Sokak hayvanları: İktidarın örgütlediği şiddet, felaketlerin en büyüğü

DUVAR – Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, geçtiğimiz günlerde Macaristan ziyareti dönüşü sokak hayvanları ile ilgili açıklama yaptı. Bu kapsamda Erdoğan, sokakların ‘güvenli’ hale getirilmesinin değerli olduğunu söyleyerek, "Avrupa’da nasıl tahlile kavuşturulduysa birebir uygulamaları hayata geçireceğiz" dedi.

Sokak hayvanları ile ilgili açıklamalar Erdoğan ile hudutlu değil. Ağustos ayı başında İstanbul Valisi Davut Gül, “Sokak hayvanı diye bir şey yok. Hayvanların bir sahibinin olması lazım” tabirlerini kullanarak bir tartışma yaratmıştı. Erdoğan’ın, Vali Gül’ün acıkmaları sonrası, sokak hayvanları ile ilgili Avrupa’yı işaret etmesi, hayvanseverler ve hayvan hakları savunucuları ortasında tedirginliğe neden oldu.

Bu mevzuyu ve Hayırsızada Vakası’na giden sürecin günümüz ile benzerliğini Kadir Has Üniversitesi, Çekirdek Program Öğretim Üyesi ve ‘Dört Ayaklı Kent: Kent, Tabiat, Hayvan Çalışmaları Derneği’ üyesi Dr. Mine Yıldırım ile konuştuk. Yıldırım, tıpkı vakitte hayvan hakları için alanda etkin olarak çalışan bir isim. Şimdilerde ise Dört Ayaklı Kent Afet Uyumu aracılığıyla ulaştığı pek çok istekli ile hem sarsıntı bölgesinden hem de yangın bölgesinden kurtarılan hayvanların bakımı ile ilgileniyor.

Tüm bu koşturmacanın ortasında görüştüğümüz Yıldırım, hayvana yönelik şiddetin toplumsal şiddeti tetiklediğini tabir ederek “Aylar evvel ‘hayvana şiddet, bir toplum için cehennemin kapılarını açar’ demiştik. Artık o cehennemi yaşıyoruz” diye konuştu.

‘SOKAK HAYVANLARINI GÜNDEME GETİRMENİN İKTİDAR İÇİN FONKSİYONU VAR’

Türkiye, yüksek enflasyon, bedelsiz TL, eğitimde eşitliksiz, bayana yönelik şiddet, adalet düzeneklerinin sağlıklı çalışmaması üzere pek çok probleme sahip. Lakin sokak hayvanları bir formda bu ağır gündem içinde kendine yer bulmayı başarıyor. Türkiye’nin en değerli sorunu sokak hayvanları mı?

Ekonomik kriz, açlık sonunun altında yaşayan milyonlarca insan, artan işsizlik, adalet sıkıntıları, artan kabahat, bayan cinayetleri, cinsel cürümler ve her gün bu haberlerin üzerine yaşadığımız deprem… Ayrıyeten yanan binlerce hektarlık orman alanı ve hayatını kaybeden sayısız hayvan… Bütün bunlar dururken muhakkak döngüler halinde sokak hayvanlarını konuşuyoruz. Türkiye’nin en kıymetli sorunu buymuş üzere sokak hayvanlarının varlığını konuşmaya açıyoruz. Bu, başlı başına hayvanların bu ülkedeki yerine, varlığına, beşerlerle kurdukları ilgi tarihine yabancılaşmış bir hal.

Hayvanlar, ‘sahipsiz’, ‘başıboş’ üzere tehlikeli olduklarını düşündürecek hiçbir sıfatla anılmamalı. Zira onların konutu bu sokaklar, şehirler… Hayvanlar, bu toplumun bir modülü. Daha net söyleyecek olursak hayvanlar, bu kentlerin birer müdavimi. Türkiye üzere demokrasi ve temel adalet problemleri olan ülkelerde, hayvanların hayat haklarının savunulması yalnızca onlar için değil, toplumun tamamı için de hayati ehemmiyete sahip. Zira adalet, sadece bize benzeyenleri değil, daha savunmasız, daha yaralanabilir olanı korumakla mümkün olabilecek bir ömür koşusu, bir bağlantı biçimi. Hayvanlarla alaka birebir vakitte adalet sorunun da temeline oturuyor.

Neden muhakkak aralıklarla sokak hayvanları gündeme geliyor?

Sokak hayvanların varlığının daima olarak sorunlaştırılmasının tesadüf olduğunu düşünmüyorum. Türkiye’de insanların ve hayvanların ömrünü ve geleceğini tehdit eden öteki meseleler da var. Lakin hayvanlara yönelik şiddeti bu problemleri perdelemek için kullanılan bir araç olarak düşünmek, hayvanlara yönelik bu yıkıcı telaffuzları fazla hafife almak olur.

Burada şu soruyu sormamız gerekiyor: Nasıl bir fonksiyonu var ki, bu kadar gündem ortasında sokak hayvanları gündem oluyor? Bunun, iktidar için bir fonksiyonu olduğunu düşünüyorum. Türkiye'deki mevcut toplumsal yıkımı derinleştirmek ismine en kıymetli taşlardan biri, hayvanlarla olan bağlar... Sokak hayvanları fakat insan muhafazasıyla, ihtimamı ve bir ortada ömür bağlarıyla hayatta kalabilen varlıklar. Bir mülkiyet ilgisine bağlı olmadan, çıkar ve yarar münasebeti kurmaksızın yüzyıllar içinde geliştirdiğimiz bir ortada yaşama alakasından bahsediyoruz. Bu, inanılmaz kıymetli bir şey. Tarihî ve kültürel miras olarak hayvanlarla bir ortada yaşama, insan olarak onlara bakma, onları besleme, muhafaza ve barındırma bağlantısı var. Bu kültürün izlerini silmek, toplumdaki bir ortada yaşama alakalarını ve adalet hissini temelden sarsmak için organize halde endişe ve tehlike algısının harekete geçirilmesi durumu giderek kuvvetleniyor maalesef.

‘BATI’NIN HAYVANLARI SİSTEMATİK OLARAK YOK ETME DENEYİMİ VAR’

Sokak hayvanlarının gündeme gelmesi daima emsal bir döngüde gerçekleşiyor. İktidara yakın gazetelerde köşe yazıları yayınlanıyor. Toplumsal medya hesaplarından sokak hayvanları zıddı paylaşımlar yapılıyor ve daha sonra yetkililerden bahisle ilgili açıklamalar geliyor. Son olarak Avrupa modellerinin inceleneceği söylendi. İktisat, kültür, adalet, eğitim üzere bahislerde radarımıza giremeyen Avrupa, neden bu problemde bize örnek teşkil ediyor?

‘Batı’da sokak hayvanları ile ilgili örnek gösterilecek ne var?’ diye baktığımızda karşımıza çıkan organize, kurumları ve yasal düzenlemeleri olan bir şiddet ve katliam sistematiği... Batı’da inanılmaz bir kapitalist düzenek, sermaye birikimi, endüstrileşmiş bir bedel üretimi, gelişkin bir personel sınıfı var. Kapitalizmin yıkıcı gücüne karşı örgütlenen emek çabaları var. Öteki ne var? Kapitalist toplumun gelişiminde Batı’nın hayvanları sistemik olarak yok etme deneyimi var. Bunun, sistematik olarak organize edilmesi ve örgütlenmesi var. Batı’nın 18. yüzyılda başlayan çağdaşlaşma sürecinde hayvanlarla kurulan yarar ve çıkar bağı var. Bir hayvanın varlığını, giderek bedel üreten bir kaynak olarak görmek var tıpkı vakitte. Her yıl milyarlarca hayvanın vücudunun, eti, sütü, derisi, yağı, kılı derisi, kemiği için öldürülerek tüketilmesi, bir o kadarının bilimsel ve endüstriyel deney laboratuvlarında yok edilmesi var. Hayvanların topluca bir tüketim alakasına dahil edilmesi, çalıştırılması var. Kentlerde ise kamusal alanların hayvansızlaştırılması, kamusal alanlarda yaşayan hayvanların yok edilmesi var. 19. yüzyılın başından itibaren Batı Avrupa ve Kuzey Amerika kentlerinde hızlanan endüstrileşme ve makineleşme ile giderek emek gücünde hayvan vücuduna bağımlılığın azalmasıyla, çalıştırılan ve yük hayvanlarının toplu öldürülmesi var. (Bugün hâlâ kullanılan motorlu araçların gücünü tanım etmek için kullanılan ‘beygir gücü’ tabiri, makineleşmeyle öldürülen atların, eşek ve katırlar üzere hayvanların yok edilmesi mirasının bir parçası) Birebir periyotta, sokakta yaşayan hayvanların kamusal alanlardan uzaklaştırılması, bir kısmının barınaklara kapatılarak, bir kısmının çalıştırılarak, bir kısmının da tıbbi araştırma laboratuvarlarında, büyük bir kısmının da beden modüllerinin büyüyen boya, parfüm, ilaç sanayilerinde hammadde olarak kullanılması süreci var.

Bugün Batı’da pek çok kentte hiçbir sokak hayvanı olmamasının arkasında böylesine kanlı, kitlesel öldürme, kullanma ve imha tarihi var. Kentsel alanlarda hayvanları lakin makul biçimlerde, hudutlu bir varlık ve hareket imkânıyla görüyoruz. ‘Pet’ denen yani artık neredeyse oyuncaklaştırılmış bir halde. Genetik olarak modifiye edilip satılan bir obje olarak. Bir de hane halkına mensup olarak hayvanı görüyoruz. Öteki nerede görüyoruz? Çok hoş peyzajlandırılmış ve tasarlanmış hayvanat bahçelerinde görüyoruz. Aslında yaban hayatından koparılıp kentin içindeki yapay bir bahçeye hapsedilmiş halde görüyoruz. Görmediğimiz, sokakta kimsenin özel mülkü olmaksızın, kamuya ilişkin olarak görece özgür gezinen ve yaşayan hayvan... Bu, bizim tarihî ve kültürel farkımız. Çağdaşlaşma deneyimimizin en acıklı teşebbüslerinden olan hayvan katliamlarından hayatta kalan hayvanlarla yaşıyor olmamız. Harikulade değerli ve pahalı, biricik bir fark deneyimi.

‘SANKİ HAYVANIN KENTTE YAPTIĞI BİR İŞİ OLMASI GEREKİYOR’

Nasıl oluyor da sokaklarda serbestçe gezinen hayvanlara sahip Batı, 18. yy. sonu itibariyle barınak ismi verilen mekânsal tecrit alanları inşa ediyor?

Burada hayvanla insan alakasının dönüşümü devreye giriyor. Sokakta yaşayan hayvanı başıboş ve sahipsiz olarak nitelendirme, Batı için fakat üstte özetlediğim çok boyutlu bu dönüşüm sonucunda mümkün oluyor. Türkiye’de ise sıklıkla tekrar edilen bu telaffuz, hayvanları ‘başıboş’, ‘tehlikeli’, ‘işe yaramaz’, ‘hastalıklı’ ve ‘zararlı’ varlıklar olarak nitelendirmek, hayvanların mekânsal aidiyetlerini yok saymaya, inkâr etmeye, onları yersizleştirmeye yarıyor. Aslında bu kentler, bu sokaklar onların meskeni. Fakat siz, hayvanların ‘tüketilebilir ve öldürülebilir’ olduğunu düşünür ve hayvanla ‘kullanım’ münasebeti örgütlerseniz, gerek siyaset lisanıyla gerekse de toplumsal medya aracılığı ile akla hayale sığmayacak tekliflerin de kapısını aralamış olursunuz.

Türkiye'de sokak hayvanların varlığının sorgulandığı her tartışmada ikinci cümle ‘bu hayvanlar ne işe yarıyor?’ oluyor. Güya hayvanın kentte yaptığı bir işi olması gerekiyormuş gibi… Hayvanların hiçbir yarar üretmediği öne sürülüyor.

Dikgazete’de Ömür Çelikdönmez tarafından kaleme alınan yazının başlığı şu biçimde oldu: ‘İsviçreliler kedi-köpek etine bayılıyor. Sahipsiz sokak hayvanları ihraç edilebilir!’ Kimi toplumsal medya hesapları da emsal içerikli paylaşımlar yapıyor. Hatırlarsanız sizinle ‘hayvana şiddet’ belgesi kapsamında 9 ay evvel yaptığım bir görüşmede, Hayırsızada Vakası’na giden süreci konuşmuştuk. 1910 yılında sokaktan toplanan köpeklere ne yapılacağı konuşulurken Fransa’ya satma fikrinin de ortaya çıktığından bahsetmiştiniz. Daha sonra köpekler, adaya atılarak vefata terk edilmişti. Tüm bunlar birlikte düşünüldüğünde sizce tarih tekerrür mü ediyor?

Bir canlıyı nakde çevrilebilir, yenebilir, tüketilebilir bir objeye dönüştürme, onun vücudundan ve canlılığından kâr elde etme, şiddetin en ileri halinin dışa vurumu. Sokak hayvanlarını yeme fantezisin altında, bir ortada ömür ilgisini kırmak yatıyor. Bir ortada hayat münasebeti kırıldığında, hayvanları kitlesel olarak tüketilebilir, yerinden edilebilir, diğer bir ülkeye hammadde olarak satılabilir hale getirmiş oluyorsunuz. Hayvanları sokaklardan toplayıp barınağa kapatmakla, onları yemek ortasında, yenmeleri için diğer bir ülkeye satmak ortasındaki tek fark, birinin şiddeti tecrit yoluyla, oburunun endüstriyel araçlarla ve ticaret ağıyla dolayımlaması.

Bu teklifler arttıkça, dolanımda kaldıkça iktidar eliyle örgütlenen şiddet dalgalarına direnmeye çalışan bakım, ihtimam, muhafaza ve bir ortada hayat ilgileri daha da yıpranıyor. Zira bu teklifler artık konuşulabilir oluyor. O yüzden bu tekliflerle dalga geçmemeli, bilakis çok ciddiye almalıyız.

‘Tarih tekerrür mü ediyor’ sorusunu da çok dikkatle ele almamız gerekiyor. 1910 yılında 80 bine yakın sokak köpeğinin Sivriada’ya sürgün edilerek öldürülmesini anlatan Hayırsızada Hadisesi, hayvanlarla olan bağlantımızla ilgili birinci kopuş örneği. Binlerce köpeğin adaya terk edilmesi ve öldürülmesinden yalnızca iki yıl sonra İstanbul’da köpek varlığı tekrar ortaya çıkıyor. Zira İstanbul’daki bakım ilgileri hala devam ediyor. O felaketten, o yıkımdan, o toplu katliamdan sağ kalanları koruyan beşerler sayesinde köpekler yaşımı sürdürüyor. İktidarın ürettiği hiçbir telaffuz, uygulama toplumun hayvanla ilgisini koparamıyor.

Bugün hâlâ sokak hayvanlarıyla bir ortada yaşayabiliyorsak bu, toplumda hayvanlara bakan insanların, onları koruyan komşularımızın inanılmaz emeği, hepimiz ismine omuzladıkları duygusal yük ve toplumsal sorumluluk sayesinde oluyor. İktidar bugün de bir yandan hayvanlarla olan ilgiyi kutuplaştırıyor, hayvanları düşmanlaştırıyor, onlarla bir ortada yaşamayı savunan beşerler meczuplaştırılıyor fakat bir yandan da on milyonlarca insan hâlâ ve âlâ ki, kedi ve köpekleri sokaklarda yaşatmaya devam ediyor.

Hayırsızada Hadisesi ile kitlesel ölümlerin tarihi açılıyor, buna karşı muhafaza ilgileri kuvvetli bir taban dalga olarak örgütlenmeye devam ediyor. Lakin son 100 yılda sokak hayvanlarının rahat bir nefes aldığı uzun periyotlardan maalesef kelam edemiyoruz. İtlaf dalgalarının vakit zaman yükselip, sonra durulduğunu ve öbür bir form ve pratik üreterek dönüştüğünü görüyoruz. Cumhuriyet’in birinci yüzyılını bu türlü geçiriyoruz. Köpeksizleştirme, kamusal alanı hayvansızlaştırma ve insan hayvan ilgisini dönüştürme mantığı gelişerek ve evrimleşerek devam ediyor. Bu zihniyet, 1910 yılında ne yapacağını bilemiyordu, binlerce hayvanı İstanbul’un en uzak adasına toplayıp orada uzun ve acılı bir mevte mahkum etti. Ben doktora araştırmamda ve tezimde, Hayırsızada’dan günümüze, sokak hayvanlarını uzaklaştırma pratiklerinin seyrini inceledim. Hayırsızada Vakası’ndan sonra, Cumhuriyet tarihi boyunca evrilen sokak hayvanlarına yönelik bu şiddet, uzaklaştırma ve mevte terk etme mantığının devlet, iktidar, lokal idareler ve hayvanlarla bir ortada yaşayan beşerler için ne manaya geldiğini tartıştım. 1990’ların sonundan bu yana Türkiye’de hayvanları kentlerden uzaklaştırmak için uygulanan usul ya ‘barınak’ ismi verilen tecrit yerlerine kapatmak ya da kentlerin çeperlerinde, otoyol inşaatlarına, ormanlık alanlara terk etmek. Zira en ucuz, belediyeler açısından en maliyetsiz, sorumluluk almaktan ve hesap verebilirlikten kaçabilecek en kullanışlı prosedür bu. Değişen teknoloji ile öteki uygulamalar devreye giriyor ancak art plandaki zihniyet çok değişmiyor.

‘TÜRKİYE’DE YAŞADIĞIMIZ HIZLANDIRILMIŞ KAPİTALİZM, ÜLKEDE DOĞAL YAŞAMA İLİŞKİN NE VARSA SATARAK KARA DÖNÜŞTÜRÜYOR’

Bunun sonucu olarak mı sokak hayvanları için barınaklar işaret ediliyor ve Avrupa modellerinden bahsediliyor?

Hayırsızada’dan barınaklara… Bu süreklilik ve kopuşlarla örülü, kesimli bir tarih. Hayvanları bir biçimde kentten uzaklaştırmaya çalışan, buna dair daima agresif, yıkıcı stratejiler uyduran ve bunun yasal çerçevesini hazırlayan bir devlet aklıyla karşı karşıyayız. Yıkım, kendi şiddet tarihiyle yüzleşmemiş, en demokratik görünen yapısında şiddeti gizleyen kurumlar geliştirmiş Batı’yı model olarak almakla, oradaki tecrübeyi taklit etmekle, bunu da dönüştürücü, yeni, gelişmiş bir siyaset olarak sunmakla başlıyor. Batı’nın öldürme sistematiğine bakıp onu taklit eden devlet aklı, mahallî idare sistemlerini, yerelde insanların hayvanlar ile kurduğu ilgilere müdahale ediyor. Batılı kent manzarasını taklit etme isteği, kentleri hayvansız birer dekora dönüştürmeye yönelik gidişatı şekillendiriyor. Toplumun bir kesitinde hala siyasi imgelemi şekillendiren Batı’yı yüksek, kıymetli, uygar ve gelişkin bulma duygusu, öykünme, aşağılık kompleksi ve taklit etme dileğiyle bir ortaya geliyor.

Nasıl oluyor da Osmanlı periyodundaki batı hayranı ittihatçıların hayvan telaffuzları, AKP üzere bir siyasi partinin, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın lisanında neredeyse birebir tıpkı cümlelerle tekrar edebiliyor. Hayırsızada’ya giden süreçte ittihatçıların kullandığı telaffuzlarla şimdikiler tıpkı. Benim düşünebildiğim, konunun ekonomik boyutu. Zira İttihat hükümeti, o periyot İstanbul’a bakıyor ve çökmekte olan bir imparatorluğun yerine Batılı bir kent isteğini koyuyor. O imajı, dekoru taklit etmek istiyor.

Türkiye’nin şu an global kapitalizme entegrasyonu çok kuvvetli. Bu, basitçe bir öykünme değil. Toplumsal imajımıza baktığımız her şeyimiz Batı’dan farklı. Fakat tekrar de Batı ile münasebetimizi kuvvetli kılan şeyler var, o da ekonomik ilgiler. Türkiye’de yaşadığımız hızlandırılmış kapitalizm, ülkede doğal yaşama ilişkin ne varsa (değere değil) satarak kara dönüştürüyor, dönüştüremediğini de yok ediyor; dar bir kesitin biriktirdiği servet ve çıkar uğruna toplumdaki bütün ilgileri bozup yıkıyor. O manada, Batı tersliği telaffuzlarının şekere bulandığı, Batılı olmasa da Batıcı ve global kuzeye angaje, global sermaye ağlarına göbekten bağlı bir iktidarla karşı karşıyayız. Sadece hayvanları değil, ormanları, doğayı, yaban hayatını bu sermaye birikimi ve ticaret ağları içinde amaç alan, öğüten ve öldüren bir yapı bu. Akbelen’deki orman kıyımını motive eden sermaye ilişkileri… Türkiye’de bakır üreten şirketlerin sermayesini İngiltere’ye götürmesi, İngiltere’nin çöpünün Adana’dan çıkması, son yıllarda ortaya çıkan sermaye bağ ağlarından yalnızca bir kesit. Binlerce örnekte Türkiye’deki rejimin, direkt meta üretimine girmeyen hayatların ve doğal varlığın kıyımıyla hangi sermaye ağlarını kuvvetlendirdiğini gösterebiliriz.

‘ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLEN BARINAKLAR HAYVANLARIN AZAPLA ÖLDÜRÜLDÜĞÜ YERLER’

Son periyotta gündelik hayatımızda çok fazla şiddet olayı görüyoruz. Hatta medyada sosyologların, psikologların görüşleriyle artan şiddet olaylarının sebepleri konuşuluyor. Hayvana yönelik şiddetin artışı ile gündelik hayatta artan şiddet olayları ortasında temas kurmak mümkün mü?

Düşünmemiz gereken şu, hayvanlara yönelik şiddetin nasıl bir fonksiyonu var? İktidara baktığımızda o kadar ısrarlı bir uğraş var ki… Tekrar edilen, tesadüf olmayan, belli devirlerde daha da altı çizilen ve Cumhurbaşkanı tarafından bildirim edilen bu ısrarlı uğraşın arkasında yatan itki nedir? Türkiye’de neden hayvanların katline ferman çıkarılıyor? Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın örnek verdiği Konya ve Beykoz’daki barınaklar köpek vefatları ile anılan yerler; hayvanların en kanlı formda öldürüldükleri barınaklardan. Köpekleri öldürmek için ötenazi ilaçlarının bile kullanılmadığı, damarlarına çamaşır suyu basılarak öldürüldüğü barınaklar…

Hayvanlara yönelik artan ve cezasız bırakılan şiddet, cehennemin kapılarını açtı. Biz şiddetin iktidar eliyle yasallaştırılmasının, cezasız bırakılarak neredeyse teşvik edilmesinin sonuçlarını yaşıyoruz. Hayvanlara yönelik cinsel taciz, eziyet, azap, tecavüz üzere hareketler uzay boşluğunda gerçekleşen olaylar değil. İktidar eliyle bozulan toplumsal alakaları, şiddet üzerinden okumak mümkün. Hayvanlara yansıyan şiddet, aslında şiddetin ta kendisi. Beşerler ortasındaki şiddetin sözünü, hayvanda ya da çocukta buluyor.

Hayvana yönelik şiddet, şiddetin birinci kademelerinden biri değil. Şayet bir mahallede biri hayvana tecavüz ediliyorsa, bunu mevcut toplumsal bağlantılar ağının içinde yer bularak yapıyor. Hayvanlara yönelik ferdî şiddet hadiseleriyle ilgili yapılmış araştırmalar, hayvana şiddet gösterenin geçmişinde de bir şiddet öyküsü olduğunu ortaya koyuyor. Şiddet faillerinin geçmişlerinde çocuğa şiddet olabiliyor, ya da kendisi şiddet mağduru olabiliyor ya da ailede şiddetin şahidi oluyor. Şiddete şahit olmak epeyce yıkıcı bir durum. Uzun yıllar, şiddete, fizikî ya da ruhsal baskıya maruz kalmış, istismara uğramış çocuklarda gelişen şiddet eğilimi, yetişkinliklerinde de kendini farklı şiddet biçimleri ile gösterebiliyor. Hayvana yönelik şiddet eğilimi, tüm bunların içinde erken bir işaret. Ne birinci ne de son noktası… Buna müdahale etmek kıymetli. Bunun cezası olmalı. Zira bu şiddet döngüsünü kırmak gerekiyor. Şiddete karşı çıkılmamasını, bunu görmezden gelmeyi ve şiddet failinin hayatına cezasız devam etmesini düşünmemiz gerekiyor. Mardin’de bastonu ile köpek öldüreni düşünelim. Yargı önüne çıkıp üç yılın altında yani ‘yatarı olmayan’ bir mahpus cezası alıp bu idari para cezasına çevriliyor. Cezasızlık ya da cezanın caydırıcılığının olmaması, her şeyi şiddet sarmalı içinde başa döndürüyor.

Cezasızlığın olduğu yerde cürüm çoğalır. Göstermelik cezalar da değil. Ceza belirleyecekseniz ve bunu uygulayıp denetleyeceksiniz. Bu, sırf hayvanları ilgilendiren bir sıkıntı değil. Şiddetin en küçük hali, hayatımızdaki her şeyi etkiliyor.

‘HAYVANLAR İSMİNE VAHİM BİR SÜREÇ VAR ÖNÜMÜZDE’

Sokak hayvanları ismine önümüzde nasıl bir süreç olduğunu düşünüyorsunuz?

Çok dehşetli bir süreç olduğunu düşünüyorum. Barınakların işlevselleştirileceğini düşünüyorum. Barınaklar, hayvanların öldükleri yerler. ‘Barınaklara kaç hayvanın girdiği, kaçının orada öldüğü, kaçının tedavi edildiği’ üzere bilgilere ulaşamıyoruz, şeffaf değil. Aslında bununla ilgili bilgi nerdeyse hiç yok.

Bir belediye sokağa girdiğinde hangi köpeği aldığını, nereye götürdüğünü, ne tıp tedavi olacağını bilmiyoruz. Belediyelerin aldıkları hayvanları, aldığı yere bırakma mecburiliği var fakat bırakıp bırakmadıklarını bile bilmiyoruz. Örneğin; Kadıköy Belediyesi’nin sebepsiz yere aldığı mahallelinin baktığı tarçın isimli köpek hala bulanamadı. O tarihten beri mahalleliler Tarçın’ı arıyor. Barınaklarda hayvan tecrit etmenin münasebetleri çok hudutlu. Çok ileri bir saldırganlık, tıbbi olarak risk taşıması üzere şeyler olması lazım. Bu türlü bir olay olmaksızın hayvanlar barınağa kapatılamaz. Aslında birtakım mahallî idareler barınağa bile götürmeye zahmet etmeyecek önümüzdeki periyotta. En sık vefatlar, toplama sırasında yaşanıyor zati.

2013 yılında Romanya’da da misal bir süreç yaşandı. Orada da sokakları hayvanlardan ‘temizleme’ ve barınaklara kapatma bahisleri tartışıldı. Köpeklerin o periyot sokaklardan toplanma anlarına ait hayli trajik görseller mevcut. Türkiye’de bunun yaşanmasını bekliyor musunuz?

Türkiye'de, Romanya’daki üzere olacağını düşünmüyorum ancak durum bir o kadar vahim. Romanya'da Türkiye'deki kadar sokak hayvanı yoktu. Zira bakım ilgileri Türkiye’deki kadar kuvvetli değildi. Bu, bizim yegane avantajımız. Üstelik bugün Türkiye’de hayvan katliamlarına karşı istek üretmek için önemli, sistematik, medya eliyle örgütlenen bir kampanya var. Maalesef toplumun geniş kesitleri, bu propagandaya maruz kalıyor. Kamu otoritesi eliyle yükseltilen şiddet, atardamara enjekte edilen bir zehir üzere toplumun tüm kılcal bağlarına sirayet ediyor.

Sokaktaki hayvanı muhafaza pratiklerimizin gelişmesi gerekiyor. Artık hayvanların sırf başını sevip bırakmak değil, onun nasıl korunacağına dair pratikleri düşünme vakti. Afetlerde hayvanları korumak, onları enkazdan, selden, yangından çıkarmak için sorumluluk üstlenmemiz üzere. Devlet eliyle örgütlenen şiddet, en büyük felaket. Bu felaketin yarattığı enkazlardan hayvanları çıkarmak, en acil sorumluluğumuz. Yaşatmak, hayatta tutmak, koruyup kollamak, şiddet karşısında en hasar görebilir olanlarımıza karşı temel sorumluluğumuz. Bu, hem hayvanların hakları hem de bu toplumda yaşayan beşerler olarak şiddetsizlik, barış, huzur ve adalet haklarımız için hayati kıymet taşıyor.