Ekonomi kurmayları anlattı: Krizde ‘Yerel seçim sonrası tufan’ endişesi

ANKARA – Türkiye bir müddettir ekonomik dar boğazda. Bir yandan memur ve emekçilere yapılan yetersiz artırımlar bir yandan da yüksek enflasyon kıskacındaki Türkiye iktisadının akıbeti belgisiz. Hükümet kanadının seçimlerden sonra attığı adımların kısa müddet içinde sonuç vermeyeceğini düşünenlere nazaran bilhassa 31 Mart 2024’te yapılacak mahallî seçimlerin akabinde tablo daha da berbatlaşacak.

Seçimlerden evvel ihtarlarını lisana getiren muhalefet partilerinin iktisat kurmaylarına nazaran iktidar seçimlere kadar inişli çıkışlı bir iktisat performansı sergileyecek ve ‘seçim ekonomisi’ uygulayacak. Lokal seçimlerin akabinde tablonun daha da kötüleşeceğini belirten kurmaylara nazaran yüksek enflasyon, yeni vergi yükleri, fiyatların erimesi ve işsizlik kapıda.

‘MİLLETİN BOĞAZINA ÇÖKTÜLER’

CHP İktisat Siyasetlerinden Sorumlu Genel Lider Yardımcısı ve Parti Sözcüsü Faik Öztrak’a nazaran iktisatta mayıs seçimlerinden evvel “halının altına süpürülen, üzerine şal örtülen” sıkıntıların faturası seçimlerin akabinde misliyle toplumun önüne kondu. İktidarın “tulumbasında” suyun bittiğini, ekonomiyi lokal seçime kadar götürmek için vitrinin değiştirildiğini, global piyasaların buna kanmadığını söz eden Öztrak’a nazaran iktidar, Körfez ülkelerinden para bulmak için “el etek öpmek” zorunda kaldı. Bunun da kâfi gelmediğini söz eden Öztrak, “Sonunda milletin boğazına çöktüler. Vergilere, harçlara, fiyatını kendilerinin belirlediği çay, şeker, mazot, akaryakıt üzere mallara artırım üstüne artırım bindirdiler. Bebek bezinden aldıkları vergiyi bile artırdılar. Artırımlar, artırım olmaktan çıktı, zulme dönüştü. İnsafı, izanı yitirdiler” diye konuştu.

‘YAŞADIKLARIMIZ DEHŞET SİNEMASININ YALNIZCA FRAGMANI’

Hükümetten ve iktisat idaresinden yapılan açıklamaların, hayat pahalılığıyla gayret konusunda önümüzdeki periyotta hiçbir şey yapılmayacağını, maaşlara yapılan artırımların enflasyonla geri alınacağını ortaya koyduğunu savunan Öztrak, “Vatandaşa 3 yıl daha çift haneli enflasyon vadediyorlar” dedi.

Öztrak kelamlarını şöyle sürdürdü: “Böyle zahmetli devirlerde iktisat idarelerinin elinde, misyona gelir gelmez uygulanmak üzere birinci 100 gün, birinci 6 ay, birinci 1 yıl aksiyon planları olması beklenir. Mevcut idarenin elindeyse artırımdan, zulümden diğer bir şey yok. Tedbir almaya kalksalar bile gerisinde duracak bir siyasi irade yok. Bir tasarruf genelgesi yayınladılar, uygulayan olmadı. Fatura, vatandaşa çıkarken, Saray hiç kemer sıkmadı. Sonuç olarak, seçimlerden bugüne kadar geçen 2,5 ayda iktisatta yaşadıklarımız, önümüzdeki günlerde yaşayacağımız endişe sinemasının yalnızca fragmanı olacak.”

‘DAHA DERİNLEŞMİŞ YOKSULLUK VE İŞSİZLİKLE KARŞILAŞACAĞIZ’

Yeşil Sol Parti Meclis Plan ve Bütçe Komitesi Üyesi, Muş Milletvekili Sezai Temelli’ye nazaran, Türkiye iktisadı uzun müddettir kriz içerisinde ve krizin krizleri beslediği döngüler yaşanıyor. İktidarın iktisat adımlarını “günü kurtarmak” olarak niteleyen, krizin olabildiğince ötelenmeye çalışıldığını lakin bunda başarılı olunamadığını belirten Temelli, “Merkez Bankası’nın enflasyonu yine revize etmesini, Hazine Bakanı Mehmet Şimşek’in açıklamalarını izlediğinizde iktisatla ilgili kalıcı tahlillerin olmadığını görüyorsunuz. Gelip süreksiz tahlillerle yol almaya çalışıyorlar. Sağlıklı para siyasetleri, ciddiye alınacak maliye siyasetleri, temel toplumsal meselelere tahlil üretecek toplumsal siyaset ellerinde yok” dedi.

Hükümetin yalnızca toplumsal krizi yönetmeye çalıştığını, bunu da süreksiz çok maliyetli kaynak girişi ve borçlanmayla yaptığını söz eden Temelli, “Böyle bir tabloda kriz derinleşiyor. İşçiler, bayanlar giderek bunun maliyetine katlanıyor. Yoksulluk yaygınlaşıp derinleşiyor. Mahallî seçimlerden sonra rastgele bir düzgünleşme umudu var mı? Yok. Zira lokal seçimlere kadar da bu krizin içinde debelenmenin sonuçları çok daha büyük olacak. Tahribat büyüyecek. Mahallî seçimlere kadar günü kurtarma siyasetleri lokal seçimlerden sonra çok daha yüksek toplumsal maliyet çıkartacaklar. Daha derinleşmiş yoksulluk ve işsizlikle karşılaşacağız” tabirlerini kullandı.

ERDOĞAN İLE KURMAYLARI ORTASINDA BİRİNCİ GERGİNLİK

İYİ Parti Kalkınma Siyasetleri Lideri ve İzmir Milletvekili Ümit Özlale’ye nazaran; Cumhurbaşkanı Erdoğan seçim iktisadı izlerken öteki yandan yeni atanan iktisat bürokratları ortodoks siyasetler izleyecek ve taraflar ortasında birinci gerginlik burada yaşanacak. Cumhurbaşkanı Erdoğan ile yeni iktisat kurmayları ortasındaki uyuşmazlığın sürpriz olmayacağını tabir eden Özlale, “Esas istikrar programının, uygulanmak istenen olağana dönüş programının maliyetini mahallî seçimlerden sonra göreceğiz” diye konuştu.

Yerel seçimlerin akabinde yoksulluğun da ötesinde daha yüksek vergilerle karşılaşılacağını söyleyen ÂLÂ Partili Özlale, “Daha düşük bir büyüme ortaya çıkacak. Zira agresif faiz siyaseti uyguladığınız vakit bunların tesirlerini görmeniz 6-8 ay sonrasıdır. Düşük büyüme, kısıtlı istihdam artışı, düşen yatırımlar ve daha yüksek vergiler bekliyorum” tabirlerini kullandı.

‘YEREL SEÇİMLERDEN SONRA İŞLER ZORLAŞACAK’

Gelecek Partisi İktisat Siyasetleri Lideri Kerim Rota’ya nazaran iktisat idaresinde seçimlerden sonra kıymetli bir değişiklik oldu ve yeni atanan iktisat kurmayları “U dönüşü” beklentisi yarattı. Seçimlerden sonraki üç aylık periyotta enflasyonla gayret manasında pek bir şey görmediklerini belirten Rota bu süreçte Erdoğan’ın istediği şeyin gerçekleştiğini söyledi. Türkiye’nin seçimlerden evvel ödemeler istikrarı krizinin eşiğine geldiğini, yeni iktisat kurmaylarının atanmasıyla Türkiye’nin risk primlerinin düştüğünü ve ödemeler istikrarı krizinden uzaklaşıldığını tabir eden Rota, “Mehmet Şimşek’le tekrardan sistemin içerisine yastık altından para sağlanması amaçlandı ve bu oldu. Bütçede de hepimizin üzerine gelen vergiler artırılarak, hiç adil olmayan bir halde toplumun geneline yansıtarak bütçe performansının bir ölçü toparlanması sağlandı. Türkiye’ye borç verecek olanların itimadını artıran ancak bizlere enflasyon ve vergi cenderesi içerisinde tutan siyaset seti açığa çıktı” diye konuştu.

Yerel seçimlere kadar olan devirde ekonomik aktiviteyi çok boğmadan, mümkün olduğunca yönetim edilmeye çalışılan bir tablo olduğunu söz eden Rota, “Yerel seçimlerden sonra benim iddiam ekonomik aktiviteyi çok yavaşlatacak kararlar alınacak. Mahallî seçimden sonra işler bir ölçü daha vatandaşlar açısından zorlaşacak. Tahminen enflasyonda ufak bir muvaffakiyet sağlanır fakat gerçek gelirler önemli olarak düşecek ve işsizlik artacak” tabirlerini kullandı.

‘TAVŞAN KAÇ TAZI TUT SÜRECİ’

Saadet Partisi Sözcüsü ve İstanbul Milletvekili Birol Aydın’a nazaran, bugün yaşanılan ekonomik tablo mahallî seçim sonrası yaşanacakların ön gösterimi ve fragmanı niteliğinde. Seçime kadar iktidarın iktisat alanında inişli ve çıkışlı, “tavşan kaç tazı tut” süreci yürüteceğini, kemer sıkma ile hayat pahalılığının süreceğini tabir eden Aydın, “Bugünden yapılması gereken israfı kökünden kaldıracak adımların atılması. Üretime yönelik olmayan bütün yatırımların durdurulması gerekiyor. Kamu harcamalarında azami tasarrufa gidilmesi ve piyasanın canlanabilmesi için vatandaşa vermekten kaçınılmaması gerekiyor” diye konuştu.

‘YIKIM TAKIMININ BİZLERİ ŞAŞIRTMAK ÜZERE BİR FİKRİ YOK’

DEVA Partisi Tarım, Güç ve Ulaştırma Siyasetleri Lideri Candan Karlıtekin’e nazaran iktidarın açık ve tek gayesi “seçim kazanmak, iktidardan düşmemek ve hesap vermemek” üzere şurası. İktidarın tüm ihtarlara karşın topluma büyük bedeller ödettikten sonra düzeltmek için adım attığını, faiz arttırım kararının da bunlardan biri olduğunu belirten Karlıtekin, “Erken seçimleri atlatana kadar tabiri caizse ayıya dayı diyecekler. Yıl başında tekrar yüksek oranlı çalışana fiyat emekliye maaş artışları, Karadeniz'de bulunan gaz rezervinin 3 katına çıktığı argümanları ve buna bağlı 2 ay doğalgaz sıfır fatura derken ve gibisi aldatmacalarla, muhalefeti terörle ilişkilendirmeler ve sair palavra ve iftiralarla 31 Mart'ı atlatıp bildiklerini yeniden yapacaklar” dedi ve kelamlarını şöyle sürdürdü:

“Hukuka uygun işleyen yargı, çağı yakalayan eğitim, verimlilik artışı sağlayacak yatırımlar ve gibisi bahislere eğilmeyecekleri için Türk iktisadı bedel üretmeden avara kasnak üzere dönmeye devam eder. En zirve ultra zenginler ve tabanda herkesin yoksul, çok yoksul ve açlık hududu altı garibanlardan oluşan yapıyı da ulusal ve manevi bedelleri sömürerek nötrlemeyi sürdürürler. Faiz artışlarını bir ekonomik program ve yapısal önlemlerle bezeseler dahi iş uygulamaya geldiğinde tüm bu dizaynın kağıt üzerinde kalacağından hiç kuşkum yok. Umarım yanılırım da demem, zira bu yıkım takımının bizleri şaşırtmak üzere bir niyetinin olmadığını görüyorum.”

‘BU SİNEMANIN BİREBİRİNİ BİZE GÖSTERMİŞLERDİ’

Demokrat Parti Ekonomik İşler Lideri Bülent Şahinalp’e nazaran Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nin doğal sonucu olarak rastgele bir hususta son kararı kimin verdiği herkesçe biliniyor. Kamu bankalarının tekrar konut kredisi kampanyasına hazırlandığının tabir edildiğini, ekim ayından itibaren kamu bankaları liderliğinde bir “para dağıtma, para bolluğu ve kredi saçma” devrine girileceğini tabir eden Şahinalp, “Söylenenin tam aykırısını yapmaya devam edecekler. Bunun sonucu mahallî seçimlerden sonra yol ve hizmet olarak dönecek. Ödediğimiz vergiyi bir daha da alabilirler, yeni vergiler çıkabilir, vergi oranları artabilir. Akaryakıtta durmayan artırımlar sürer. Enflasyon mutlak suretle artmaya devam edecek ve olan yeniden sabit ücretliye, milyonlarca taban ücretliye olacak. İktidarın bütün eforu mahallî seçimlere kadar günü kurtarmak. Genel seçimlerden evvel de birebirini yapmışlardı, bu sinemanın birebirini bize göstermişlerdi. Mahallî seçim sonrası tufan yaşanabilir” diye konuştu.