile yükselirse,
öksürüğe koyu renkli balgam, hırıltılı teneffüs, morarma, nefes alırken batıcı yan
ağrısı halinde göğüs ağrısı eklenirse kesinlikle bir hekim yahut sıhhat merkezine
başvurmalısınız. Zira bu bulgular, grip virüsünün zayıflattığı akciğerlere bakterilerin
ulaştığını düşündürür.
Öne eğilmekle artan şiddetli baş ağrısı, kulak ağrısı, burun tıkanıklığının 7-10 günden
uzun sürmesi ise antibiyotik tedavisi gerektirebilecek, sinüzit, otit üzere hastalıkları
düşündürür.
Ayrıca hasta şahsa antiviral ilaç ve yakın temastaki bireylere gözetici olarak aşı yahut antiviral başlanılması için tabip önerisi almak en doğrusudur.
Gripsiz bir mevsim geçirmenin yolu aşılanmaktır.
Aşının gözetici tesiri yapıldıktan 2 -3 hafta sonra ortaya çıkar. Aşının bağışıklığı ise
ortalama 4-6 ay sürer.
Aşı yapıldı fakat yeniden grip oldum diyenlere gelince, aşı sadece GRİP virüsünün yol açtığı hastalığa devadır.
COVID-19 ve nezle/soğuk algınlığı yapan öbür virüslere aslında tesirli değildir.
İyi bir kış geçirmek ne kadar mümkün olacak bilemiyorum ancak direnci artırmak için sağlıklı bir kış geçirmeye çalışmak gerekli.