Süre doldu: 20 bin hükümlü hapse dönüyor

Covid-19 sebebiyle cezaevinden tahliye edilen 120 bin civarındaki mahkuma verilen müddet 31 Temmuz prestijiyle doldu. Kanun gereği, bu şahısların 15 gün içerisinde tekrar ceza infaz kurumlarına teslim olmaları gerekiyor. Bunlardan yaklaşık 100 bini kontrollü özgürlük kapsamına girdikleri için tekrar cezaevine dönmeyecek. Büyük kısmını karşılıksız çek sebebiyle ceza alanların oluşturduğu 20 binin üzerindeki mahkumun ise bugün gece yarısına kadar mahpusa geri dönmesi gerekiyor.

Çek mahkumları, 2018 yılında büyük şirketlere getirilen konkordato hakkı sebebiyle bunlara iş yapan KOBİ’lerin alacaklarını tahsil edemediği için çeklerinin yazıldığını, borçlarını ödeyebilmek için dışarıda olup çalışmaları gerekirken, mahpusa girerek ödeme imkanından büsbütün yoksun kaldıklarını aktardılar. Mahkumlar, “Diğer mahkumlara olduğu üzere isimli para cezalarına da kontrollü özgürlük hakkı bize de getirilirse, tahminen bir çoğumuz çalışarak borçlarını ödeme imkanına kavuşur” görüşünü savunuyorlar.

Ekonomim gazetesinden Hüseyin Gökçe'ye açıklama yapan çek mahkumları, şu anda sayıları 20 bin olmakla birlikte bekleyen belgelerin da devreye girmesiyle çek mahkumu sayısının 100 bini aşacağını kaydettiler.

Covid-19 sürecinde verilen müsaadenin bittiğini ve 15 Ağustos (bugün) prestijiyle teslim olmaları gerektiğinin altını çizen mahkumlar, “Türkiye’de birçok fiyatlandırma enflasyon oranında güncelleniyor. Mahpusa dönüştürülen isimli para cezalarında bu uygulanmıyor. Yani yıllardır isimli para cezası için öngörülen günlük 20-100 lira ortasındaki kıymet değişmedi” tabirlerini kullandılar.

2018 yılında çıkarılan konkordato düzenlemesiyle büyük firmaların konkordato olarak kenara çekildiklerini kaydeden mahkumlar, “Bunlara iş yapan KOBİ’ler ise mağdur oldu. Alacaklarını tahsil edemediler. Onların borçlu olduğu daha küçük işletmeler de birebir halde büyük ziyana uğradılar” diye konuştular.

'KARŞILIKSIZ ÇEKTE BÜYÜK TABAN DALGASI GELİYOR'

Daha evvel şirket çekleri mahpus cezası kapsamında değilken, karşılıksız çeke tekrar mahpusun geldiği 2016’daki düzenlemede bunların da kapsama alındığını edildiğini hatırlatan çek mahkumları, “Karşılıksız çekle ilgili asıl taban dalgası artık geliyor. Temmuz ayına kadar infazda olan evraklar bekliyordu. Her bir mahkumun 8-10 çeki var. Artık bunlara yönelik süreçler de başladı. Çok sayıda kişi artık cezaevine girecek” biçiminde konuştular.

'KONKORDATO İLAN EDEN DOKUNULMAZ, ONA MAL VEREN AYAZDA KALIR'

Birçok ismi mahkumun yeni düzenlemeden yararlanarak tekrar mahpusa dönmeyeceğini, karşılıksız çek cürmünün (adli para cezaları kapsama girmiyor) kontrollü hürlük kapsamına girmediği için birçok kişinin bugün akşama kadar gidip teslim olmaları gerektiğini söyleyen çek mahkumları, “Şimdi çekin bedeline nazaran isimli para cezası verdiler. Bu bir manada ekonomik suça ekonomik ceza üzere gelebilir lakin parayı ödeyemezseniz mahpus cezası var. Burada alacaklının alacağı eriyor lakin ben de karşı taraf konkordato ilan ettiği için alacağımı tahsil edememişim. Konkordato ilan eden dokunulmazlığa kavuşuyor, bunlara iş yapan orta ölçekli firmalar ayazda kalıyor” değerlendirmesinde bulundular.

Çek mahkumları kendilerinin de kontrollü hürlük kapsamına alınmaları gerektiğini vurgularken, “Böylece hem bu durumdakiler kontrol altında kalır, hem de imkanı olanlar bir biçimde çalışıp borçlarını ödeyebildikleri kadar öderler. Aksi takdirde ekonomik bir sonuç aslında alınamaz. Bu düzenlemeyle alacaklıların hakları korunmaya çalışılıyor lakin mahpustaki kişi nasıl borcunu ödeyecek?” biçiminde konuştular.

'ALACAKLILAR VAZGEÇERSE BİLE BİRTAKIM AVUKATLAR YÜZDE 25 İSTİYOR'

Mevcut çek mahkumlarının durumunu bilen birtakım alacaklıların alacaklarından vazgeçtiğini kaydeden mahkumlar, buna karşın avukatların borç bedelinin yüzde 25’ini vekalet fiyatı olarak istediklerini, bunu almadan da feragat dilekçesi hazırlamadıklarını anlattılar.

'YENİ BİR İNFAZ DÜZENLEMESİ ŞART'

Ege Bölgesi Sanayi Odası (EBSO) Lideri Nadir Yorgancılar, evvelki gün toplumsal medya hesabından yaptığı açıklama ile karşılıksız çek mahkumlarının mahpusa dönecek olmalarını eleştirdi. Uzun vakittir çekten ötürü yaşanan problemleri tabir etmeye çalıştıklarını, yanı sıra çeke tekrar prestijinin kazandırılmasının piyasalar açısından kıymetini anlatmaya çalıştıklarını kaydeden Yorgancılar, mahpus cezasının tahlil olmadığını vurguladı. 15.07.2023 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren yeni düzenlemelerin, isimli hatalıların kontrollü özgürlüğüne imkan tanırken; Çek Kanunu’nu kapsamamasının, çekini ödeyemeyen, ailesinden ticari hayatına kadar mağdur olan iş insanlarının cezalandırılmasının kabul edilebilir olmadığını savunan Yorgancular, şu tabirleri kullandı: “TCK 170’inci Madde’den dolandırıcıların dahi yargılanıp ceza indirimi ve kontrollü hürlük kararlarına tabi tutulduğu değerlendirildiğinde; pek çok firmanın ise devlet ihalesinden hak edişlerini vaktinde tahsil edemediği, senet, çek, açık hesap alacaklarını alamadığı, konkordato ilan eden firmalardan alacağını tahsil edemeyip ve icra yoluyla tahsil kabiliyetleri de ellerinden alındığı gerçekleri göz önüne alındığında; tek sıkıntıları bin bir zahmetle kurdukları şirketlerini kurtarmak olan iş insanlarını, ‘hırsız, gasp, cinsel istismar, dolandırma, uyuşturucu, yaralama vs. üzere kabahatlerden daha ağır cezalara mahkum etmek tahlil değildir. Üstelik bu durum, çeke prestijini da geri kazandırmıyor. Vergisini ödeyen, istihdam sağlayan iş insanlarını, vaktinde borcunu ödeyemediği için cezaevine geri çağırmak ve 5 yıl mahpus müddetinde borçlarını da ödemelerini beklemek, iş beşerlerine hatalı damgası vurmak adil değildir. Bu nedenlerle, yeni bir infaz düzenlemesine ivedilikle muhtaçlık vardır. Mahpus yerine bu noktada teklifimiz; öncelikle iş beşerinin ticari faaliyetlerine devam etmesini sağlayıp borcunu ödemesine imkan tanınmasıdır.”