29 Haziran 2026 — 21:19
Kültür Sanat

İBB'nin soruşturma açılan sergisinde eserleri hedef alınan sanatçılar konuştu: İtiraz etmeyen, karşı koymayan herkes suç ortağıdır

Yapıtı maksat alınan Gönül Nuhoğlu, 1,5 yıl evvel kaybettiğimiz usta gazeteci ve müellif Aydın Engin'in "Yurttaşı mert olmayan ülkede zorbalık ve dayatmacılık kol gezer" kelamına atıfta bulundu

Editor · 06 Eylül 2023 — 12:00 · 5 dk okuma · 1 okuma
İBB'nin soruşturma açılan sergisinde eserleri hedef alınan sanatçılar konuştu: İtiraz etmeyen, karşı koymayan herkes suç ortağıdır

İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin (İBB) Feshane'deki “Ortadan Başlamak" isimli standında yapıtları maksat alınan sanatkarlardan olan Mevlüt Akyıldız, sergiye yönelik soruşturma başlatılmasını "skandal" olarak nitelendirirken, yapıtına ziyan verilen sanatçı Gönül Nuhoğlu da İBB'yi ve sanat etraflarını bu süreçte aksiyon almamakla eleştirdi.  

Artİstanbul Feshane'de 19 küratör ve 300 sanatkarın katıldığı, 400'ün üzerinde yapıtın sergilendiği "Ortadan Başlamak" isimli stant, açıldığı 22 Haziran'dan bu yana İslamcı kuruluşların, tarikat ve cemaatlerin maksadı haline geldi. Stantta çıplaklık ve müstehcenlik içeren figür, heykel, fotoğraf ve fotoğrafların bulunduğu savunuldu. Dün de Yesevi Alperenler Eğitim, Kültür ve Yardımlaşma Derneği İdare Heyeti Lideri Kürşat Mican'ın kabahat duyurusu üzerine sergi hakkında "halkı kin ve düşmanlığa tahrik" suçlamasıyla soruşturma başlatıldı.

"Yurttaşı cesaretli olmayan ülkede zorbalık ve dayatmacılık kol gezer"

Hedef haline gelen ve fizikî olarak tahrip edilen “No man’s land” (Sahipsiz toprak) isimli yapıtın yaratıcısı Gönül Nuhoğlu, "Keçi heykellerime biri fizikî olmak üzere üç kere akında bulunuldu. Büsbütün temelsiz ve önyargılı bir biçimde şahsımı satanist olmakla, işlerimin de satanizm propagandası olduğu teziyle protesto ettiler. Bu dayatmacı anlayışı hiçbir formda kabul etmek mümkün değil. Kendi üzere olmayanı ötekileştiren, dışlayan bu zihniyetlerin gayeleri için sanatı araç olarak kullanması hakikaten çok üzücü bir durum" dedi. 

Nuhoğlu, standın gaye gösterilmesinden, heykelinin kırılmasından bu yana İBB'nin de sanat etraflarının de harekete geçmediğini savundu:

"Maalesef ne sanat topluluğundan ne de belediye tarafından yeteri kadar reaksiyon aldıklarını düşünmüyorum. Kâfi aksiyonun alınmadı ve işte sonuç... İtiraz etmeyen, karşı koymayan herkes cürüm ortağıdır. Sayın Aydın Engin'in yazdığı üzere, 'Yurttaşı mert olmayan ülkede, zorbalık ve dayatmacılık kol gezer. Bahadır olmayan, bedel ödemeyen, bedel ödemeyi göze almayanların yurttaşlığı ise yalnızca kimlik kartlarının üstünde kalır...' İBB üzerine düşeni yaptı mı nitekim? Ya sanatkarlar?"

T24'ün ulaştığı İBB yetkilileri ise İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu'nun "Demokrasi ismine kepazelik" yorumunu yaptığı açıklamaya işaret ederek, heykelin kırılması hakkında kabahat durusunda bulunulduğunu ve isimli sürecin devam ettiğini bildirdi. 


Nuhoğlu, maksat alınan yapıtını şu sözlerle anlattı:

"Ben bir yerleştirme (enstalasyon) sanatçısıyım, İtalya’da Trezzo Sull'adda Belediyesi tarafından şatoda stant için davet aldım. Yer, hem tarihi hem fizikî hem de politik olarak işlerimin bir kesimi... Gidip yeri inceledim, şato uzun yıllar Milano'yu savunmak için kullanılmış bir yerdi. Ben de standın konseptinin hudutlar olmasına karar verdim. Keçiler de stantta bu formda yer aldı... Dağ keçisi hudut tanımaz, kendi hudutlarını kendileri belirler. Sonları sorgulamak, hudutlara gönderme yapmak üzere yaptığım bir çalışmaydı. Çok kısa bir araştırma yapmış olsalardı aslında bunu biliyor olacaklardı. Hücumun açıkça ötekileştirme siyaseti üzerine olduğu çok açık değil mi?" 

"Bu soruşturma, ülkem ismine büyük bir skandal"

Hedefteki yapıtlardan olan “Ala Turca”nın yaratıcısı Mevlüt Akyıldız da, soruşturma hakkında şu yorumu yaptı:

"Ülkem ismine çok büyük bir skandal olduğu kanısındayım. Sanat hiçbir vakit kişi ya da bireylerin beğenisine nazaran değildir, sanatkarın dünyaya bakışını yansıtır. Bir eser kendi vakti içinde değil, çok daha geniş bir vakit içinde kıymetlendirilir. Bugün çok tanınan olan, beğenilen, şahsî ilgiler ile var olan, alkışlanan yahut hiç görmezlikten gelinen, bedelsiz gösterilmeye çalışılan birçok eser yarınki jenerasyonlar tarafından tekrar değerlendirilecektir ve vakit en yeterli hakem olacaktır.

Her fırsatta ülkemiz sanatını 'çağdaş, modern' olarak tabir etmeye çalışan, bienalin dünyada bir marka olduğu argümanında bulunanlara, yeniden yurt dışındaki bienallere göndermiş olduğumuz 'çağdaş ve modern' sanatkarlarımıza, çağdaş ve çağdaş sanat müzayedeleri düzenleyen çevrelere, müzecilere, sanatkarlara, profesörlere bu soruşturma hakkında ne düşündüklerini sormak lazım!"


Akyıldız, eserini şöyle yorumladı: 

"Yapmış olduğum bu fotoğraf 2001 yılına ilişkin yani bundan yirmi iki yıl evvel yapılmış bir fotoğraftır. Batılıların bizi isimlendirdiği formu ile 'A la turca' isminden yola çıkarak Osmanlı’dan bu yana bize bütün kıymetleri -mahya, Ayasofya, orta oyunu, kantocu, Türk hamamı, Kuva-yi Ulusala askerleri, deve güreşi, Karadeniz oyunu, deve güreşi, Karadeniz oyunu, Bursa kılıç kalkan, Kırkpınar güreşi, müzikçi, sünnet çocuğu, Türk mutfağı, gelin damat, dansöz- resmettim."