İngiltere'de eski başbakan David Cameron'un Dışişleri Bakanlığı'na getirilmesi sonrası Ankara-Londra ilişkilerinde neler bekleniyor?

İngiltere’yi 2010-2016 ortasında başbakan olarak yöneten David Cameron, sürpriz bir kararla Dışişleri Bakanlığı’na getirildi. Yeni İngiltere Dışişleri Bakanı, Türk kamuoyunca en çok Brexit referandumu öncesi söylediği “Bu süratte giderse Türkiye’nin AB üyeliği 3000 yılını bulur” açıklamasıyla anımsanıyor.

Türkiye ile başta ekonomik ve siyasi alanda bağlantılarını derinleştirmek isteyen Londra’nın bu eğilimini Cameron’un bakanlığı periyodunda sürdürmesi bekleniyor. Cameron’un başbakanlığı sırasında Recep Tayyip Erdoğan ile kurduğu yakın bağlantının bu periyoda olumlu yansımaları olması da öngörülüyor.

İngiltere Başbakanı Rishi Sunak’ın eski İçişleri Bakanı Suella Braverman’ı vazifeden almak için yaptığı atamalar, Dışişleri Bakanlığı’nda değerli bir vazife değişimine yol açtı. Sunak, Eylül 2022’den bu yana İngiliz diplomasisini yöneten James Cleverly’i İçişleri Bakanlığı’na, yerine de eski başbakanlardan David Cameron’u atadı.

Ülkesinin Avrupa Birliği’nden ayrılmasıyla sonuçlanan süreçte başbakanlık yapan Cameron, 23 Haziran 2016’da yapılan referandumun akabinde misyonundan istifa etmişti. Son 7 yıldır faal siyasette görünmeyen Cameron’un bu makama getirilmesi sürpriz bir gelişme olarak değerlendirildi.

Ankara Cameron'u yakından tanıyor

David Cameron, Ankara’da yakından tanınan bir önder. 2010 yılında vazifeye başladıktan sonra birinci ziyaretlerinden birini Türkiye’ye yapan ve devrin Cumhurbaşkanı Abdullah Gül ve Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan ile temaslarda bulunan Cameron, misyonda kaldığı mühlet boyunca başta Erdoğan olmak üzere Türk yöneticileriyle hem karşılıklı ziyaretler hem de milletlerarası toplantılarda birçok kere bir ortaya gelmişti.

Cameron, Başbakan olduktan yalnızca 2,5 ay sonra yaptığı ziyaret sırasında Erdoğan ile ikili alakalar, bölgesel istikrar, savunma, milletlerarası güvenlik ve anti-terör mevzuları, yasadışı göç, güç güvenliği, kültürlerarası diyalog, eğitim ve kültür alanlarında ortak taahhütleri içeren “Stratejik Ortaklık” evrakını imzalamıştı.

Ancak Cameron’un Türkiye’nin AB üyeliğine ait söylemi İngiltere’nin Brexit sürecinde değişim gösterdi. Mensubu olduğu Muhafazakar Parti’nin büyük çoğunluğu AB’den ayrılmak isterken kendisi İngiltere’nin AB’de kalması gerektiğini savunan Cameron, bu süreçte siyasi tartışmalarda gündeme gelen Türkiye’nin AB sürecine ait açıklamalarıyla 2010’daki duruşundan farklılık gösterdi.

Brexit yanlısı kısımlar, yakında AB’ye üye olacak bir Türkiye’den İngiltere’ye büyük bir göç akımı olacağı savında bulunmuşlar ve bu nedenle birlikten ayrılmak gerektiğini referandumdan evvelki aylarda giderek kuvvetli biçimde işlemeye başlamışlardı.

Bu savlara cevap veren Cameron, “Ayrılma yanlısı kampanya yapanlar Türkiye ile ilgili çok aldatıcı bir tezde bulunuyorlar. Türkiye (AB’ye) katılmayacak,” sözlerini kullanmıştı. İngiliz Başbakan, daha da argümanlı konuşarak, “(AB’ye) 1987’de başvurdular. Bu ilerleme süratiyle, muhtemelen 3000 yılında katılabilirler,” demiş ve Ankara’nın yansısını çekmişti.

Erdoğan, Haziran 2016’da yaptığı bir konuşmada Cameron’u isim vermeden eleştirirken “Avrupa Birliği ile olan ilgilerimizi, altını çizerek söylüyorum, onurlu duruşumuzu ve ulusal çıkarlarımızı koruyarak, gittiği yere kadar götüreceğiz. O yerli ve ulusal duruşumuz asla zedelenmemeli. Türkiye sıradan bir millet, ülke değildir. O denli yok, '3 binlere kadar bekler.' şudur, budur, vs. Bizim kimse tahammülümüzü test etmesin. Ve bu noktada hükümetimiz inanıyorum ki gerekli karşılıkları gereken yerde, gerekenlere, tam hakkıyla verecektir, vermelidir” demişti.

Dönemin AB Bakanı ve Başmüzakereci Ömer Çelik de Brexit tartışmalarıyla ilgili bir açıklamasında, “İngiltere’de ana akım politikler de çok sağın telaffuzlarına prestij ettiler. Bilhassa Cameron çok sağın provakatif ve manipülatif Türkiye aykırısı kampanyalarına direnemedi. Kendisi de Türkiye zıddı kampanya yaptı” tabirlerini kullanmıştı.

IŞİD ile gayret ve Seyahat eylemleri

Cameron’un başbakanlığı sırasında Türkiye ile IŞİD ile çaba başta olmak üzere Suriye’de yaşanan iç savaş konusu da yüklü olarak ele alınmıştı. İngiltere ile bilhassa 2013’ten itibaren yapılan temaslarda Avrupa’ya da sıçrayan IŞID terörüyle uğraş yolları değerlendirilmişti. Türkiye ve İngiltere, IŞİD ile uğraş için kurulan memleketler arası koalisyonda birlikte yer alıyorlar.

Cameron’un misyon müddetinde Türkiye’de Adalet ve Kalkınma Partisi (AKP) hükümetine karşı en kapsamlı sivil hareket olarak görülen Seyahat protestoları da yaşanmıştı. Cameron’un hükümeti Türk hükümetine gereğince güçlü tenkitte bulunmaması nedeniyle insan hakları örgütlerince eleştirilmişti.

İlişkilerde ilerlemenin devamı bekleniyor

Cameron’un misyona geldiği bu devir ise Türkiye-İngiltere bağlantılarının çabucak tüm alanlarda ilerlemenin gözlendiği bir sürece işaret ediyor. İngiltere, AB’den ayrıldıktan sonra Türkiye ile daha özel bir alaka geliştirmeye itina gösteriyor.

Cameron’un yeni vazifesinde Türkiye ile ele alacağı hususların başında İsrail-Hamas ortasında sürmekte olan savaş, Rusya’nın Ukrayna’yı işgal teşebbüsü ve Suriye konusu üzere kıymetli bölgesel sıkıntılar olacak.

Ankara ile Londra ortasında bütün bu hususlarda ağır bir trafiğin yaşandığı, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile yeni Bakan Caneron’un da bu eğilimi devam ettirmeleri öngörülüyor. Bu kapsamda, iki ülke ilgilerindeki mevcut süreçte kıymetli değişiklikler beklenmiyor