Muğla'da yeni bir bitki türü keşfedildi

Zeytinyağı üreticisi olup, bitkiler üzerine de amatör çalışmalar yapan Buse Topçuoğlu, 2020'de bulduğu bir bitkinin fotoğraf ve örneklerini EÜ Fen Fakültesi Biyoloji Kısmı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hasan Yıldırım'a ulaştırdı.

Prof. Dr. Yıldırım, tıbbın literatürde bulunmayan bir bitki olduğunu anlayınca Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Köyceğiz Meslek Yüksekokulu'ndan Dr. Öğretim Üyesi Kenan Akbaş ve doktora öğrencisi Tuğkan Özdöl ile ortak çalışma başlattı.

3 yıl süren çalışmaların akabinde yeni bitkinin "taksonomik botanik" çeşidi olduğu belirlendi. Bilimsel ismi adı "Leopoldia buseana" olan bitki, bilimsel mecmua Phytotaxa'da yer alarak dünyaya tanıtıldı. Bitkinin Türkçe ismi ise yayılış gösterdiği dağ silsilesinden yola çıkarak "Balan sümbülü" olarak isimlendirildi.

'TÜR SAYISI 30'A YÜKSELDİ'

'Leopoldia'nın öteki bir ismi ile "Morbaş" cinsinin dünya genelinde 29 çeşitle temsil edildiğini anlatan Prof. Dr. Yıldırım, "Cinse ilişkin çeşitler Akdeniz havzasında, Orta-Doğu ve Güney Avrupa, Kafkasya ve Güneybatı Asya'da doğal bir yayılışa sahiptir. Cinsin çeşitlenme ve gen merkezi, Batı Anadolu ve Ege adalarıdır. Bu bakımdan Muğla ili, "Leopoldia" cinsi için hayli değerli bir alandır. Yeni keşfedilen "Balan sümbülü" ile cinsin dünyadaki tıp sayısı 30'a, Türkiye'de de 16'ya yükselmiştir. Türkiye'deki endemik "Leopoldia" çeşit sayısı ise 9'a çıkmış oldu. Bu bitkiye isminden de anlaşılacağı üzere "Leopoldia buseana'yı keşfeden Buse Hanım'ın ismine atfettik. Bu bitkinin enteresan bir formda Marmaris'in yakın vakitte büyük yangın geçiren alanlarında, Hisarönü civarında da popülasyonlarını tespit ettik" diye konuştu.

'GELECEĞİ İÇİN BİLİM İNSANLARI ENDİŞELİ'

Türün Balan dağ serisi üzerinde popülasyonu bulunduğunu lakin yol çalışmaları ve orman yangınları nedeniyle risk altında olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Yıldırım, "Gerek yol çalışmaları gerekse orman yangınları için potansiyel bir alan olmasından ötürü bu cinsin geleceği için bilim insanları kaygılı. Balan dağ serisi üzerindeki popülasyonun olduğu alanda yangın mevcut değil; fakat potansiyeli çok yüksek. Lokal idareler ve bilim insanları olarak bu bitkinin acil bir biçimde muhafaza stratejilerini ortaya koyarak bir an evvel çalışmalarına başlamamızda yarar görmekteyim" dedi.

'SÜS BİTKİSİ POTANSİYELİ OLAN'

Bitkinin fizikî özelliklerine de değinen Prof. Dr. Yıldırım, "70 santimetreye kadar uzayabilen, üzerinde uzun bir salkım biçiminde çiçeklere sahip. Bitki mavimsi renkten, mora yanlışsız da hatta kahverengiye değişen, tomurcukta farklı renkte, olgunlaştıktan sonra farklı renge yanlışsız dönüşen çiçeklere sahiptir. Çok hoş bir çiçek renk geçişi vardır. Süs bitkisi potansiyeli olan, üzerine kültür çalışmaları yapılma mümkünlüğü yüksek bir bitki" diye konuştu.