Pakistan'ın sınır dışı etmeye hazırlandığı Afgan mülteciler ülkelerinde kendilerini bekleyen hayattan korkuyor

Pakistan, ülkeden ayrılmaları için verilen müddetin dolmasıyla bir milyondan fazla Afgan mülteciyi hudut dışı etmeye hazırlanıyor.

Birleşmiş Milletler (BM) üzere memleketler arası kuruluşlar, Pakistan'a ülkedeki sığınmacıları hudut dışı etmeme davetinde bulunuyor.

Pakistan, Afganistan ile hududunda akınların artması nedeniyle sığınmacılara 1 Kasım'a kadar ülkeden ayrılma buyruğu vermişti.

BM, 15 Ekim prestijiyle 60 bine yakın Afgan mültecinin ülkeyi terk ettiğini ve bunların yüzde 78'inin kalmaları halinde gözaltına alınmaktan korktuğunu söylediğini aktardı.

Afganistan'da Taliban'ın tekrar idareye gelmesiyle ülkeyi terk edenler, hayallerinin ve geçim kaynaklarının bir kere daha yok edilmesinden korkuyor.

Pakistan'da ise son yıllarda büyük bir ekonomik kriz yaşanıyor. Temmuz ayında Pakistan rupisi, dolar karşısında Ekim 1998'den bu yana en sert düşüşünü gördü.

Pakistan'ın kuzeydoğusundaki Peşaver'de öğrenci olan Sadia, Taliban'ın kızların ve bayanların okula gitmesini yasaklamasının akabinde iki yıl evvel eğitimine devam edebilmek için Afganistan'dan kaçtığını söylüyor.

BBC Urduca servisine konuşan Sadia, "Pakistan'da okuyorum ve eğitimime burada devam etmek istiyorum. Artık ayrılmak zorunda kalırsak Afganistan'da eğitimime devam edemem. Annem, babam, kız kardeşim ve erkek kardeşim geleceğimizden korkuyor. Pakistan'dan ayrılmak zorunda kalırsak nereye gideriz?" diyor.

BM, Pakistanlı yetkililerini "insan hakları felaketinden" kaçınmak için hudut dışı etme süreçlerini durdurmaya çağırdı.

BM İnsan Hakları Yüksek Komiserliği Sözcüsü Ravina Shamdasani, "Sınır dışı edilmekle karşı karşıya kalan pek çok kişinin Afganistan'a geri gönderilmeleri halinde keyfi tutuklama ve gözaltı, azap, zalimce ve öbür insanlık dışı muamele de dahil olmak üzere insan hakları ihlallerine uğrama riskiyle karşı karşıya kalacağına inanıyoruz" diyor.

Taliban, bayanlara çalışma ve eğitim hakkı konusunda daha evvel verdiği kelamların neredeyse tamamını bozdu. Taliban idaresinde bayanlara, dünyadaki en sert baskılardan biri uygulanıyor.

Afganistan'da kız çocukları okulların yanı sıra parklara, spor salonlarına, havuzlara ve öbür kamusal alanlara giremiyor.

Ülkedeki hoşluk salonları kapatıldı ve bayanların vücutlarını zirveden tırnağa örten kıyafetler giymesi mecburî hale getirildi.

Bu yılın başlarında Taliban, müziğin "ahlaki yozlaşmaya neden olduğunu" sav ederek müzik aletlerini de yakmıştı.

Afgan müzikçi Sohail, Taliban'ın Ağustos 2021'de kentin denetimini ele geçirdiği gece, başşehir Kabil'den "sadece birkaç kıyafetle" kaçtığını anlatıyor.

Müzisyen ailesiyle Peşaver'de geçimini sağlamaya çalışan Sohail, "Afganistan'da müzisyen olarak yaşayamam" diyor ve devam ediyor:

"Kritik bir devirden geçiyoruz, zira öteki seçeneğimiz yok, Taliban Afganistan'da müziği kabul etmiyor ve geçimimiz için öbür seçeneğimiz yok."

Taliban, ülkeye geri dönen Afganlara süreksiz konaklama ve sıhhat hizmetleri de dahil olmak üzere temel hizmetleri sağlamak üzere bir kurul kurduğunu duyurdu.

Taliban sözcüsü Zabihullah Mücahid, toplumsal medya platformu X'ten yaptığı paylaşımda, "Hiçbir telaşa kapılmadan ülkelerine döneceklerinin ve onurlu bir yaşama kavuşacaklarını garanti ediyoruz" tabirlerini kullandı.