Enflasyon okul maliyetini üçe katladı

Pelin Akdemir
BURSA - Okul alışverişi için Bursa’nın Uzun Çarşı ve kitap kırtasiye alışverişi için Sönmez Alışveriş Merkezi’nde esnaf ve velileri dinledik. Fiyatların artmasına yönelik hem esnaf hem veliler 'Herkesin Allah yardımcısı olsun' diyor.

İlkokul 1 ve liselerin 9’uncu sınıf öğrencileri için okullarda ahenk programı 4 Eylül itibariyle başladı. Tüm kademeler için okullar, 11 Eylül’de açılmış olacak. Okula hazırlık yapan aileler, kırtasiye materyalleri, ek kaynak kitapları, okul kıyafeti üzere eğitim muhtaçlıklarını alırken enflasyona bağlı artan fiyatlar karşısında zorluk yaşıyor. Esnaf ise geçen seneye nazaran piyasanın sakin olduğunu anlatıyor.

Eğitim-İş Bursa Şubesi’nin okula başlama maliyetlerinin geçen yıla oranla değişimi üzerinden yaptığı araştırmaya nazaran; ortalama okula başlama maliyetlerinde yüzde 126 oranında artış olduğu tespit edildi. Kırtasiyeler, internet alışveriş platformları ve mağazalardan toplanılan fiyatlara nazaran kırtasiye eserlerindeki artış oranı yüzde 92 ile yüzde 318 oranları ortasında değişim gösteriyor. Okul forması fiyatı 3 kat, ayakkabı fiyatları ise 2 kat arttı.

‘HER SENE İNSANLARIN ALIM GÜCÜ DÜŞÜYOR’

Kitap-kırtasiye esnafı Ali Demirtaş, kendi eserlerinde yüzde 60-70 artırım olduğunu söylüyor. Demirtaş, “Asgari fiyata yılda iki defa artırım oluyor artık. Bu haliyle bütün eserlere o oranda artırım yapılması demek. Beşerler temel muhtaçlıklarını alıyor. İki tane değil bir tane kalem alıyor. Yıldan seneye insanların alım gücü düşüyor. Artık fiyatın ne kadar tutacağını iddia edemiyoruz. 30 lira dediğimiz kalemi kasada okutunca 60 lira çıkabiliyor. Herkesin Allah yardımcısı olsun” diye konuşuyor.

Okul çantalarının fiyatları çarşıda 250 liradan başlıyor. Esnaf Ersin Doğan, işlerinin düşük olduğunu söylüyor. Doğan, “İnsanlar beğeniyor fakat alamıyor” değerlendirmesinde bulunuyor. Esnaf Mehmet Yılmaz da piyasanın dingin olduğunu söyledi. Yılmaz, “Geçen seneye nazaran dingin. Fiyatlar arttı. Sıkıntı, Allah yardımcısı olsun herkesin” diyor.

‘GEÇEN SENEYE NAZARAN YÜZDE 300 MALİYETLER ARTTI’

Veli Ersel Demirel, çanta alırken, “Fiyatlar yüksek fakat almak mecburiyetindeyiz” diyor. Veli Cemal Bektaş’ın bir üniversite öğrencisi kızı, iki ortaokul öğrencisi oğlu var. Aldığı okul formalarının fişini cebine yerleştirirken konuşuyoruz. Bektaş, “Geçen seneye nazaran yüzde 300 arttı maliyetler. Geçen sene 50 liraya aldığımız bir okul tişörtü artık 200 lira. 100 liraya aldığımız okul pantolonuna artık 400 lira verdim. İki pantolona 800 lira verdik. Bunun ayakkabısı, tişörtü, hırkası, çantası var. Kitabı, defteri derken bir öğrencinin okula başlama maliyeti en az 10 bin lira” diye konuştu.

Emekli çalışan Bektaş, kredi kartıyla okul muhtaçlıklarını aldığını söylüyor ve konuşmasına devam ediyor: “Mecburuz bu alışverişi yapmaya. Bir kalem kutusu, besin marketlerinde bile 60 lira olmuş, piyasada değil. En uygun yer neresiyse oradan alışveriş yapmaya çalışıyoruz. Evre, hesap kitap devranı. Mecburuz bunu yapmaya. Yapmazsak ipin ucunu kaçırıyoruz. Aylık ortalama 30 bin lira civarında lakin yeniden de yetmiyor. Ben artık 50 bin lira para harcayacağım. Yani nasıl karşılayacağım bunu? Bir sene boyunca onu kapatma kaygısına mi düşeceğim?”

Hükümetin emekliler için bir çalışma yapması gerektiğini belirten Bektaş, “Bu hükümet emekliler için çok dertli. Emekli, yalnızca emekli olduğu vakit bir kenara çekilip de maaşını yemeye bakmıyor. Çocuklar daha yeni büyümüş oluyor. Üniversite, lise, ortaokul onların kaygısına düşmüş oluyor. Orada 600 tane milletvekili, bakan kendi maaşlarına yüzde yüz alıyorlar. Geri kalan değerli değil diye düşünüyorlar” diyor.

’10 YILDIR ESNAFIM BİRİNCİ KERE BU TÜRLÜ BİR ARTIŞ GÖRDÜM’

Okul forması satan esnaf Ebru Bolcan, geçen seneye nazaran fiyatlarda yüzde 100’lük artış olduğunu söylüyor. Bolcan, “10 yıldır bu işin içindeyim birinci sefer bu türlü bir artış gördüm. Geçen sene 120 lirayken bu sene 300 lira. Veliler reaksiyon gösteriyor fakat fiyatlar firmadan belirlendiği için elimizden bir şey gelmiyor. Kumaş fiyatı değişince esere de yansıtmak zorunda kalıyoruz” diyor.

’20 GÜN EVVELCE HAZIRLANIRDIK, ARTIK DUVARLARA BAKIYORUZ’

Kitap-kırtasiye esnafı Ekrem Aktaş, “15-20 gün evvelden hazırlanmaya başlardık, artık duvarlara bakıyoruz” diyerek anlatıyor piyasanın sakinliğini. Geçen seneye nazaran fiyatların yüzde 150-200 civarında arttığını söyleyen Aktaş, “İnanılmaz bir artış var. Hem dolara bağlı hem de bizdeki enflasyona bağlı fiyat artışı var. Özgür piyasa olduğu için fırsatçılık da çok. Bir defter geçen sene 23 lirayken bugün 45 lira. Silgi geçen yıl 3 liraydı, bugün 9 lira” örneklerini veriyor.

Aktaş, yalnızca kırtasiye alışverişinde ilkokuldaki bir öğrenci için toplam en az 600, ortaokuldaki bir öğrenci için bin lira, lisedeki bir öğrenci için bin 500 lira harcama gerektiğini hesaplıyor. Aktaş, “Okuldan kitap istenirse şu anda kitaplar 300 lira. Okul kurslarında kitap listesi veriliyor. 10 bin liraya çıkan kitap listeleri var. Anlaştıkları kitapçılarla bu alışverişi yapıyorlar” diyor. Birtakım velilerin kendisine hakaret ettiğini söyleyen Aktaş, “Ben satıcı olarak mutlu değilim ki veli mutlu olsun. Ben mutlu değilim zira satamıyorum. Bizde değerli olmaya başlayınca ortaya üç harfli marketler giriyor. O da eseri daha ucuza mal edebilmek için biraz daha az kaliteli eser üretiyor. Daha ucuz gösteriyor. Biz kıymetli duruma düşüyoruz” diye konuşuyor.

Bursa Büyükşehir Belediyesi, gereksinim sahibi 50 bin öğrenciye toplam 50 milyon TL’lik eğitim takviye çeki dağıtıyor. Geçen yıl başlanan uygulamada çekler, eğitim devri öncesi muhtaçlık sahibi öğrencilere dağıtılıyor ve yalnızca ilgili odaya kayıtlı kırtasiyecilerde geçerli oluyor. Belediye, dayanak çekini bu yıl kişi başı bin liraya çıkardı.