Alt ve orta sınıflar için hızlandırılmış şeriat

AKP iktidarı seçim zaferinden sonra laikliğe karşı attığı küçük adımları sıklaştırdı. Son haftanın iki tartışmasına değinelim.

İstanbul Valiliği 17 Ağustos'ta İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı, ilçe belediye başkanlıkları, Vilayet Emniyet Müdürlüğü ve Jandarma Komutanlığı'na dağıtılacak bir genelge yayımladı. Meşhur genelgenin içeriği 30 Ağustos’ta, Eray Görgülü‘nün haberiyle ortaya çıktı.

Genelge Valiliğin Vilayet Yönetimi Kanunu'nun türlü unsurlarında Valiliğe hangi tedbir ve yaptırım yetkilerinin verildiğine dair atıflarla başlıyor.

Ardından İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanunu'na nazaran "on sekiz yaşını doldurmamış şahıslara içki satılamayacağı", "on sekiz yaşını doldurmamış şahısların alkollü içkilerin üretiminde, pazarlamasında ve açık sunumunda istihdam edilemeyeceği”, “alkollü içkilerin 22.00 ila 06.00 ortasında perakende olarak satılamayacağı”, Kabahatler Kanunu’nda “emre karşıt davranışın idari para cezasıyla cezalandırılacağı” ve son olarak “Sarhoşluk” başlıklı 35. unsurda “sarhoş olarak oburlarının huzur ve sükununu bozacak şahsa idari para cezası verileceği” ve sair münasebetler sıralanıyor.

Bu unsurlar mevcut hukuk sistemimizde zati yer alıyor.

Valiliğin genelgesine ustalıkla “gizlediği” yaptırım ise; “Alkol satışı ve tüketilmesi ruhsatı bulunan işletmelerin dışında park, piknik, mesire alanı, kıyı bandı, plaj vb. alanlarda etrafın rahatsız edilmemesi, olumsuz imajların oluşmasına mahal vermemek maksadıyla alkol satışı ve tüketilmesinin önlenmesi…” cümlesiyle açığa çıkıyor.

Sorun, kanun unsurlarının hiçbirinin “alkol tüketilmesine” dair bir yaptırıma hükmetmemesi. Genelge yasal münasebetlere dayanarak kanunsuz bir işin yapılmasını emrediyor, basitçe; artık dışarıda içki içilmemesini.

Kanunsuz buyruğu uygulayacak kolluk kuvvetlerinden komik bir biçimde, şöyle düşünmeleri isteniyor olabilir: “Alkollü içkilerle ilgili bu kadar husus varsa, içmeyiversinler gitsin.”

Valilik, tartışmaların akabinde bir “kanunu hatırlattık” açıklaması yayınladı. Açıklamada genelgenin “alkol tüketilmesinin önlenmesini” emrettiğine dair hiçbir söz yer almadı.

İstanbul Barosu derhal genelgenin yürütmesinin durdurulması istemli dava açtı lakin esasen, Valilik çoktan hedefine ulaşmış, “nabız yoklamıştı.”

Türkiye gündemi bu kadar süratli değişmeseydi yazımız AKP iktidarının alkol ve sigara kullanımına getirdiği kısıtlamaların tarihini yargı kararlarına değinerek özetleyen ve tartışan, daha teknik bir yazı olabilirdi.

Fakat gündem trajikomik bir biçimde Ebrar Karakurt ve Sultan II. Abdülhamid’i karşı karşıya getirdi.

Ebrar Karakurt’un 27 Ağustos’ta Twitter üzerinden paylaştığı fotoğraflara “Müslüman Türk Milleti olarak sana tahammül etmeye devam ediyoruz...” yanıtını veren Abdülhamid İstikrar isimli kullanıcıya “Boş yapma Abdülhamid” karşılığı siyasal İslam'a yeni bir oyun alanı açtı.

2021 yılından bu yana özel hayatı ve kişiliğine yapılan hücumlar karşısında hiç geri adım atmayan ulusal voleybolcunun paylaştığı fotoğraf, az evvel değindiğimiz alkol yasağı genelgesine CHP’nin Ali Yetenekli Başarır’la verdiği “sizin yüzünüzden gençlik dinden soğudu” karşılığına kıyasla politik açıdan çok daha güçlü ve doğruydu. Bu, jelibon madenlerine inanan bir zekanın, Karakurt’u “ittihatçı” ilan etmesine sebep oldu.

İlkin Aydın’ın şampiyonluk sonrası kendisine uzatılan mikrofona, Milletler Ligi galibiyetinden sonra “Bu zaferi kime armağan ediyorsunuz?” sorusuna verdiği “Nasıl bir soru bu?” cevabını hatırlatarak “Ben siyasi şeyler konuşuyorum ama” cevabını verdi. Bu kere röportajını “Hür doğdum, hür yaşarım” cümlesiyle bitirdi.

Maç tanıtım görselini Ebrar Karakurt’la paylaşmayı seçen Türkiye Voleybol Federasyonu ve ekip, danışman kriziyle boğuşan CHP’den daha büyük bir performans sergiledi ve nihayet, şampiyonluk “şimdilik” ruhsal savaşı kazandırdı.

Yazımızın birinci kısmında bahsettiğimiz ustalıkla, 2008’de yapılan kanun değişikliği ile konutlar dışındaki tüm kapalı alanlarda sigara içilmesi yasaklanmış, 2013’te bu kere İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanunu’nun 6. unsuru değiştirilmiş, 22.00 ila 06.00 ortası alkol satışı da yasaklanmış, bu yasak titizlikle denetlenmişti. Sigara yasağı toplumdan büyük bir reaksiyon görmemiş, alkol yasağı ise Gezi’nin tesiriyle daha sert eleştirilmişti.

Başkanlık tartışmalarına da bu türlü “nabız yoklanarak” başlanmıştı. Erdoğan 2007 cumhurbaşkanlığı seçiminde adaylığını güya bir balıkçıya sormuş, balıkçı “hayır, bu türlü devam” demişti.

Bu irili ufaklı nabız yoklamalar silsilesi bir 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı günü Erdoğan’ın başbakanlık koltuğunu devrettiği çocuğa, “Artık yetki senin, asarsın kesersin” demesi üzere korkutucu noktalara gitmişti. Kimi vakit Osmanlı torunları çıkageldi, Galatasaray Adası bize ilişkin deyiverdiler.

Erdoğan’ın gücü, bir gazeteci hakkında “öyle bırakmam onu” diyecek kadar ileri gitmeye, mahallî mahkemenin Anayasa Mahkemesi kararlarını tanımamasına, son adaylığında YSK’nın verdiği “oldu bitti” karara kadar uzandı.

Nihayet, Hüda-Par ve Yine Refah’ın da meclise girmesiyle, yirminci yılında AKP karma eğitimi tartışmaya açık hale getirmeye dahi başladı. Tıpkı ustalıkla pandemiden günümüze sarkıtılan “müzik yasağı” ve iptal edilen şenlikler de kanıksandı. Lakin olsun, şayet paramız yetiyorsa hala barlarda içki içebiliyor ve buzdolabımızda rakı şişesi saklayabiliyoruz. Hala bir bayan voleybol kadromuz da var üstelik.

Öyleyse bu İran’ınki üzere görece paldır küldür gelen, tam bir şeriat üzere gözükmüyor. O denli görünüyor ki Türkiye’ninki Suudi Arabistan’da Cristiano Ronaldo’ya verilen özel müsaadeler ya da Taliban yetkililerin yurt dışında okuyan çocukları üzere, özel bir model olacak. Bizde buna emsal bir şey turizm çalışanlarına “Eğlenmene bak, ben aşılandım” yazan bir maske tasarlayarak denenmişti.

Muhalefetin bugünkü gündemine bakıldığında en büyük planı, AKP’nin Erdoğan sonrası başkanının laikliğe bu kadar takıntılı olmaması konusuna dua etmek üzere gözüküyor.

Öyleyse, Filenin Sultanları’nın bu sağlam savunmasına karşın, “alt ve orta sınıflar için” şeriat ne vakit gelir? Laiklik ne vakit elden sarfiyat?

Soyut Padişah oyununda Ferhan Şensoy’un canlandırdığı padişah, sadrazamlık teklifini “devlet battı” diyerek reddeden Mustafa’ya şöyle söyler: “Bak bu devlet battı batıyor teranesi ben kendimi bildim bileli sürer masraf Mustafa. Ben bittim, saçıma sakalıma ak düştü, devlete bir bok olduğu yok.”

“Hünkarım Oduncu Mehmet Ağa’nın cenazesi değil ki bu çabucak kaldırıp teşrifatsız gömsünler. Beş yüz yıllık bir devletin cenazesi yetmiş-seksen senede anca kalkar.”

twitter.com/utkucanakyol