Fehmi Koru: Kapitalist sistem ve kurumları da siyasi tavır almaya başladı, bu bugünün dünyası için iyiye alamet değil…

Fehmi Koru*

Bugünün dünyası bütün kurumlarıyla dünün dünyasından farklılaşıyor.

Epey evvel, bir dostum, oradaki öğrenciliği devrinden beri Londra’daki bir banka şubesinde tuttuğu değersiz bir banka hesabının başına geleni anlatmıştı. Hesabı olduğu banka şubesinden aramış, 40 yılı aşkın müddettir var olan ve hiçbir vakit birkaç yüz sterlin üzerine çıkmamış hesabını kapatmasını istemişler.

Kapattırmışlar da…

Aynı günlerde bizim gazetelerden birinde “İngiltere’de bankalar müslüman şahıslara ilişkin mevduat hesaplarını kapatıyorlar” diyen bir haber okuduğum için dostumun da o denli bir kampanyaya uğradığını düşünmüştüm. [Bankaların müslüman müşteriler ile vakıflara ilişkin hesapları kapattırdığına dair haberler 2014 yılında İngiliz basınında da çıktı.]

Sonuçta kapitalist sistemin en kıymetli kurumu olan bankaların siyasetten etkilenmeleri garipti garip olmasına lakin 11 Eylül (2001) sonrası Batı daha pek çok garipliklere sahne olmaktaydı. Bu da onlardan biri diye düşünmüştüm.

İşin Batı’da nereye varacağını ve sonunda uygulamanın ülkemize de sirayet edeceğini aklıma getirmediğimi itiraf ederim.

“Kapitalist sistem siyaseti keder eder mi hiç” mantığıyla…

Edermiş.

Londra’da bir banka -daha çok özel müşterilere hizmet veren Coutts bankası- İngiltere’nin Avrupa Birliği’nden (AB) çıkması için yapılan ve sandıktan AB üyeliğinin sona erdirilmesi kararının çıktığı Brexit referandumda en kritik rolü oynayan UKIndependence Party’nin (UKIP) lideri Nigel Farage’ın uzun yıllar evvel açılmış hesabını kapatıverdi…

Hem de siyaset günlerini geride bıraktıktan sonra ‘aşırı sağcı’ yayınlarıyla bilinen bir TV kanalında sunuculuk yapan Farage’ın bir kurumdan yılın medya şahsiyeti mükafatı aldığı gün oldu bu.

Farage renkli bir kişilik. Bir orta İran dayanaklı Press-TV’de sıkça görünürdü. Kremlin’e yakın olduğu da biliniyordu. Üstelik ülkesinin AB’den çıkması için en önemli çabayı veren isimdi.

Bankanın hesap kapattırma tasarrufu hiç kuşkusuz siyasi bir karar.

Ona yapılan duyulduktan sonra başına bu türlü bir olay gelenin birinci ve tek örneğinin Farage olmadığı ortaya çıktı.

Jeremy Hunt artık Rishi Sunak’ın başında bulunduğu Muhafazakar Parti hükümetinde hazine bakanlığı koltuğunda oturuyor. Ülkenin iktisadı onun ellerine teslim edilmiş durumda.

Hazine bakanı olmasından yaklaşık bir yıl evvel, 7,5 milyon müşterisi olan bir öteki banka –Monzo Bank– Jeremy Hunt’ın hesap açtırma başvurusu reddetmiş.

Gerekçe?

‘Politically exposed person’ (PEP, Türkçesi: Fazla siyasi bir kişilik) olduğu için…

İki bilinen isimden sonra herbiri siyasetin değişik platformundan olan oburlarının da bankalar tarafından ya hesapları dondurulmuş ya da yeni hesap açtırmak istediklerinde müracaatlarının kabul edilmemiş olduğu öğrenildi.

Hunt, bahisle ilgili soruşturma açtırdı lakin bir sonuç alınacağını sanmıyorum.

Konu bankalar ortasında bir yerlerde kararlaştırılmışa benziyor.

Son örnek bizden.

Kadri Gürsel medyada bilinen bir kişilik. Muhalif. O da dün çocuğunun taksitlerini yatırması için okul tarafından gösterilmiş bankada hesap açtırmak istediğinde başına geleni Twitter üzerinden açıkladı.

Hesap açmasını talep ettiği banka ‘hakkında açılmış bir dava olduğu’ gerekçesiyle başvurusunu reddetmiş.

Dava vaktiyle müellifi olduğu gazeteyle ilgili olarak açılmış bir davaymış ve beraatiyle sonuçlanmış.

O kendisine karşı bu hali o bankaya özel bir muamele kabul ediyor.

Mesajını “Memlekette diğer banka mı yok?” sorusuyla bitirmesi bu kanaatinin dışa vurumu.

Belki öyledir, tahminen de değil.

İngiltere’de Nigel Farage “Bankam hesabımı kapattırdı” diye ortaya atıldığında, ortalarında Farage’ın kendisinin de bulunduğu pek çok kişi, olanı onun kişiliğiyle ve hesabı kapattıran bankayla sonlu bir olay olarak algılamıştı.

Ardından öbürleri da çıkana ve hele hazine bakanı Jeremy Hunt’ın da bir öteki banka tarafından ‘istenmeyen kişi’ sayıldığı öğrenilene kadar…

Gürsel’in burada başına gelene benzeri öteki olaylar yoksa, mevzu tek bir banka ve kişi ile ilgili bir olay sayılabilir.

Bekleyip öğreneceğiz.

Dünün dünyasında bankalar bu türlü işlere girmez, hele siyaseten taraf meblağ imajı vermeyi hiç istemezlerdi. Bugünün dünyasında ise bankalar da tarafgir olmaya zorlanıyor üzere.

[Hitler ve Nazi hareketinin yükselmesi yüzünden yaşadığı Avrupa’da kalamayan Avusturyalı muharrir Stefan Zweig’in lisanımıza ‘Dünün Dünyası’ ismiyle çevrilmiş kitabı, 1930’lar ve 1940’lar dünyasının köreltici tesiri altında kaleme alınmıştır. Bir birçok lisanımıza de kazandırılmış onlarca pahalı yapıtın muharriri Zweig, göçtüğü Güney Amerika’dan -Brezilya’dan- izlediği Hitler ve Nazi felaketinden kapıldığı karamsarlıkla eşiyle birlikte hayatını noktalamıştı. 60 yaşındaydı (1942). Dünün-bugünün dünyası denkleminde onun kitabının isminden esinlendim.]

*Bu yazı fehmikoru.com adresinden motamot alınmıştır.