22 Haziran 2026 — 10:46
Politika

Fehmi Koru: İktidar anayasayı değiştirme girişiminde ısrarlı, hukuki bir sebebi mi var bu ısrarın, yoksa sebep siyasi mi?

Fehmi Koru: İktidar anayasayı değiştirme teşebbüsünde ısrarlı, tüzel bir sebebi mi var bu ısrarın, yoksa sebep siyasi mi?

Editor · 04 Ekim 2023 — 11:48 · 4 dk okuma · 0 okuma
Fehmi Koru: İktidar anayasayı değiştirme girişiminde ısrarlı, hukuki bir sebebi mi var bu ısrarın, yoksa sebep siyasi mi?

* Fehmi Koru

Ben hesabını unuttum, AK Parti’nin iktidarda olduğu 22 yıl içerisinde anayasa kaç kere değişti?

En sonuncusunun 2017 yılında yapılan halkoylamasıyla ülkenin sistemini yenileyen değişiklik paketi olduğunu biliyorum. O değişiklikle ‘parlamenter sistem’ yerini ‘cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi’ne bıraktı.

Daha evvel de, hukuk sistemine radikal bir müdahale manasını taşıyan 2010 yılında yapılmış halkoylamasının getirdiği anayasa değişikliklerini hatırlıyorum. Anayasa Mahkemesi’nin ve Hakimler ve Savcılar Kurulu’nun yapıları esaslı biçimde değişikliğe o sayede uğratılabilmişti.

Arada ufak tefek öbür değişiklikler de oldu.

Cumhurbaşkanlığı seçimi 2007 yılında tıkandığında da halkoylamasına gidilmişti.

Acaba benden öteki yaşanmış bu olayları hatırlayan mı kalmadı?

Sorum daha çok siyasilere…

Özellikle AK Parti sözcüleri, geçmişte yaşanmış anayasa değişikliklerinden haberdar değilmiş üzere konuşuyorlar. En fazla kelamını ettikleri de eldeki anayasanın askerler tarafından kaleme alındığı ve bunun yerine sivil bir anayasa yazmanın vaktinin geldiği gerekçesi…

Askerlerin kendi elleriyle seçtikleri üyelerden oluşan Danışma Meclisi’ne yazdırdıkları, sonunda ortaya çıkan metni de şahsen değiştirerek halkın onayına sundukları anayasanın tarihi 1982…

O tarihten bu yana gelip geçen -ve AK Parti üzere geçmeyen- neredeyse her iktidar, 1982 anayasasının bir çok unsurunu değiştirerek bugüne gelindi.

Sistem bile değişti anayasada gerçekleştirilen değişiklik sayesinde…

Kısaca, ortada bir anayasa var ancak bu anayasa artık 1982 yılında askerlerce onaylanmış ve halka oylatarak kabul ettirilmiş anayasa değil…

Böyle olsa da anayasa tekrar değiştirilemez mi?

Değiştirilebilir elbette. Fakat, ‘‘Gelin elele verelim ve anayasayı değiştirelim’’ diyenlerin mevcut anayasanın askerler tarafından yazılmış bir metin olduğu tespitinden vazgeçmeleri ve kendilerine yeni bir yahut daha fazla münasebet bulmaları şartıyla…

Gerçekten de, iktidar, anayasada değiştirilmesinin gerekliliğini düşündüren ne üzere ögeler görüyor olabilir?

Bazen ağızlardan ‘ailenin birliği’ konusunun tehdit altında olduğu tezi çıkıyor. Sanki gerçek münasebet o olabilir mi?

Anayasada aslında ‘aile birliği’ konulu hususlar yerli yerinde duruyor. Tehdit sözcüğüyle kast edileni biraz kurcalayınca karşımıza ülkemiz açısından kelamı edilmeye bile değmeyecek bir kısmın kast edildiği gerçeği çıkıyor. Kimin kimi gerçekte tehdit ettiği bile belirli değil. Kaldı ki, İstanbul Sözleşmesi iptal edilmiş olsa da, Türkiye’nin taraf olduğu milletlerarası antlaşma ve kontratlar belirli bahislerde ileri kısıtlamaları imkansız kılıyor.

Konunun bu tarafıyla taze tutulmasının tabana yönelik bildiri olması mümkün, fakat o denli bir yaklaşımın anayasaya geçmesi pek mümkün değil.

O halde, bazılarının ‘‘Gelin değiştirelim’’ davetine karşı çıkarken niyet okumayla ileri sürdükleri üzere, değişiklik ile, anayasanın giriş kısmı ve birinci dört unsurunun yine kaleme alınması, ‘Türk’ sözcüğünden ve Cumhuriyet’in niteliklerinin açıkça söz edilmesinden vazgeçilmesi mi amaçlanıyor?

‘Demokrasi’ sözcüğü mü fazla geliyor?

‘Laiklik’ ilkesi mi kaldırılmak isteniyor?

Ben bu niyet okumanın da geçerli olmadığını, bu çeşit değişikliğin gerçekleşmeyeceğini, denense bile oylandığında Meclis’ten geçmeyeceğini, halkoyuna sunulduğunda da halktan onay alamayacağını düşünüyorum.

İktidar bu türlü bir denemeye girişmeyecek kadar siyasetin sonlarını biliyor.

Zaten AK Parti genel lideri da olan Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan, daha dün, ‘kırmızı çizgiler’ konusunda hassasiyet vurgusunda bulunmadı mı?

Hukuki açıdan anayasa değişikliğiyle amaçlanabilecek kıymetli mevzular bu kadar ve onları gerçekleştirmek çok güç.

Peki de, iktidarın anayasa değişikliği konusunda bu kadar ısrarcı olması, partilerin kapısını çalıp hepsinden takviye talep etmesi ne için?

Sanıyorum, anayasayı tüzel hususlarıyla oynayıp değiştirerek değil lakin anayasayı değiştirme teşebbüsü ile elde etmek istediği daha çok siyasi mahiyette hedefleri var iktidarın…

Onların neler olduğunu da süreç içerisinde öğreneceğiz.

* Bu yazı fehmikoru.com adresinden motamot alınmıştır