İsveç'in üyeliği için zirveden önce son görüşme: Erdoğan ve İsveç Başbakanı, NATO'nun davetiyle buluşacak

T24 Dış Haberler

NATO'nun Vilnius'taki kritik Başkanlar Tepesi'nin başlamasına bir gün kala, NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg'in davetiyle AKP Genel Lideri ve Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan'la İsveç Başbakanı Ulf Kristersson bugün Litvanya'nın başşehrinde bir ortaya gelecek.

Toplantıda İsveç'in NATO üyeliği alınacak. Batılı NATO ittifakları, İsveç'in NATO üyeliğinin Vilnius tepesinde resmileşmesini istiyordu, lakin diplomasi trafiğine karşın Türkiye, İsveç'in terörle çaba konusunda tasalarını karşılayamadıklarını belirterek yeşil ışığı yakmadı.

Türkiye, Finlandiya ve İsveç, Stoltenberg'in de iştirakiyle geçen hafta ortak düzenek toplantısında bir ortaya gelmişti. Bu toplantıda da İsveç'in üyeliğine dair olumlu bir karar verilmedi.

Stoltenberg perşembe günkü toplantıdan sonra ''İsveç'in üyeliğe yakın olduğunu'' söyleyerek, dorukta Stokholm'ün üyeliği için olumlu bir karar alınmasının hâlâ mümkün olduğunu vurguladı.

Erdoğan, bugünkü görüşmede İsveç’in NATO üyeliğinin resmileşmesi için yeşil ışık yaksa bile, İskandinav ülkesinin 32. üye olabilmesi için iştirak protokollerinin TBMM’den geçmesi gerekecek.

Öte yandan, Macaristan da İsveç'in iştirak protokollerini ulusal meclisinden geçirmedi ve karar için Türkiye'yi bekleyeceklerini belirtti.

Fidan: Mevzuat değişikliklerinin artık fiiliyata yansıması gerekiyor

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Belçika’nın başşehri Brüksel’de Daimi Ortak Düzenek Toplantısı’nın akabinde yaptığı açıklamada, ''Mevzubahis olan yaşamsal çıkarlarımız ve ülkemizin bekasıdır. Devletimizin ve milletimizin güvenliğidir. Yapılması gereken belirlidir. Üçlü mutabakatın gerekleri, harfiyen yerine getirilmelidir” dedi.

Fidan açıklamalarda mevzuat değişikliğinin yürürlüğe girmesinin kâfi olmadığını ve uygulamada da görmek istediklerine işaret ederek şunları söyledi:

“İsveç, mevzuat değişikliği bağlamında birtakım adımlar attı. Mevzuat değişikliklerinin artık fiiliyata yansıması gerekiyor. İsveç’teki güvenlik sistemi altyapısının, provokasyonlara mani teşkil edecek bir sistem üretememesi bizi açıkçası düşündürüyor. Terörle gayret alanında İsveç’in NATO üyeliğinin ittifaka rastgele bir risk getirmemesi tam bilakis olumlu bir katkıda bulunması gerek. İsveç’in Türkiye için inançlı bir müttefik olacağını bilmemiz gerekiyor. PKK, FETÖ üzere terör örgütleri ve bunlarla irtibatlı yapılar, İsveç sokaklarında şovlarına devam edecekse, eleman devşirebilecekse, mali kaynaklara erişim sağlayabilecekse mevzuat değişikliğinin Türkiye için bir manası kalmıyor. Münasebetiyle İsveç’in üçlü muhtıradan neşet eden tüm taahhütleri yerine getirdiği tezini ayrıyeten incelemek gerekiyor. Öte yandan, Kurban Bayramı’mızın birinci gününde, milyarlarca Müslümanın kutsal kitabı Kur'an-ı Kerim’e alçakça saldırılmasına müsaade verilmesi, asla göz arkası edebileceğimiz bir durum değildir. Üstelik bu birinci kere de olmuyor.” 

İsveç, 1 Haziran'da terörle gayret maddelerini sertleştiren düzenlemeyi yürürlüğe soktu.

Yasaya nazaran, terör örgütünü destekleme, güçlendirme yahut teşvik etme kastı taşıyan faaliyetlere katılan bireyler, en fazla 4 yıl mahpus cezasına çarptırılabilecek. Ağırlaştırıcı nedenler varsa bu hataların cezası en az 2, en fazla 8 yıl mahpus olacak.

Erdoğan: Türkiye, sokaklarında teröristlerin cirit attığı bir ülkeye nasıl güvenebilir?

Erdoğan, cuma günü İsveç'in NATO üyeliği süreciyle ilgili değerli iletiler verdi. Teröristlere kucak açanlara onay verilmeyeceğini söz eden Cumhurbaşkanı Erdoğan, ''Türkiye, sokaklarında teröristlerin cirit attığı bir ülkeye nasıl güvenebilir? Terör örgütleriyle ortasına uzaklık koymayan bir devlet, NATO'ya nasıl katkı yapabilir? Madrid'de ülkemize verilen kelamlara riayet edilmesini bekliyoruz.'' diye konuştu.

Madrid gibisi tahlil umudu

Türkiye, 2022'de NATO'nun Madrid Başkanlar Tepesi'ne kadar İsveç ve Finlandiya'nın NATO üyelik sürecinin başlatılmasını bloke etmiş, doruktan bir gün evvel yapılan toplantıda hazırlanan memorandumla Türkiye sürecin işlemesine müsaade vermişti. Türkiye, ilerleyen süreçte Finlandiya'nın üyelik protokollerini TBMM'den geçirdi ve kuzey ülkesi 3 Nisan 2023'te resmen ittifakın 31. üyesi oldu. Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan'ın İsveç'in üyeliğine Vilnius'ta yeşil ışık yakması düşük bir ihtimal olarak görülse de, diplomasinin işlemesiyle Madrid'deki üzere bir tahlile ulaşılacağı umut ediliyor.

Biden-Erdoğan görüşmesi

Erdoğan ve ABD Lideri Joe Biden, pazar akşamı bir telefon görüşmesi gerçekleştirdi.

İletişim Başkanlığı'ndan yapılan açıklamaya nazaran görüşmede, Ukrayna'nın NATO'daki pozisyonu, İsveç'in NATO üyeliği, F-16'ların teslimi ve Türkiye'nin Avrupa Birliği'ne (AB) tam üyelik süreci ele alındı. İki başkanın NATO tepesinde de yüz yüze görüşme konusunda mutabık kaldığı belirtildi.

Beyaz Saray açıklamasında ise Biden'ın görüşmede İsveç'in üyeliğinin en kısa müddette gerçekleştiğini görmek istediğini söylediği belirtildi.

Biden idaresi, Türkiye'ye F-16 ve modernizasyon kitlerinin satışını desteklediklerini söylerken, yasama organı Kongre'deki birtakım üyelerin karar vermeden evvel İsveç'in NATO üyeliği sürecinin sonuçlanmasını beklemek istediğini belirtiyor.