Polonya’da Tusk’lı koalisyon arayışı

Ülke tarihindeki sandığa rekor iştirak oranı olan yüzde 74 ile yapılan seçimler sonrası muhalefet partileri, hükümetteki muhafazâr ve milliyetçi Hukuk ve Adalet Partisi’nin (PiS) 2015’ten bu yana sürdürdüğü iktidara son vermeye hazırlanıyor.

Ana muhalefetteki liberal ve Avrupa Birliği yanlısı Sivil Koalisyon, merkez sağ cepheden Üçüncü Yol ile Yeni Sol isimli partiler, dün koalisyon hükümeti kurmak için başbakan adaylarının Donald Tusk olduğunu duyurdu.

KUTUPLAŞTIRICI SÖYLEMLER

Polonya’daki muhafazakâr PiS iktidarı, hukukun üstünlüğünü aşındırması, kürtaja erişimi zorlaştırması, LGBTİ+ nefreti ve göçmen zıtlığı üzere baskıcı uygulamaları nedeniyle uzun müddettir tenkit oklarının amacındaydı. Yarı başkanlık sisteminin uygulandığı ülkede, cumhurbaşkanı ile başbakan yürütme yetkilerini paylaşıyor.

Polonya’daki değişimin nedenlerini Wroclaw Üniversitesi Siyaset Bilimi Enstitüsü’nden Dr. Malgorzata Madej Cumhuriyet’e kıymetlendirdi. Madej, “PiS iktidarı, radikal siyasetler ile ülkenin siyasi sistemini derinlemesine yine yapılandırmış, bu da çeşitli sivil toplum örgütleri ve Polonya’nın müttefikleri ile tansiyona neden olmuştu. Pek çok kişi bu siyasetleri yalnızca hukukun üstünlüğüne değil, demokrasinin kendisine yönelik bir tehdit olarak görmüştü” dedi ve ekledi: “Birçok Polonyalı, önde gelen siyasetçi ve gazeteciler; göçmenler, bayanlar, LBGTİ+’lar ve öbür azınlıklar hakkındaki nefret dolu yorumları da dahil olmak üzere, PiS’in çok kutuplaştırıcı telaffuzlarından bıkmıştı.”

KADIN ÖFKESİNİN ETKİSİ

İktidarın, vergi siyasetlerindeki tartışmalı uygulamaları, bütçe masraflarındaki yüksek artış ve COVID -19 pandemisi sırasındaki başarısızlık ve skandallar da dahil olmak üzere birçok bahiste başarılı siyasetler izleyemediğini söyleyen Madej, “Eğer sağcı hükümetin çöküşüne neden olan tek bir hususa işaret etmek istersek bu, ‘kadın hakları’ olurdu” yorumunu yaptı. Roma Katolik Kilisesi’nin katı görüşlerini takip eden PiS hükümetinin, kürtaj tersi maddeyi radikalleştirdiğini belirterek “Kitlesel sokak protestoları başarılı olmadı fakat öfke devam etti” sözlerini kullandı.

Öte yandan Madej, “iktidarın toplumsal siyasetlerinin ve çok milliyetçi telaffuzlarının Polonya toplumunun büyük bir bölümünde hâlâ çok tanınan olduğuna” da işaret etti.