Milyonluk Expo satışa çıkarıldı: Tepkiler büyüyor

ANTALYA - Antalya'nın Aksu ilçesinde 121 dekarlık yerde, 1 milyar 720 milyon liralık yatırımla hazırlandıktan sonra yıllarca çürümeye terk edilen EXPO Antalya toprağı, Özelleştirme İdaresi’nin modüllü satış ilanlarıyla tekrar gündemde.

Resmi açılışı 23 Nisan 2016’da Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan tarafından yapılan, Tarım ve Orman Bakanlığı idaresinde yola büyük maksatlarla başlayan, dünyaca ünlü sanatkarların sahne aldığı konserlerle yıldızlar geçidine dönüşen EXPO ’nun Hazine’ye yeni bir kaynağa dönüştürüleceği haberi, reaksiyon çekti.

Yaklaşık 1,5 milyar lira yatırım bedeli ve katlanarak büyüyen aktiflik harcamalarından sonra EXPO alanının toplam 1 milyon 64 bin 287 metrekarelik kısmı parsellere ayrılarak satışa çıkarıldı. Özelleştirme ilanlarıyla gündeme oturan EXPO Antalya, bugün hâlâ faaliyete devam ediyor ve 09.00-18.00 saatleri ortasında ziyarete açık.

DÜNYACA ÜNLÜ SANATKARLAR KONSER VERDİ

‘Çiçek ve çocuk’ temalı EXPO 2016, Antalya’da üzerine şurası olduğu 1 milyon 100 bin metrekarelik arazinin seçiminden, botanik bir stant alanına dönüştürülmesine kadar geçen 10 yıl boyunca her kademede tartışmaların odağında yer aldı. 2016 yılında büyük bir merasimle açıldı. Kapanışa kadar dünyaca ünlü sanatkarlar ağırlandı, 100’den fazla konser yapıldı. Enrique Iglesias, Elton John, Tarkan, Ricky Martin, Maroon 5, Deep Purple, Simply Red konserleriyle çok konuşuldu. Başlangıçta 75 milyon Euro olarak öngörülen bütçe, ihaleler, taşeron firmalar, danışmanlar ve ağır aktiflik programıyla katlanarak büyüdü lakin açılışından 191 gün sonra 30 Ekim’de kapandığında hedeflenen 8 milyon ziyaretçi sayısının lakin yarısına ulaşılabilmişti.

HOLLYWOOD SİNEMALARI ÇEKİLDİ

Botanik stant sona erdikten sonra EXPO , uzun müddet çürümeye terk edildi. STK'lar, yıllarca atıl vaziyette kalan alanı aktif hale getirmek için birçok teşebbüste bulundu lakin başarılı olunamadı. İzmir’den, Ödemiş’ten bin yıllık zeytin ağaçlarının sökülüp getirildi, gösterişli ışık gösterilerinin düzenlendiği EXPO alanının düşük ziyaretçi sayısı sık sık tartışıldı. Büyük amaçlarla başlayan epeyce yüksek maliyetli bir projenin ıssız bir toprağa dönüşmesine yansılar büyüyünce, bu alanın nasıl kıymetlendirilebileceği tartışma konusu oldu. Alandan sorumlu Tarım Vilayet Müdürlüğü, arazinin rutin masraflarını karşılayabilmek için burayı faal hale getirmeye çalıştı. Evvel düğün yeri, sonra turistik paket çeşitlerin seyahat durağı, akabinde sinema platosu oldu. Ünlü direktör Guy Ritchie’nin iki Hollywood imali burada çekilince sinema dalından ve Netflix üzere dijital platform yapımcılarından arka arda talepler geldi. Acun Ilıcalı’nın Survivor çekimlerini de bu alanda yapacağı konuşuldu. Tam EXPO ataletten kurtulup çekim setine dönüştü derken 10 yıl evvel başlayan bu teşebbüsün Özelleştirme İdaresi’nce parçalanarak satışa çıkarıldığı öğrenildi ve yeni bir tartışma başladı.

‘9 EXPO DENETLEDİM, BÖYLESİNİ GÖRMEDİM’

Dünyada itibarlı bir tertip olan EXPO’nun Antalya’da yapılması için birinci adımları atan fakat sonra projeyi hedefinin dışına çıkmış bir uygulama olarak yorumlayan devrin Batı Akdeniz Süs Bitkileri ve Orta Anadolu Süs Bitkileri ve Mamulleri İhracatçıları Birliği Lideri Osman Bağdatlıoğlu, devasa bütçeler ayrılan projenin geldiği son noktayı eleştirdi. EXPO denetçisi olarak da misyon yapan Bağdatlıoğlu, 75 milyon Euro olarak öngörülen bütçenin çeşitli etkinliklerle 800-900 milyon Euro'ya çıkarılmasını şöyle yorumladı: “Dünya çapında 9 EXPO’da denetme yaptım. Hiçbirinde bu kadar çok konser yapıldığını görmedim. Konserler bir açılışta bir kapanışta olurdu. Hedeflenen seyirciye ulaşılmaya odaklanıldı ve bu maksatla haddinden fazla konser düzenlendi. 150’ye yakın isim burada sahneye çıktı. Halbuki EXPO’lar seyirci toplamak için değil, kültürleri birleştirmek için yapılır. Bu türlü büyük bir harcama meblağı hiçbirinde çıkmaz. Türkiye’de bu bütçelerin hesabı verilmiyor.”

SATIŞ HABERİ REAKSİYONLA KARŞILANDI

EXPO 2016’nın üzerine konseyi olduğu toplam 1 milyon 100 bin metrekarelik arazinin modül parça satışa koyduğu tarafındaki haberlerden sonra projeye reaksiyonlar büyüdü. EXPO toprağının parçalanarak satışa çıkarılmasının negatif seyreden ekonomik ortamda kaynak arayışına ne kadar deva olacağı tartışılırken, bu alanın inşaat şirketlerine paylaştırılmak yerine kamu faydası için kullanılması istikametinde bir kamuoyu oluştu. EXPO alanının parsellere ayrılarak özelleştirilmesine birinci reaksiyon meslek odalarından geldi. Bu teşebbüse şiddetle karşı çıktıklarını söyleyen Antalya Vilayet Uyum Şurası Sözcüsü Derya Ünver, kentte ender kalan yeşil alanlardan birinin daha alanının betonlaştırılmasına, kent hafızasına bir hançer daha vurulmasına itiraz ettiklerini belirtti.

ARAZİ KESİMLİ OLARAK SATIŞTA

EXPO 2016 alanının tarım yeri olduğunun altını çizen Ünver, ülkenin yurtdışı tanıtımı münasebet gösterilerek hazırlanan imar planıyla üzerine yapılar inşa edilen bu alanın, atıl bırakıldıktan sonra artık özelleştirme kapsamına alınıp satışa çıkarıldığına dikkat çekti: “EXPO’nun kesimli bir imar planıyla satışa sunulacağını öğrendik. Halbuki EXPO, çok büyük ve yeşil bir alan olarak Antalya’ya nefes aldırabilecek bir yere sahip. İklim değişikliğinin tesiriyle kuraklık ve mahallî sıcaklık artışı üzere aksilikleri en ağır formda yaşadığımız bir periyoda girdik. Yeşil alanları artırmaya yönelik bir siyaset izlememiz gerekirken, yok edip betonlaştırmak ülkeye ve Antalya'ya yapılacak en büyük ihanettir.”

‘EXPO BİLİM İÇİN KULLANILSIN’

EXPO 2016 alanının imara açılmaması gerektiğini vurgulayan Ünver, kelamlarını şöyle sürdürdü: “Bu alanın özel mülkiyete bahis haline getirilmesi, bölgenin ranta ve yapılaşmaya kurban edileceğinin açık göstergesidir. EXPO alanına botanik bahçeleriyle birlikte inşa edilen yapıların bilim ve teknik çalışmalar için kullanılabileceği istikametinde tekliflerimiz var. Biz meslek odaları olarak bu alanın betonlaştırılmadan yeşil dokusunu koruyarak değerlendirilmesini istiyoruz. Antalya’nın faydasına kullanılmasını öneriyoruz.”

DÜNYAYA TANITIM İÇİN KURULMUŞTU

Antalya Ticaret ve Sanayi Odası (ATSO) ve Organize Sanayi Bölgesi Lideri Ali Bahar da hususla ilgili şu açıklamayı yaptı: “Antalya EXPO yerinde 1 milyon 50 bin metrekarelik 4 parselin Özelleştirme Yönetimi tarafından satışa çıkarıldığını duyduk. EXPO alanı, milletlerarası kongre ve stant merkezi olarak, ülkemizin ve kentimizin tüm dünyaya tanıtımı için kurulmuştu. Bugün 81 vilayete sorsak, hepsi kendi kentlerinde bu türlü bir alana sahip olmak istediklerini söyleyecektir. Pekala biz ne yapıyoruz? Proje üretemedik diye, orayı değerlendiremedik, kente katamadık, halkımıza sunamadık diye elimizden çıkarıyoruz. Bunu yapmamalıyız. EXPO alanının tamamı, hiçbir firmaya satılamayacak kadar stratejik bir alandır ve kamusal alan olarak kalmalıdır. Kültür ve Turizm Bakanı’na ilettiğimiz mevzuyu burada yineliyorum. EXPO alanı ile ilgili kentin bir proje üretmesi gerekiyor. Sinema platosu, sıhhat turizmi alanı, bilişim vadisi, müze üzere fikirleri tartışmalı, icraata geçirmeli ve bu alanı kentimize kazandırmalıyız. Bu bahiste da ilgili kurum ve kuruluşlarımızla, devletimizle ortak çalışmaya hazırız. Misyon olarak görüyoruz ve elimizi taşın altına koymaktan çekinmeyeceğiz.”

TEKNOKENT EXPO ’YA TALİP

Satış tartışmalarından evvel Antalya Teknokent A.Ş. Genel Müdürü Dr. İbrahim Yavuz, EXPO alanıyla ilgili taleplerini ilgili bakanlıklara ilettiklerini, teknoloji gelişim bölgesi yapmak için alana talip olduklarını belirterek, iş dünyasına iş birliği daveti yapmıştı: “Akdeniz Üniversitesi de uygun görürse biz orayı teknoloji gelişim bölgesi ilan etmek istiyoruz. Lakin bu mevzuda ilgili tüm bakanlıkların uzlaşmaya varması gerekir.”

ÇALIŞTAYDAN 5 PROJE ÇIKTI

Antalya Genç İş İnsanları Derneği (ANTGİAD) de bir çalıştay düzenleyerek, EXPO alanını etkin hale getirilmesi için 35 iş insanı ve 5 akademisyenle projeler geliştirmişti. Hazırlanan raporda, öne çıkan fikirler, 5 ana başlıkta şöyleydi: Sıhhat ekosistemi, tematik cümbüş parkı, sıhhat ekosistemi oluşturulması, 6F Modeli (food, sinema, fashion, folklor, flowers, fun), ömür uzunluğu eğitim köyü ve ekolojik turizm.

EXPO ANTALYA MECLİS GÜNDEMİNDE

EXPO Antalya'nın satışa çıkarılması, geçtiğimiz günlerde iki farklı soru önergesiyle Meclis gündemine de taşındı. TİP İstanbul Milletvekili Ahmet Şık, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek'in yanıtlaması istemiyle verdiği soru önergesinde, "Güncel kurdan hesaplandığında 15 milyar TL'yi aşan bir maliyetle yapılan EXPO'nun ne kadar bedele satılacağı ihale sonucu belirlenecek. Tanıtımlarında 'gelecek kuşaklar için yeşil bir dünya' sloganı kullanılan ve Türkiye'nin birinci botanik EXPO 'su olarak inşa edilen bu alanın parsellenerek imara açılması, ekolojik krizi çok yakıcı biçimde yaşayan ülkemiz için bir felaket değil midir?” sorusunu yöneltti.

İYİ Parti Antalya Milletvekili Aykut Kaya'nın soru önergesinde ise şu tabirler yer aldı: “Antalya Kalkınma Raporu’nda EXPO alanının teknoloji ve bilişim merkezi olarak değerlendirilmesini teklif etmiştik. Devri Dışişleri Bakanı, Antalya Milletvekili Mevlüt Çavuşoğlu EXPO ’yu silikon vadisi olarak değerlendireceklerini söylenmişti. Verilen kelamlar nereye gitti?”