Sektör temsilcileri anlattı: İşte kira krizinden çıkış yolları

Hayat pahalılığı günden güne artarken barınma da bir krize dönüştü. Kiralar taban fiyatı birkaç kere katlarken, getirilen yüzde 25 artırım hududu da kiracı-ev sahibi davalarını doruk noktaya ulaştırdı. İnşaat dalı temsilcileri kira krizinden çıkış için birtakım tekliflerde bulundu. Bu tekliflerden kimileri; kiralık toplumsal konut modeli, mesken sahipliğinin artması için kamu-özel bölüm işbirliği ile ucuz konut üretimi ve faiz indirimi, boş konut vergisi getirilmesi, çalışanlar için yurt üzere paylaşımlı konut projeleri geliştirilmesi oldu.

Kiralık toplumsal konut

Hürriyet’ten Gülistan Alagöz imzalı habere nazaran, Gayrimenkul Yatırımcıları Derneği (GYODER) Lideri Mehmet Kalyoncu, “kiralık toplumsal konut” formülü önerdi. Kalyoncu, önerdiği modeli şöyle açıkladı:

"- Arsa maliyeti sıfıra indirildiğinde kiralar yarı yarıya düşer. Kamunun kiralık konut üretimi için tahsis ettiği yerde özel kesim proje geliştirir. Yerin mülkiyeti devlette kalır, üst kullanım hakkı verilir.

- Projelerde azamî konut kirası evvelden belirlenir, ticari üniteler için sınırlama getirilmez. Özel bölüm projeyi geliştirir, finanse eder, inşaatını tamamlar, kontrat müddetince bakım ve tamiratları yapar. Yatay mimaride, yerli gereç ile güç tasarruflu binalar süratle hayata geçer.

- Kamunun sorumlulukları ise proje alanının ilgili tüm müsaade ve imar süreçlerini hazırlamak, proje finans kurgusu içerisinde makul garantileri sunmak, proje müddetince gerekli durumlar için kamu kontrollerini yürütmek ve kontrat sonunda konutların kamuya evre süreçlerini yapmak olur.

- Tüm bunların sonunda kent hayatında toplumsal istikrarlar sağlanırken, gereksinim sahibi kesim piyasa dalgalanmasından etkilenmeden uzun devir tıpkı yerde kiracı kalabilir. Kirası hane gelirinin yüzde 30’u kadar olacağı için ömür standartları yükselir. Ayrıyeten bu projeler etraf bölgelerde de kira fiyatlarının düşmesini sağlar. Uzun müddettir üzerinde çalıştığımız modelin tüm ayrıntılarını önümüzdeki hafta kamuoyu ile paylaşacağız.”

Boş konuta vergi, çalışan ve gençlere başka konut projesi…

İstanbul İnşaatçılar Derneği (İNDER) Lideri Nazmi Durbakayım da tekliflerini şöyle sıraladı:

"- Kamunun arsa tahsisi ile kiralık toplumsal konutlar üretilebilir. Yerli ya da yabancı fonlara üst kullanım hakkı verilerek bu yapılabilir. Kira sayıları dar gelirliye nazaran belirlenir ve kontrole tabi tutulur. Devletin tespit ettiği gerçek gereksinim sahibi vatandaşlar da bu yolla uygun fiyatlı kiralık meskene kavuşur.

- Bugün birçok yatırımcı aldığı meskeni boş tutuyor. Bu türlü bir ortamda bu tip stokçuluğa müsaade verilmemeli. Boş bırakılan konutlara ek vergi getirilirse sisteme yeni arz eklenebilir.

- Türkiye’de hane halkı sayısı giderek düşüyor. Gençler ailelerinden farklı yaşamak istiyor. Çalışan, tek yaşayan bu gençler için yeni konut projeleri üretilebilir. ‘Çalışan yurdu’ üzere, salonu mutfağı ortak olan daha küçük metrekareli üniteler bugün tek yaşayan birçok genç için güzel bir tahlil yolu olur."

Ev sahipliği oranı

Konut Geliştiricileri ve Yatırımcıları Derneği (KONUTDER) Lideri Ramadan Kumova da konut sahipliği oranının artırılması gerektiğini söyledi; tekliflerini şöyle sıraladı:

"- Birinci adım konuta erişimi kolaylaştırmak. Özel bölüm ve kamu işbirliği ile kredi faizleri yüzde 1’in altına düşürülebilir.

- Kredinin yanında konut fiyatının da ulaşılabilir olması gerekli. Üretim için de temel muhtaçlık arsa. Bugün arsa sahiplerinin beklentisi ile toplumsal konut üretilemiyor. Kamu; arsa ofisini tekrar hayata geçirip ucuz arsa üreterek özel dalla işbirliği yapabilir. Yapılacak konutların fiyatı ve kalitesi de TOKİ tarafından denetlenir.

- Daha uzun vadede ise finansal çeşitliliğin artırılması gerekli. Yapı tasarruf sandıkları devreye alınabilir, Kişisel Emeklilik Sistemi’ndeki (BES) üzere devlet takviyeli konut edindirme sistemleri uygulanabilir."