Marmara Denizi ısınıyor, Tombik balıklar çoğalıyor

Marmara Denizi'ndeki ortalama deniz yüzey suyu sıcaklıklarında iklim değişikliğinin tesiriyle artışlar kaydediliyor. Marmara Denizi'nde yıllık ortalama deniz suyu sıcaklığı 1980-1989 yıllarında 15, 2012-2022 yıllarında 17 derece olarak ölçüldü.

Deniz suyundaki bu değişimin avcılık baskısı ve kirlilikle birleşmesi ekonomik olarak tüketilen birtakım balıkların azalmasına ve yerlerini yeni tiplere bırakmasına neden olabiliyor. Marmara Denizi'nde de palamudun azalma riski bulunurken, buna çok benzeyen tombik balığı sayısında son periyotta artış görülüyor.

Avcılık baskısı nedeniyle zati popülasyonu azalan palamudun 7 ila 23,4 derece ortasında sıcaklık toleransı bulunuyor ve bu balık tipi ortalama 10,7 derecelik suları tercih ediyor. Buna rağmen tombik balığı 13,6- 29 derece aralığında ve ortalama 26 derecelik sularda yaşıyor.

AA muhabirinin sorularını yanıtlayan Yıldız, tombik balığının palamut, uskumru, yazılı orkinos cinslerinin de içinde olduğu, göç eden "Scombridae" isimli familyanın üyesi olduğunu kaydetti.

Söz konusu balıkların dış görünüşleri bakımında birbirlerine benzediklerini ve bu nedenle karıştırıldıklarını lisana getiren Yıldız, tombik balığının rastgele bir ziyanı olmadığını ve insan besini olarak tüketilebileceğini bildirdi.

Yıldız, palamut ve tombik balığının ayırt edici özelliklerini şöyle sıraladı:

"Palamutta bantlar vardır, bedenini kesen çizgiler vardır. Tombikte de bariz bir halde sırt yüzgeci birbirinden uzaktır. Bunlar avcı balıklar, dişleri vardır lakin palamudunki daha barizdir, serttir. Tombik balığının palamuda nazaran dişleri tek sıra halinde, küçük ve koniktir. Balıkçımız aslında tombik ya da yazılı orkinos yakaladığında bunun palamut, uskumru, kolyoz üzere çeşitlere benzemediğini anlar."

Familyaya ilişkin tiplerin mayıs ve haziranda Karadeniz'e çıkarak yumurtlayıp eylül, ekim üzere Akdeniz'e geri döndüklerini anlatan Yıldız, "Tombik biraz daha sıcak suları tolere edebilen Ege, Akdeniz çeşididir. Marmara Denizi'ne ise Türkiye İstatistik Kurumunun av kayıtlarına nazaran 2005 yılında girmeye başlamış." dedi.

"SULARIN ISINMASI DENiZLERDEKI Cinslerin DAĞILIMINI ETKİLİYOR"

Tombik balığının Marmara Denizi'nde görülmesinin, cinsin burada dağıldığı manasına gelmediğine, suların çok ısınmasının da tek belirleyici olmadığına dikkati çeken Yıldız, bu cinsin Marmara Denizi'nde görülmesinin çoklu nedenleri olduğunu söyledi.

Yıldız, şu bilgileri paylaştı:

"Tombik balığının Marmara'da artması iklim değişikliği, avcılık, kirlilik üzere baskıların kombine sonucu sonucunda görülen bir durum. Suların ısınması denizlerdeki çeşitlerin dağılımını etkiliyor. Marmara başka denizlerimiz kadar olmasa da ısınıyor, bu ısınmanın bir göstergesi olarak tombik giriyor olabilir. Olayların bir tanesi su sıcaklığının yavaş yavaş artması ki bu tıp, sıcak sulara alışkın, biraz tropikal bölge çeşidi ve kuzeye gerçek daha fazla genişlemiş olabilir. Palamut, lüfer, tombik, yazılı orkinos, orkinos avcı cinsler ve birbirileriyle besin rekabetine giriyorlar, yem cinslerinin üzerinden beslenen birkaç predator çeşit olmadığında öbür tiplere yer açılıyor."

Palamudun geçen yıl çok, bu sene ise az olduğunu, geçmiş yılların datalarına bakıldığında da uzun müddettir bol olmadığını kaydeden Yıldız, çok avcılığın da balık cinsleri üzerindeki baskılardan biri olduğuna değindi.

Marmara Denizi'ndeki gırgır filosunu, çok yetenekli, çok kabiliyetli ve çok fazla avcı halinde nitelendiren Yıldız, "İstanbul Boğazı çok dar bir su yolu. Beykoz ve Sarıyer koylarında gırgır balıkçılığına müsaade veriliyor. Bu durum çok avlanmaya neden oluyor, daha birinci üreme uzunluğuna gelmemiş balıklar avlanıyor. Çok fazla avlıyoruz, rastgele bir kota yok. Zati kirlilik var, sular ısınıyor, bu cinslerin diğer denizlere gitme ihtimali artıyor." değerlendirmesinde bulundu.

Marmara Denizi'ndeki oksijen azlığına işaret eden Yıldız, orkinos balığının uzun müddettir görülmemesinin kaynağının da bu durum olduğunu belirtti.

"İLK ÜREME UZUNLUĞUNUN ALTINDA TEK BİR BALIĞIN DAHİ AVLANMASINA MÜSAADE VERİLMEMELİ

Kurallara karar veren sistemlerin denizleri ve biyolojik kaynakları daima takip etmesi gerektiğini tabir eden Yıldız, alınması gereken tedbirler hakkında şu tavsiyelerde bulundu:

"Bizim, birinci üreme uzunluğunun altında tek bir balığın dahi avlanmasına müsaade vermememiz lazım zira stoklarımız çok fazla yıpranmış. Kotayı bugün hesaplayıp yarın kullanmamız gerekir. Bilhassa karaya çıkış noktalarında mükemmel bir denetlememizin olması gerekiyor. Gırgır teknelerine gerekirse gözlemci koymamız lazım. Ağların dönem başında değil, ortasında, tahminen her ay ölçmek lazım. Bizim bildiğimiz, alışık olduğumuz, tükettiğimiz tiplerin yerine daha alışkın olmadığımız yeni tipler, bilmediğimiz cinsler geliyor."