56 yıllık Bongo hanedanının yaverliğinden darbe liderliğine: Gabon'un cunta lideri General Nguema kimdir?

T24 Dış Haberler

Nijer darbesinden sadece 5 hafta sonra Gabon Devlet Lideri Ali Bongo darbeyle devrildi ve konut hapsine alındı.

Ali Bongo, 40 yıl boyunca iktidarda olan babası Omar Bongo'nun akabinde iktidara gelmiş ve 14 yıl boyunca ülkeyi yönetmişti. Bongo'nun Cumartesi günü yapılan son seçimlerde oyların yüzde 64'ünü aldığı açıklandı. Milletlerarası hiçbir gözlemcinin seçimleri izlemesine müsaade vermedi, muhalefetse seçimlerin hileli olduğunu öne sürdü. Bunun üzerine ordu devreye girdi ve seçimlerin "Gabon halkının şeffaf, emniyetli ve iştirakçi oylama beklentisini karşılamadığını" açıklayarak darbe yaptı. Dün ise General Brice Oligui Nguema'nın darbenin önderi olacağı duyuruldu. 

Sürpriz bir isim

Darbenin başkanı Brice Oligui Nguema'nın, Gabon'u yönetmek için 'sürpriz' bir isim olduğu düşünülüyor. Zira mesleği, 56 yıldır Gabon'u yöneten Bongo ailesinin etrafında gelişti ve son yıllarını ordunun en üst makamına yükselerek Ali Bongo rejiminin sürdürülmesi için harcadı. 

Bongo ailesinin kalesi Haut-Ogooué eyaletinde doğan Nguema'nın Ali Bongo'nun kuzeni olduğu da sav ediliyor. Gabon'un cunta önderi, Cumhuriyet Muhafızları Birliği'ne katılıp birinci eğitimini Fas'ta aldıktan sonra kısa müddette ordunun üst seviye yöneticilerinin dikkatini çekti ve Ali Bongo'nun babası olan devrin Cumhurbaşkanı Omar Bongo'nun yaveri oldu. Nguema'nın Omar Bongo'ya çok yakın olduğu ve 2009'daki vefatına kadar hizmet ettiği söyleniyor. 

Omar Bongo'nun vefatından sonra vazifeye gelen oğlu Ali Bongo ise Nguema'yı vazifesinden aldı ve mahallî medya bu misyondan almayı 'sürgün' olarak nitelendirdi. Nguma, yaklaşık 10 yıl boyunca Fas ve Senegal'da büyükelçilik vazifelerinde bulundu. 2000'li yıllarda uzun bir mühlet ülkeden uzaktaydı. 

Ali Bongo rejimini korumak için görevdeydi

2018'de Gabon'a geri dönen Nguema, Cumhurbaşkanı Bongo'nun üvey ağabeyinin yerine Cumhuriyet Muhafızlarının istihbarat şef oldu. Bu vazifede 6 ay kaldıktan sonra Cumhuriyet Muhafızları'nın başına getirildi. Cumhuriyet Muhafızları'nın 'rejimi daha yeterli koruyabilmesi için' birtakım ıslahatlar gerçekleştirdi. 

Nguema ordunun başına geçirildikten kısa bir müddet sonra, devlet eliyle yapıldığı argüman edilen zimmete para geçirme olaylarının üzerine gitmek üzere "temiz eller" operasyonunu başlattı. Lakin kendisi de kamu parasını zimmetine geçirmekle suçlandı. 

Yolsuzluk suçlaması

ABD'li yolsuzlukla çaba kuruluşu OCCRP, 2020 yılında yaptığı bir soruşturmada General Nguema ve Bongo ailesinin nakit para zulalarıyla ABD'de değerli mülkler satın aldığını argüman etti. Generalin üç mülk için 1 milyon dolar harcadığı söyleniyordu.

Nguema bu rapora, "İster Fransa'da ister Amerika Birleşik Devletleri'nde olsun, özel hayat, özel hayattır ve buna hürmet duyulmalıdır" halinde cevap verdi. 

Ali Bongo'nun tartışmalı başkanlık seçiminin galibi olarak ilan edilmesinden saatler sonra ordu misyonu devraldığını duyurmuştu. Darbenin başkanı General, Fransız Le Monde gazetesine verdiği demeçte Gabon halkının Bongo'nun idaresinden bıktığını ve liderin üçüncü bir devir için aday olmaması gerektiğini söyledi. Nguema, "Herkes bu bahiste konuşuyor ancak kimse sorumluluk almıyor. Bu yüzden ordu yeni bir sayfa açmaya karar verdi" dedi. 

"Sayfayı çeviren adam"

BBC, Nguema'nın liderliği konusunda şu tahlilde bulundu: 

"Nguema halkın büyük bir kısmını kazanmış görünüyor. Ayrıyeten etnik çizgiler boyunca bölünen orduyu birleştirmeyi de başardı.

Yolsuzlukla suçlanan ve mesleğinin birçoklarını Bongo'nun yakın etrafında geçirmiş biri olarak Gabon halkının umduğu üzere yeni bir başlangıç olmayabilir.

Ancak ülkenin tarih kitaplarına 'sayfayı çeviren' adam olarak kazınacaktır"