HEDEP: İttifak olacaksa demokrat, kapsayıcı, Kürt’ü tanıyan anlayışla olacak

ANKARA - Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi’nin (HEDEP), 2019 lokal seçimleri ve 2023 Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde uyguladığı “iktidara kaybettirme, muhalefete kazandırma” stratejisi çokça tartışıldı, tabanı tarafından da eleştirildi. 2024 mahallî seçimleri yaklaşırken parti, yeni seçim stratejisini netleştirmeye başladı. HEDEP Eş Genel Lideri Tuncer Bakırhan, güçlü oldukları kentlerde aday çıkaracaklarını, batıdaysa ittifaklara açık olduklarını söyledi.

Söyleşimizin konuğu HEDEP Sözcüsü Ayşegül Doğan, partinin mahallî seçim stratejisine ait ayrıntıları anlattı. HEDEP’in yeni devir mottosunun “kaybettirmek-kazandırmak” yerine “kazanmak” olacağını tabir eden Doğan, kimlerle ve nasıl ittifak yapabileceklerini de şöyle tarifledi: “İttifak olacaksa aleni, prensipleri kamuoyu ile paylaşılan, demokrat, kapsayıcı, Kürt’ü tanıyan, ayrımcı olmayan, halka hizmet edecek bir anlayışla olacak.”

“HEDEP ile AK Parti ortasında bir ittifak olabilir mi?”, “İki parti kayyım atanmaması şartıyla anlaşacak mı?”, “İki parti arka kapı diplomasisi mi yürütüyor?” Kamuoyunun merak ettiği bu sorulara da karşılık veren Doğan, AK Parti ile görüşme, art kapı diplomasisi tezlerini yalanlarken “Meşru ve yasal bir siyasi parti olarak prensiplerimiz çerçevesinde herkesle görüşebiliriz” notunu da ekledi.

Türkiye siyasetindeki yeni gelişmelere dair sorularımızı yanıtlayan Doğan’la babası Orhan Doğan’ın siyaset yaptığı yılları, şahsî öyküsünü, siyasete girme kararını da konuştuk. Doğan’ın sorularımıza karşılıkları şöyle:

‘PEK ÇOK KÜRT ÜZERE SİYASETİN İÇİNE DOĞDUM’

Siyasete hiç uzak değilsiniz. Hem siyasetçi bir babanın, Orhan Doğan'ın kızısınız hem de gazeteci olarak siyaseti uzun yıllar takip ettiniz. Siyasete girmek konusunda daha evvel de davetler aldınız; bu kere kararınızda ne tesirli oldu?

Bir karar değil sorumluluk ve vazife aslında… Çocukluğum Cizre’de geçti. Cizre’nin katliamlara, faili meçhul cinayetlere, köy yakma ve boşaltmalara maruz bırakıldığı yıllardı. Babam avukat ve insan hakları savunucusuydu. İHD’nin ve Halkın Emek Partisi'nin kurucularından biriydi. DEP milletvekili olduğu periyotta de, hapishanede de, DGM’deki savunmalarında da, son nefesine kadar daima gayretin içinde yer aldı. Tüm bu süreçleri birlikte yaşadık. Cizre’deki konutumuz ateş altındayken, bombalandığında, DEP milletvekilleri Meclis’ten zorla götürüldüklerinde oradaydım. Annem ve kardeşlerimle birlikte; tıpkı tüm başka siyasi tutsakların aileleri üzere Ulucanlar hapishanesinin kapısında 10,5 yıl geçirdik. Siyasetin içinde siyasi tutsak edilenlerin ortasında büyüdüm, büyüdük… Pek çok Kürt üzere siyasetin içine doğdum ve daima içinde oldum. Bu türlü bir periyotta önüme bir misyon alma seçeneği geldi. Bir bayan, Kürt ve gazeteci olarak soluk alamaz hale gelmiştim. Tam da Cumhuriyet’in ikinci yüzyılına geçişte demokratik siyasete, nesiller uzunluğu süren bu onurlu gayrete bir katkım olabilir mi diye düşündüm ve bugün bu nedenlerle buradayım. Düzgün ki buradayım. Seçim çalışması boyunca konuştuğum, dokunduğum bayanların, çocukların, gençlerin, umudu ve beklentisi olan, çabadan vazgeçmeyen herkesin sesini, kelamını hakkıyla taşımak için buradayım.

‘TÜRKİYE’DE KÜRTLERE YÖNELİK DEVLET SİYASETİ DEĞİŞMEDİ’

Bugün olduğunuz yerden 90’lı yıllara, Orhan Doğan’ın milletvekili olduğu periyoda baktığınızda ne görüyorsunuz? Meclis’te, siyasette, Türkiye'de ne değişti?

Tam manasıyla Türkiye’de Kürtlere yönelik devlet siyaseti değişmedi. Atılan her adım sonrası birkaç adım geri atıldı. Bugün de içeride tutuklu siyasetçiler var. Bugün de seçilmişlerin bir kısmı sürgünde. Bugün de Kürtçe, Meclis tutanaklarına “X-Bilinmeyen Dil” olarak geçiyor. İktidarlar değişiyor fakat devletin demokratik siyasete yaklaşımı ve siyaseti değişmiyor. “Düşünce ve siyasal duruşlara, tarihin her devrinde komplolar giydirilmiş ve böylece bireylerin niyetleri değil, hatalı ilan edildikten sonra suçlulukları tartışılmıştır.” Babamın, 23 Mart 2003 tarihli Ankara 1 No’lu DGM’deki savunmasından bu cümle, bugün Kobani Kumpas Davası’nda da yapılan bu değil mi? Demokratik siyasetten duyulan bu kaygıya, kurulan komplolara rağmen HEDEP’in temsil ettiği siyasi gelenek hala ve inatla toplumun farklı kısımları için bir umut olmayı sürdürüyor.

‘EN AZ 30 YILDIR TÜRKİYE’NİN TUTUNACAK DALIYIZ’

Partiniz seçimlerin akabinde ağır bir yaz geçirdi. Tabanınızdan aldığınız tenkit ve teklifler doğrultusunda değişim sürecini başlattınız. Ne değişti HEDEP'te?

Siyasi geleneğimizde değişim, tarihî ve konjonktürel pek çok nedenle sırf kongre yapmaktan, idare ve parti meclisinin yenilenmesinden ibaret olmadı. Elbette bunlar değişim ve yenilenme için vazgeçilmez adımlar. Özünde değişim ortaklaşılan, kimseyi geride bırakmayan, duyan, öğrenen ve yeni stratejiler geliştiren bir süreç.

Nitekim 14 -28 Mayıs seçimlerinden sonra süratle bir eleştiri-özeleştiri süreci başlattık. Bu başlı başına yiğit bir çıkış ve ismini koyalım; bir konum alıştı. Vilayet, ilçe hatta köylerde kıymetlendirme ve halk toplantıları yaparak binlerce beşere ulaştık. Bütün toplantılar tutanaklarla kayıt altına alındı. Bu süreç, yeni periyot siyasetlerinin büyük oranda belirleyicisi oldu. Merkezileşme, daralma, bir öbür tabirle üçüncü yol siyasetinden sapma ya da uzaklaşma tenkitlerine ehemmiyet atfedildi. Bu değer, birebir vakitte bir yol ayrımındaymış üzere seçeneksiz bırakılan toplum için de bir seçenek daha var demek. Dayatılan sıkışmışlığa karşı, Kürt siyasetiyle Türkiye demokrasi güçlerini ortak çaba sınırında buluşturan ve bunu büyütme, derinleştirme, güçlendirme amacı olan bir parti olarak HEDEP, Türkiye'de tutunacak kol arayanların en güçlü adresi, ortak çaba tabanı.

En az 30 yıldır Türkiye’nin tutunacak koluyuz. Bu uzun bir yürüyüş, kısımlar ve kökler buluşması… Bayanların, gençlerin, işçilerin, fakirlerin, farklı kimliklerin, aidiyetlerin, inançların, lisanların buluşması…Bunu gerçekleştirebilen, gerçekleştirebilecek olan tek parti HEDEP.

‘HEDEP TÜRKİYELİLEŞME ARGÜMANINDAN VAZGEÇMEDİ’

Kongreden sonra yeni idarenin oluşmasıyla birlikte “HEDEP Türkiyelileşme tezinden vazgeçti” yorumları yapıldı. Bu tenkitler ve yorumlar hakkında ne söylersiniz? HEDEP'in politik duruşunda bir değişiklik olacak mı? Türkiyelileşme tezinden vazgeçmesi kelam konusu mu?

“Türkiyelileşme” etrafında dönen tartışmalar öteden beri, farklı vakit ve şartlarda gündeme geliyor. Birebir vakitte bu kavrama yüklenen manalar da farklılaştı. Başından beri Kürt probleminin demokratik siyasi yollarla tahlilini ve Türkiye’nin demokratikleşmesini öngören bir geleneğin temsilcisi olarak partimiz bu savından vazgeçmedi, ama bunu gereğince anlatamadığına dair bir özeleştiri de yaptı.

HEDEP, ne Kürtlere özgürlük ne de birlikte eşit, özgür ve demokratik bir ömür kurma savından vazgeçti. Bugün, yani Cumhuriyet’in ikinci yüzyılının başında, “Türkiye demokratik bir ülke olacak mı, olmayacak mı” asıl sıkıntı bu. Türkiye demokratik bir ülke olacaksa öncelikli ve temel sorunu Kürt sıkıntısını çözmek. Aksi imkânsız.

‘MUHALEFET PARTİLERİ İKTİDARIN ÇİZDİĞİ HUDUTLARA SIKIŞIYOR’

Örneğin artık yeni bir anayasaya dair birtakım tartışmalar var. Pekala, Kürtlerin, taleplerini görmeyen yeni bir anayasa yapmak mümkün mü? Bu soruları çoğaltabiliriz. Bayanları, gençleri, işçileri, ezilenleri, farklı inanç ve aidiyetleri görmeyen eşit ve özgürlükçü bir anayasa yapmak mümkün mü? Değerli olan konuşabileceğimiz bir taban yaratabilmek. Her fırsatta seferberlik lisanına tutunan, milliyetçi ve tekçi siyasetlere sarılan iktidar bloku, birden fazla vakit muhalefet partilerinin de iktidarın çizdiği hudutlara sıkışmasına neden oluyor. Bunun için toplumsal muhalefetin, muhalefet partilerinin daha güçlü ve gözü pek olmasına, sorumluluk almasına muhtaçlık var. Bu irade bugün ne iktidar da ne de ana muhalefette var.

‘BARIŞI İKTİDARDAN BEKLEMEK YERİNE BARIŞ POTANSİYELİNİ ORTAYA ÇIKARMAK GEREKİR’

Ana muhalefet partisinde de iktidar partisinde de tahlil iradesi olmadığını tabir ettiniz. Bu durumda HEDEP’in rolü ne olacak, tahlil nasıl mümkün olacak?

Dünyanın hiçbir yerinde barış iktidarlar istediği için sağlanmamıştır. İktidarlar mevcut durumdan, statükodan beslenirler ve değişime direnirler. Barışı iktidardan beklemek yerine barış potansiyelini ortaya çıkarmak gerekir. HEDEP barışçı demokratik siyasetin yaratıcı imkanları için gayret ederek, siyaseti hak ettiği saygınlık seviyesine ulaştırmayı hedefliyor. Bu muhalefet olarak bizim vazifemiz.

‘ANA MUHALEFETİN DAHA YÜREKLİ ÇIKIŞLAR YAPMASI LAZIM’

Tam bu noktada ana muhalefetin daha yavuz çıkışlar yapması lazım. İktidar üzerinde baskı oluşturacak toplumsal bir muhalefete muhtaçlık var. Mesela biz Türkiye de niçin daima bir arada barış için yürüyüşler, mitingler yapamıyoruz? Niçin daima birlikte yüksek sesle tahlil talep etmiyoruz? Neden iktidarı barışçı tahlile mecbur bırakamıyoruz?

‘HİÇ KİMSE HALKA KARŞIN ADAY OLMAYACAK’

Kongreden sonra şekillenen yeni parti idaresinin birinci büyük imtihanı mahallî seçimler olacak. Parti yöneticileriniz 'dünyaya örnek olacak bir ön seçim modeli' hazırlandığını söylemişti. Nasıl bir önseçim modeli hazırlığındasınız? Adayları nasıl belirleyeceksiniz?

Yerel seçimlerde adaylarımızı halk belirleyecek, bu tıpkı vakitte konferans kararlarımızdan biri. Halkın iştirakini en geniş biçimde sağlayacak aday belirleme modeline ve seçim kılavuzuna ait mahallî idareler komitemiz çalışıyor. Bu mevzu, vilayet, ilçe kıymetlendirme ve halk toplantılarında en çok karşımıza çıkan başlıklardan biriydi. Ayrıntılarını çok yakında paylaşacağız. Şunu söyleyebilirim; lokal seçimlerde hiç kimse halka karşın aday olamayacak. Adayları halk seçecek, halk belirleyecek, halkın iradesi sandığa yansıyacak.

‘YENİ DEVİRDE MOTTOMUZ ‘KAYBETTİRMEK-KAZANDIRMAK’ YERİNE KAZANMAK OLACAK’

Başta büyükşehirler olmak üzere pek çok kentte lokal seçim haliniz belirleyici olacak. Stratejinize ait tartışmalar nasıl ilerliyor, genel eğilim ne istikamette? Mümkün işbirliklerine açık mısınız ya da 81 vilayette aday çıkarmanız gündemde mi?

Tüm ihtimaller masada; şimdi bu ihtimallere ait ortaya çıkmış bir eğilim, katılaşmış bir kararımız yok. Pek çok büyükşehirde oylarımızın belirleyici olduğunu bilerek, bu sorumluluğun farkında olarak karar vereceğiz. Sırf Genel Merkez’de MYK’nın tartışarak vereceği bir karar olmayacak, bize oy verenlerin, halkımızın, bileşenlerimizin talepleri, beklentileri belirleyici olacak. Seçim süreci açık ve şeffaf bir biçimde yürütülecek. Yeni devirde mottomuz “kaybettirmek-kazandırmak” yerine kazanmak. Biz kazanacağız.

‘İTTİFAK OLACAKSA DEMOKRAT, KAPSAYICI, KÜRT’Ü TANIYAN ANLAYIŞLA OLACAK’

İttifak olacaksa aleni, prensipleri kamuoyu ile paylaşılan, demokrat, kapsayıcı, Kürt’ü tanıyan, ayrımcı olmayan, halka hizmet edecek bir anlayışla olacak. Birinci ve ikinci parti olduğumuz her yerde kendi adaylarımızı çıkaracağız. Hafta sonu yaptığımız mahallî idareler konferansında Eş Başkan’ımız Tuncer Bakırhan da tabir etti; Batı'da ittifaklara açığız.

‘İKTİDARLA KAYYIM PAZARLIĞI TEZİ GERÇEK DEĞİL’

Bazı gazeteciler kayyım atanmaması karşılığında büyükşehirlerde aday çıkararak iktidarın elini güçlendirebileceğiniz savını ortaya attı. Bu türlü bir senaryo mümkün mü?

Bu haberlerin hiçbiri yanlışsız değil. Kayyumların atanmaması için birilerinin lehine aday çıkarmamıza ya da çıkarmamamıza gerek yok. Kayyum rejimi, uygulamalarıyla birlikte tümüyle hukuksuz olduğu üzere, sürdürülürse sadece Kürt vilayetleriyle hudutlu kalmayacağı da aşikar. Toplumsal muhalefetin, yaklaşan lokal idare seçimlerinde bizimle birlikte kayyum rejimini sandığa gömmesi gerekir.

‘ARKA KAPI DİPLOMASİSİ SAVLARI GERÇEK DEĞİL’

Gazeteci Deniz Zeyrek’in AK Parti ile art kapı diplomasisi yürüttüğünüz istikametinde şimdiki bir tezi var. Değerlendirmeniz ne olur?

Bu tezler yanlışsız değil. Her seçim öncesi olduğu üzere partimizin iktidarla art kapı diplomasisi yürüttüğü tez ediliyor. Sırf iktidarla değil, hatırlayalım 14-28 Mayıs seçimleri öncesinde de benzeri argümanlar Millet İttifakı’yla ilgili de gündeme geldi. Her nedense HEDEP dışındaki siyasi partiler ortası diyalog olağan görülürken; partimiz kelam konusu olduğunda kuşkulu yaklaşılıyor.

‘MEŞRU VE YASAL BİR SİYASİ PARTİ OLARAK UNSURLARIMIZ ÇERÇEVESİNDE HERKESLE GÖRÜŞEBİLİRİZ’

Elbette neden bu türlü yaklaşıldığını biliyoruz. Birtakım kısımların düzgün niyetli değerlendirmelerini tenzih ederek; bu durumu Kürtlerin ve demokrasi güçlerinin kazanmalarına ve mümkün kazanımlarına dönük en hafif tabiriyle kaygının tezahürü olarak tanımlayabiliriz. Legal ve yasal bir siyasi parti olarak prensiplerimiz çerçevesinde herkesle görüşebiliriz.

‘CHP’NİN TÜRKİYE'NİN DEMOKRASİSİ VE KÜRT PROBLEMİYLE İLGİLİ NASIL BİR SİYASET ORTAYA KOYACAĞINA BAKMAK GEREKİR’

CHP kurultayında bir değişim yaşandı. Bu değişimi nasıl okuyorsunuz? Bu değişimin genel muhalefeti de etkileyeceği yorumları yapılıyor, nasıl değerlendiriyorsunuz?

CHP Genel Lideri Özgür Özel’i ve yeni idaresi tebrik eder, muvaffakiyetler dileriz. Değişim bir süreç az evvel de söz ettiğim üzere. CHP’de gerçek manada bir değişiklik olup olmayacağını ya da nasıl ve ne istikamette olacağını süreç gösterecek. Buna dair konuşmak için şimdi erken. Türkiye'nin demokrasisi ve Kürt sıkıntısıyla ilgili nasıl bir siyaset ortaya koyacaklarına bakmak gerekir.

‘ÖZGÜRCE KONUŞAMADIĞINIZ BİR ORTAMDA YENİ VE SİVİL BİR ANAYASA’YA AİT TELAFFUZLAR NE KADAR SAMİMİ OLABİLİR?’

Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi ortasındaki krizin yeni bir anayasa çalışmasına münasebet olabileceğine dair kimi yorumlar var. İktidar kanadı yeni anayasa için çalışmalarına ve davetlerine bir mühlet evvel başlamıştı. Partinizin yeni bir anayasa konusundaki tutumu nedir?

Bizim yeni anayasa konusundaki telaffuzumuz on yıllardır değişmedi. Bu darbe anayasasından kurtulmak gerekiyor. 12 Eylül Anayasa’sında adalet, demokrasi, kozmik haklar, hukuk ve özgürlük yok. AKP de bu anayasada onlarca defa değişiklik ismiyle yama yaptı. Artık yamanın dikiş tutmadığı ortada! Özgürlükçü, demokrat, herkesin kendisini ilişkin hissedebileceği yeni Anayasa’ya muhtaçlığımız var. Münasebetiyle yeni anayasa konusu bizim için pazarlık konusu yapılamayacak kadar kıymetli bir sıkıntı. Öte yandan özgürce konuşamadığınız, fikirlerimizi açıklayamadığınız bir ortamda yeni ve sivil bir anayasaya ait telaffuzlar ne kadar samimi olabilir ki? Yeni anayasa için toplumsal konsensüs kaide. Toplumun tüm bölümleri bu sürecin kesimi olabilecek mi? Yeni anayasa Türkiye’ye ne vaat ediyor/edecek? Hakikaten Türkiye'nin demokratikleşmesi için bir fırsata dönüşme ihtimali var mı? Biz bu soruları soruyor ve bunun üzerinden kıymetlendiriyoruz.