İBB toplu ulaşımdaki eleştirileri yanıtladı: Arızalar çoğalmadı, azaldı

İstanbul metrolarında yürüyen merdiven arızaları, İETT otobüslerinin arızalanması, kısaltılan İETT otobüs sınırları üzere ulaşımda yaşanan aksaklıklar İstanbulluların gündemine sık sık giriyor. İstanbul Büyükşehir Belediye (İBB) Lideri Ekrem İmamoğlu ve grubu, yaşanan bu aksaklıklarla ilgili tenkitlerle karşılaşıyor.

Bu durum İBB Meclisi'nin gündeminde sık sık tartışma konusu oluyor. Son olarak AK Parti İBB Meclisi Hukuk Kurulu Lideri Muhammet Kaynar, kelam konusu arızalarla ilgili bir rapor hazırladı. Kaynar’ın hazırladığı rapora nazaran İETT otobüslerinde yaşanan arıza bir yılda yüzde 60'a yakın arttı.

Kaynar’ın hazırladığı rapor başta olmak üzere İBB’ye yöneltilen tenkitleri, gece hayatının epeyce canlı olduğu kentte seferlerin 00.00'dan itibaren sona ermesi üzere sıkıntıları İBB Meclisi Ulaşımdan Sorumlu Küme Yöneticisi CHP'li Günay Özcan’a sorduk.

Geçtiğimiz günlerde İBB Meclisi Hukuk Kurulu Lideri Muhammet Kaynar, İETT otobüslerinde yaşanan arızanın bir yılda yüzde 60'a yakın arttığını açıkladı. AK Parti devriyle kıyaslandığında belediye otobüsleri, metro, metrobüslerdeki arıza oranlarında nasıl bir tablo karşınıza çıkıyor?

AK Parti periyodunda 12 metrelik küçük otobüsleri metrobüs sınırında çalıştırıyorlardı. Ancak şu anda biz hakikaten metrobüs çalıştırıyoruz. AK Parti döminde alınan araçlar çöpte çürüyor. Bunlardan 50 tane alındı. Tanesi 1 milyon 265 bin euroya alındı. Bugünkü kur ile 32 milyon 257 bin lira yapıyor. Bu otobüsler 225 kişiyi taşıyor. Bunlar yokuş çıkamadığı ve İstanbul’a uygun olmadığı için çürüyor. İstanbul Yeditepe diye müzikler var. Arkadaşlar İstanbul'un Yeditepe olduğunu düşünmeden aldılar bu araçları. İstanbul’u bu kadar tanımıyorlar.

Bir de bizim yaptırdığımız metrobüsler var. 160 tanesi çizgilerde kullanılıyor. Otokar ve Akia’dan 500 bin euroya aldık. Bizim aldığımız araçlar yokuş çıkabiliyor, 280 kişi taşıyor, kapıları dışarı açılıyor, metrobüs sınırına çok uygun ve 25 metre uzunluğunda. Onların aldığı araçlar ise düz yolda yürümüyor. Biz misyona geldiğimizde 520 metrobüs vardı. Şu anda 696 tane metrobüs aracı var. İkincisi 2 bin 531 İETT otobüsümüz var. Buna 13 metrelik 150 tane araç daha ekleyeceğiz. Ocak ayında hizmete girmiş olacak bu araçlar. 62 tane metrobüsü İstanbul’un hizmetine sunacağız. Bu da önümüzdeki aylarda olacak. Biz vazifesi aldığımızdan bu yana yüzde 50’si yenilenmiş olacak. Bir de Adalarda kullanılan Adabüsler var. Biz geldik ve fayton uygulamasına son verdik. Bugün Adalardaki araç sayısı 170.

Arıza konusuna gelince, bunlar daima birebir şeyleri tekrarlayıp duruyorlar. Biz de daima bunlara karşılık veriyoruz. İETT otobüslerinin 10 bin kilometredeki arıza sayılarını size söyleyeyim. Özel halk otobüsleri buna dahil değil. 2018’de 10 bin kilometrede arıza yapan İETT otobüsleri 3.4 iken, bu 2022’de 3.2’ye düşmüş. Biz aslında arıza sayılarını düşürdük. Pekala biz bunu nasıl yaptık? On tane garajımızda araç muayene istasyonu kurduk. Bunlar AK Parti devrinde yoktu. Araçlar fren testi, far ayarı başta olmak üzere 385 kritere nazaran test ediliyor. Arıza sayılarını bu halde düşürüyoruz.

Görüştüğümüz birçok kişi yaşanan bu arızaların evvelki yıllarda bu kadar ağır olmadığını savunuyor. Lokal seçimlere kısa bir müddet kalmışken bu biçim arızlar daha fazla mı görünür oldu? Sizce bunun nedeni nedir?

Arızalanan ve çekilen özel halk otobüsleri beyaz plakalı araçlar özel halk otobüsüdür. Özel bir şirkete bağlı kamu hizmeti yapılıyor. Bunun da arızalanmasını istemeyiz. Ancak esnaf ihtimamlı davranamıyorsa, özgün kesim kullanamıyorsa, dertler yaşıyorsa müsebbibi İBB olabilir mi? Algı yaratmaya çalışıyorlar. Yanlış. Algı oyunu bunlar. Bize 300 metrobüs aracı aldırmadılar. ‘Aman efendim bize aldırmadılar’ demedik. Her görülen sarı araç İETT aracı değil. Onlar özel halk otobüsü.

Görüşmeden üç gün evvel, arızalanan ve Şişli'de bir çekiciyle tamire götürülen bir İETT otobüsünü fotoğraflamıştık. Özcan'ın arızalanan araçların beyaz plakalı özel halk otobüsü olduğunu ileri sürmesi üzerine, fotoğrafladığımız aracı sorduk. Özcan, ''O kadarı olur. Normaldir'' cevabını verdi.

Ekrem İmamoğlu, 2020 Kasım’da krediyle 300 metrobüs almak için İBB Meclisi’nden onay alındı. Fakat bu proje Cumhurbaşkanlığı tarafından yatırım programına alınmadı. Bu nedenle İstanbul için yeni otobüs ve metrobüsler alınmadı. Bu arızalar, ulaşım araçlarının yenilenmesi için başvurulan kredinin merkezi hükümete takılmasından sonra mı yaşandı?

Biz araç almak istedik. AK Parti ve CHP kümesi tarafından oy birliği ile kabul edildi fakat Cumhurbaşkanı yatırım listesine almadığı için yurt dışından kredi kullanamıyoruz. Bu nedenle araç yaş ortalaması artıyor. Bu nedenle daha fazla arıza çıkıyor. Biz de bunun önüne geçmenin prosedürünü bulduk. Muayene istasyonlarını kurduk. Biz yepyeni kesim kullanıyoruz. Bizi engelliyorlar mazeretinin gerisine sığınmadık. Engellemeye çalışıyorlar fakat engelleyemiyorlar. Biz misyona geldikten sonra 200 tane metrobüs yeniledik. Biz 520’de aldık şu anda 696’ya çıkardık. Ben sigorta eksperiyim, bu yüzden orjinal kesim kullanıyoruz. Makina Mühendisleri Odası, 2020 yılında İBB ile mutabakatlı olarak garajlara gitti, AK Parti periyodunda kalan İETT bakiyesini çıkardı, fecaatti. Tonla eksiği vardı. Kullanılan modül kalitesi de çok düşüktü.

Onların engellemesi vız gelir tırıs sarfiyat. Abarttıkları üzere değil. Özel Halk Otobüsleri'nde esnaf kesim almakta zorlanıyor. Yakıt almakta zorlanıyor. Otomobilini yenilemekte zorlanıyor. Hayat pahalılığı bu kadar fazla olunca, bu beşerler yeni araç almakta, bakımlarda özgün kesim kullanmakta zorlanıyor. Bu da özel halk otobüslerinin arızalarını arttırıyor. Pandemi devrinde kontak kapatma noktasına geldiler. İstanbul’da ulaşım duracaktı. İstanbul’da pandemi periyodunda ulaşım durmasın diye, ‘Sizin eksiklerinizi biz tamamlayacağız, size gelir sağlayacağız, İstanbul’daki trafik durmasın, esnafımız da mağdur olmasın’ dedik. Artık bu beşerler hayat pahalılığı var diye araçlarını yenileyemiyorsa, otomobillerinde orjinal modül kullanamıyorsa, akaryakıt almakta zorluk yaşıyorsa bunun müsebbibi İBB olabilir mi? Arkadaşlar kendi eksiklerini anlatıyorlar. Ülkeyi kim yönetiyor? Otomobil fiyatları, kesim fiyatları bu kadar kıymetliyse sebebi kim? Kendi kendilerini şikayet ediyorlar. Arıza sayıları AK Parti devrine nazaran düşmüş durumda.

Taksim ve Mecidiyeköy üzere ana arterlerdeki aktarmalarda beşerler sık sık yürüyen yollar ve merdivenlerin arızalanmasına şahit oluyor. Birebir yerlerle orta ara devam eden ve bitmeyen bir bakım çalışması göze çarpıyor. Bu çözülemeyen sıkıntıların kaynağı nedir? Nüfus yoğunluğu da göz önüne alındığında alt yapı kâfi değil mi?

Biz vazifeye geldiğimizde devraldığımız metro ve tramvaylar için yürüyen merdiven sayımız 1236’ydı. 2023 yılında bu sayı 1700’e çıktı. Zira biz beş tane metro çizgisi açtık. Sayı arttıkça arıza oranı da artabiliyor. AK Partili arkadaşlar istasyon istasyon gezerek arızaları bir ekip gazetelere haber yaptırıyor. Metrolar bir kentin gelişimi açısından düşünülür ve uzun vadeli planlanır. Metroyu yapan akıl şöyle düşünür: İlerde bu çizgisi kullanan insan sayısı artacağı için kentin büyüme noktalarından farklı çıkışlar koyuyoruz. Bu tıp yerlerde kullanım sayısı düşük olduğu ve ekstra maliyet çıkmaması için o kapılar kapalı tutulur. Bu AK Parti devrinde de böyleydi, bu devirde de bu türlü. Değişen bir şey yok. İstanbul Havalimanı yaparken çok övdüler. Havalimanında 25-30 tane yürüyen bant var diyelim. Ben bir defa çalışmayan dört tane bantı fotoğrafladım. Bunları da Meclis'te gösterdim. 25 taneden dört tanesi çalışmıyor fakat İstanbul’da 1700 tane yürüyen merdiven çalıştırıyoruz. Gidiyorsunuz nerede bir tane arıza varsa onu çekiyorsunuz. Kendinize bakın evvel. Tam bir başarısızlık örneği.

İstanbul’da birtakım otobüs sınırlarının güzergahlarının kısaltılması da tenkit konusu oldu. Güzergah değişikliği ve sınır kısaltılmasını neye nazaran düzenliyorsunuz?

Bizim maksadımız aslında İETT’yi, yani lastik tekerlekli ulaşımı çoğaltmak değil. Bunun hizmet alanını genişletmek de değil. Bizim asıl amacımız, mantığımız şu. Biz İstanbul’da lastik tekerlekli araçların ulaşımdaki hissesini azaltmak istiyoruz. Biz misyonu teslim aldığımızda lastik tekerlekli araçların, seyahat içerisindeki hissesi yüzde 60’lardaydı. Bugün yüzde 53. Yüzde 7’lik bir düşüş var. Bu nasıl düştü? Zira biz 46.2 kilometrelik beş tane metro sınırını hizmete sunduk. Biz raylı sistem yapmak istiyoruz. Deniz ulaşımının da hissesini arttırmak istiyoruz. Bizim gayemiz İETT’yi büyütmek değil, toplu ulaşım içerisindeki hissesini azaltmak. Bu yalnızca İETT için değil, minibüs için de geçerli. Minibüsten taksiye dönüşüm yapıyoruz. Zira raylı sistemleri açıyoruz, açtığımız için minibüslere o hatta muhtaçlık kalmıyor.

İstanbul gece hayatı hareketli olan bir kent. Bu nedenle binlerce kişi gece çalışıyor. Lakin otobüs ve metro (metrobüs ve hafta sonları dışında) 00.00’a kadar seferler düzenliyor. Lakin gece mesaileri yahut gece cümbüşünün merkezi olan Beşiktaş ve Taksim üzere yerlerde çalışanlar, meskenlerine ulaşım konusunda zorluk çekiyor. Gece saat 04.00’e kadar hareketli olan İstanbul için yeni bir düzenleme gündeminizde var mı?

Biz misyona geldikten sonra metrobüsler gece geç saatlere kadar çalışmaya başladı. Ayrıyeten Adalar bölgesi var. Orasıyla ilgili Kent Sınırları'nda gece geç saatlere kadar hizmet veriliyor. Metrolarla ilgili birtakım özel günlerde müddet uzatılıyor. Ancak daima bir uygulama için de konuşulabilir, görüşülebilir.

Topkapı-Mescid-i Selam tramvay sınırı için bir talep var. Gece yüzlerce kişi durakta bekliyor. İBB’ye tekraren yazı yazdılar. İBB gece saatlerinde tramvay gürültü yaptığı gerekçesiyle o sınırı kabul etmiyor. Lakin en azından yarım saatte bir otobüs sefer konulabilir üzere bir orta tahlil talebi de oldu. Buna yönelik bir çalışmanız olacak mı?

Ben bunun notunu alıyorum. Tahlile ve diyaloğa açığız. İlgili yerlere ileteceğim. Zati Meclis'in vazifesi bu, ben de bu vazifesi yapacağım. Gidip yerinde de görebilirim. Durumu öğreneceğiz.

Mahmutbey-Mecidiyeköy metro sınırında kısa vagonlar kullanılıyor. Bu nedenle sabah duraklarda binmek için üçüncü yahut dördüncü metronun gelmesini bekleyenler oluyor…

Her bir aracın alımı malum yurtdışından geldiği için çok büyük maliyetler gerekiyor. Alımlar için malum bakanlıkların bir kadro onayları gerekiyor. Onaylar verildikten sonra dahi, kredilerin yurtdışından bulunması vakit alıyor. Krediler bulunsa da, bu araçların üretimler, getirilmesi belirli bir vakit alıyor. Onunla ilgili teşebbüslerimiz var. Bizim yerli araç yapma projemiz var. Ona da başladık. Önümüzdeki günlerde yerli araçlar yapmayı planlıyoruz. Yerli tahliller üretmeye çalışıyoruz. Ancak yurtdışından da almaya devam edeceğiz. Çok uzun bir mühlet de bakanlıklardan onay bekledik.

Kaç bayan şu an İstanbul’daki toplu ulaşım araçlarına sürücü olarak misyon yapıyor?

Biz 114 bayan sürücü istihdamı yaptık. Bunlar natürel İstanbul’un vitrini oluyor. Zira İETT otobüsünü kullananlar bayan sürücüleri gördükleri vakit çok güzel yansılar veriyor. Önemsediğimiz bir durum. Biz toplumsal cinsiyet eşitliğini savunuyoruz. Bayan yapamaz diyenlere inat İBB bayanlarla büyüyor. AK Parti periyodunda yoktu. İETT'de bayan şfoör yoktu. Lakin bu periyotta var.

İstanbul ağır göç alan bir kent. Göçün İstanbul'a tesiri nasıl?

Bizim hesaplarımıza nazaran resmi sayılar nazaran İstanbul’da 1,3 milyon göçmen var. Bunu aksilik için demiyorum ancak şöyle bir gerçeklik var. Kentin de bir altyapısı var. Nüfusa nazaran hazırlanır. Ona nazaran de hizmetler yapılır. Hesaplamalarımıza nazaran İstanbul’da 19,3 milyon kişinin kullanabileceği kadar su kullanılıyor. Ayrıyeten İstanbul haraketli bir yer. Etraf vilayetlerden de çok fazla gelen oluyor. Bu İstanbul’un bütün altyapısını zorluyor. Ulaşımı da zorluyor. Bunu fark ediyorsunuz. Bu kadar plansız bir göçü hiçbir şeyi kaldırmaz. Bunların yapmış olduğu yanlışlı dış siyasetin sonuçlarıyla karşı karşıyayız. İstanbul’da bir kriz var. İstanbul’da mülteci krizi de var ve bu krizi de yönetmeye çalışıyor belediye.

Elinizde Murat Ağırel’in 'Yağma' isimli kitabı ve sayfaları ortasında notlar var. Kitapla ilgili bir bildiriniz olacak herhalde…

Evet bir mesajım olacak. AK Partililer İBB'de yolsuzluk var diye anlatıyorlar. Bir de kontrol raporu yazdılar. Algı yaratma gayretleri içerisindeler. Murat Ağırel, ‘Yağma’ kitabını Sayıştay dokümanlarıyla ortaya koymuş. Bu kitabın 19. sayfasında, Kuzey Marmara Otoyolu’nu anlatıyor. Devlet ile şirketler ortasında bir mutabakatname imzalamışlar. Geçiş garantisi sayıları verilmiş. Kuzey Marmara Otoyolu’nun Kınalı Odayeri bölümünden, 2020 ile 2028 yılları ortasında 638 milyon 94 bin 95 adet araç geçişi garanti altına alınıyor. Şayet oradan o kadar araç geçmezse üstünü Hazine'nin kasasından ödüyoruz. Yani bizim vergimizle ödeyecekler. Tekrar tıpkı otoyolun Kurtköy-Akyazı kısmından 2020 ile 2027 yılları ortasında 699 milyon 41 bin geçiş yapılacağı garanti ediliyor. Bunu topladığımız vakit 1 milyar 338 milyon araç yapıyor. TÜİK’in 2022 bilgilerine nazaran Türkiye’de araç sayısı 13 milyon 781 bin 610… Bizim verdiğimiz geçiş garantisi ise 1 milyar 338 milyon. Yani Türkiye’deki bütün araçlar 97 defa geçse fakat verilen taahhüdü karşılıyor. Verilen geçiş garantisi dünyadaki bütün araç sayısından fazla. 2020 yılında ödenen paraya baktım, 1,7 milyar dolar. Yeniden bu şirketlere 79 milyar 639 milyon lira ödeme yapılması planlanıyor. Devletin kasasından karşılanacak. Benim AK Parti kümesine tavsiyem, bunlarla da ilgilenmeli. Yolsuzluk yapıyor diyorlar ya, kişi kendinden bilir işi. Kendi haklarında 'Yağma' diye kitap yazılıyor. Bize bu bahiste aklı verecek ve suçlayacak en son beşerler.

Her yere tünel yapacağız demişler. Haliç’in altına da geçecek dediler. Kaynakların faal ve verimli kullanmasından kelam ederler lakin her yere tünel yapacağız diye garip garip işlerin peşine düşerler. Bunlar planlamadan da anlamazlar. Her yere tüp geçiş yapacağız derler. İstanbul’un en problemli yerlerinden biri Unkapanı Köprüsü. Bunlar 25 yıl vazifede kalmışlar. Unkapanı Köprüsü neredeyse bakımsızlıktan çökecek, onu yenilemiyorlar. Niçin biliyor musunuz? ‘Haliç’in altından tüp geçişi yapacağız, düzenlemeyi de ona nazaran yapacağız’ diye o köprü neredeyse yıkılacaktı. Biz Unkapanı Köprüsü'nü yeniledik. Bunlar ulaşımdan anlamazlar. Niçin anlamadıklarını da söyleyeyim. İkide bir proje yaptık, plan yaptık diyorlar. Şaştım kaldım planlarına. Mesela bir çizgi planlamışlar, Vezneciler - Sultangazi metro sınırı. Metro çizgisi Fatih’ten geçecek. Burada bir durak var. Durağın çıkışı bir ilkokulun bahçesine çıkıyor. Ulusal Eğitim, ‘benim okulumun bahçesinde metro yapamazsın’ diyerek itiraz etmiş. Senin yaptığın planlar bu türlü planlar.