KESK Eş Genel Başkanı Bozgeyik: Asgari ücret 20 bin TL olmalı

Meclis'te 26 Ekim tarihinde başlayan 2024 yılı bütçe komitesi mesaisi devam ediyor. TBMM Plan ve Bütçe Kurulu'nun, kamu yönetimlerinin bütçelerini görüşmeye devam ettiği şu günlerde ise KESK’ten itiraz var.

KESK bakanlık bütçelerinin görüşüldüğü günlerde kıymetlendirme ve taleplerini içeren basın açıklamaları, basın toplantıları, işyeri faaliyetleri ve hareketlerle ‘'Bütçe süreci aksiyon etkinlikleri’' düzenleyecek.

Konuya ait görüştüğümüz Kamu İşçileri Sendikaları Konfederasyonu (KESK) Eş Genel Lideri Mehmet Bozgeyik, 2024 yılı bütçesini ‘’Enflasyonist bir seçim bütçesi, faiz bütçesi ve birebir vakitte bir dinselleştirme bütçesi’’ tanımlıyor.

'SEÇİME YÖNELİK BİR BÜTÇE’

Kamu İşçileri Sendikaları Konfederasyonu (KESK) Eş Genel Lideri Mehmet Bozgeyik bütçe komitesine ait yaptığı değerlendirmede; iktidarın mahallî seçimlere yönelik yeni bir bütçe ve siyaset hazırladığını belirtiyor.

Bozgeyik görüşmelere ait; ‘’ Ülkede uzun mühletten beri izlenen neo liberal siyasetler nedeniyle çoklu bir kriz ile karşı karşıyayız. Ekonomik kriz, siyasal manada yaşanan krizler ve ekolojik kriz. Bu ortamda ülkede derin bir yoksulluk yaşanıyor. Enflasyonist, yüksek faiz siyasetleri ile TL’de yaşanan gerçek kayıp, alım gücümüzde yaşanan erime; geçinememe, barınamama, sağlıklı beslenmeme ve çok borçlanma sıkıntısını derinleştiriyor. İktidar tekrar bir seçim sürecine dönük bütçe ve ekonomik siyasetler hazırlamakta. Bunun işaretlerini hem OVP'de hem de 12. Sanayi Kalkınma Planı ve nihayetinde 2024 bütçesinde görmekteyiz’’ diyor.

KANUN TEKLİFİNDE KULLANILAN SÖZLER DİĞER MANALARA GELİYOR

Bozgeyik bütçe kanun teklifinde, ücret-maaş artışlarının gerçekleşen enflasyona nazaran değil, hedeflenen enflasyona nazaran yapılması; böylelikle işçilere enflasyon farkı ödenmesinin ortadan kaldırılmasının, emekli aylıklarının daha da düşürülmesinin, emekli olma yaşının yükseltilmesinin, ‘vergi reformu’ ismi altında çalışanlara ve halka daha çok vergi, ‘esnek çalışma’ ismi altında ise daha çok sömürü dayatılmasının hedeflendiğinin altını çiziyor.

Tüm bunları göz önüne aldığımızda önümüzdeki yıl beklenen enflasyonun Merkez Bankası'nın varsayımlarını aşarak yeni bir tepe yapma ihtimaline dikkat çeken Bozgeyik, ‘’Bu kamu işçilerinin ve emeklilerin fiyatlarında daha çok gerçek kayıp olacak manasına gelir. Geleceğe ait optimist olmak zor’’ diyor.

KESK NE TALEP EDİYOR?

İktidarın uzun mühletten beri işçilere teminatsız istihdam ve çalışma rejimi dayattığını, sermaye sınıfı açısından da ucuz bir emek sömürüsünü öngördüğünü söyleyen Bozgeyik, Kesk’in taleplerini şu biçimde sıralıyor:

- Öncelikle bütçe hakkımızın önündeki pürüzlerin kaldırılması
- Kamu hizmetlerinin piyasalaştırılmasına, tasfiyesine ve özelleştirme soygununa son verilmesi
- Kamu hizmetlerine ve yatırımlarına bütçeden ayrılan hissenin artırılması. İnsanca yaşamaya yetecek, yoksulluk sonu üzerinde fiyat
- Toplumsal cinsiyete hassas bir bütçenin hayata geçirilmesi
- Engellilere yönelik kamu hizmetlerinin geliştirilmesi, engelli hizmetleri için ayrılan bütçe hissesinin artırılması, kamuda engelli istihdamının artırılması
- Okul öncesinden üniversiteye kadar eğitimin her kademesinde çocuklarımıza bir öğün fiyatsız, sağlıklı yemek verilmesi
- Vergide adalet: Az kazanandan az, çok kazanandan çok vergi alınması. Çalışanların ve halkın üzerindeki ağır vergi yükünü kaldırılması, belirli bir servet seviyesinin üzerindeki zenginlerden servet vergisi alınması
- Emeğe kölelik dayatan siyaset ve uygulamalara son verilmesi
- Yoksulluğu önleyici, dar gelirlileri esirgeyici önlemlerin hayata geçirilmesi için ‘Temel Gelir Güvencesi’

‘BÜTÇE ŞEFFAFLIĞI: TÜRKİYE 100 ÜZERİNDEN 55’

International Budget Partnership, Open Budget Survey 2021 araştırmasına da atıfta bulunan Bozgeyik, yapılan bir araştırmaya nazaran bütçe şeffaflığı açısından Türkiye’nin 100 üzerinden 55 puan ile Rusya (73) ve Zimbabve (59) üzere birçok ülkenin gerisinde kaldığını söz etti. Bozgeyik, ‘’Bu puanlar içinde Türkiye’nin ‘sıfır’ çektiği bir alan var ki aslında bu sonuç sürpriz değil: Halkın bütçe süreçlerinde karar alma sistemine katılımı’’ dedi.

‘BÜTÇE SARAYDA YAPILIYOR’

Bütçeler kimin gereksinimlerine nazaran hazırlanıyor?’’ sorumuzu yanıtlayan Bozgeyik,

‘’Bütçe hazırlama süreçlerine kamu işçileri emekçiler ve toplumsal kesitlerin dahil edilmediğini görmekteyiz. Bu da ülkemizde bütçe hakkının ortadan kaldırıldığının açık bir göstergesidir. Bırakın bizleri parlamentoda halk ismine seçilen milletvekillerinin dahi bütçe imal süreçlerine dahil edilmediği yeni rejim ile birlikte bütçenin sarayda yapıldığını hepimiz bilmekteyiz. Yalnızca bütçe üretim süreçlerini değil iktidar tüm toplumu ilgilendiren yasama faaliyetlerini de emek ve meslek örgütlerini, toplumsal bölümleri, toplumsal tarafları dahil etmeden yürütmektedir. Bazen kendisine yakın meslek örgütlerini, sivil toplum örgütlerini toplantılara çağırarak bir demokratik süreç işletiyor algısı yaratmaya çalışmaktadır. Bütçe hakkını konuşurken kendini özgürce söz, basın ve örgütlenme özgürlüğü hakkını da es geçmemek gerekir. Bunlar da temel bir bütçe hakkıdır. Zira bütçe hakkının olabilmesi ve ekonomik hakların hayata geçebilmesi için öncelikle insanların fikir, tabir, örgütlenme özgürlüğüne ve özgür bir basına sahip olmaları gerekiyor’’ dedi.

‘’Halk ve işçiler bütçe imal süreçlerine dahil edilmediği için doğal olarak da hazırlanan bütçeler sermayenin gereksinimlerine nazaran düzenlenmektedir’’ sözlerini kullanan Bozgeyik, ‘’Bir ülkede mevcut sistemin ve iktidarın kimden yana olduğunu anlamanın en kolay yolu bütçesine bakmaktır. Bu açıdan baktığımızda 2024 bütçesi bugüne kadar hayata geçirilen en katıksız biçimde güvenlikçi, militarist eril ve sermayeden yana bir bütçedir. Buna nazaran 2024 yılında toplanması hedeflenen her 100 TL’lik verginin 27 TL’sinden daha baştan sermeye lehine vazgeçilmektedir. Bu durum 2024 bütçesinin emek tersi sermaye yanlısı bir bütçe olduğunu tek başına ortaya koymaktadır’’ dedi.

‘SEÇİM, FAİZ VE DİNSELLEŞTİRME BÜTÇESİ’

2024 Bütçesini, ‘’Enflasyonist bir seçim ve faiz bütçesi’’ olarak kıymetlendiren Bozgeyik, ‘’Sermayeye kaynakların daha çok aktarıldığı, buna karşılık sermayeden daha az vergi alınan bir bütçedir’’ diyor.

2024 Bütçesini birebir vakitte ‘’bir dinselleştirme bütçesi’’ olarak tanımlayan Bozgeyik, ‘’Kaynaklarımızın diyanet aracılığı ile tarikat ve cemaatlere aktarıldığı, eğitimin projelerle dinselleştirildiği bir bütçedir. Örneğin; ödenekleri en fazla oranda artırılan kuruluşlardan biri yüzde 154 ile Diyanet İşleri Başkanlığı. DİB’ye 2023’te: 36,2 Milyar TL ödenek ayrılmış iken, 2024’te bu sayı yaklaşık 92 Milyar TL’ye, 2025’te 114 Milyar TL’ye ve 2026’da 131 Milyar TL’ye çıkacaktır’’ tabirlerini kullandı.

‘'ASGARİ FİYAT 20 BİN TL OLMALI’

Var olan ekonomik şartlar içerisinde emekli ve taban ücretlinin durumunu kıymetlendiren Bozgeyik, en düşük emekli aylığının açlık hududunun üzerine çekilmesi gerektiğini şu sözlerle anlatıyor:

‘’Bugün ülkemizde açlık sonunun 15 bin TL’ye ulaştığı bir devirde 7 bin 500 TL ile insanca bir hayat sürdürmenin şartlarının olmadığı ortada. Yaklaşık 9 milyon emekli misal durumla karşı karşıya. Emekliler açısından yaşanan problemlerin temel kaynağı bu iktidarın toplumsal güvenlik sisteminde yarattığı tahribat ve garantisiz istihdam siyasetlerinden kaynaklanmaktadır. O nedenle yeni demokratik kamusal bir sisteme muhtaçlık vardır. Bu bağlamda mevcut emekli aylıkların gerçek enflasyon oranında artırılmalı en düşük emekli aylığı açlık hududunun üzerine çıkartılmalıdır. Ayrıyeten kira besin ve gibisi dayanaklar sunulmalıdır’’.

Ülkemizde ortalama bir fiyat haline gelen taban fiyatın de ekim ayı prestiji ile 15 bin TL olan açlık sonunun altında kaldığını hatırlatan Bozgeyik, ‘’Asgari fiyat ILO normları dikkate alarak belirlenmeli, çalışan bir bireyin ömür maliyeti üzerinden gerçek enflasyon dikkate alınarak belirlenmelidir. 2024 yılındaki yüksek enflasyon ve döviz kurundaki dalgalanmalar, yeniden kira besin ve ulaşımdaki yüksek enflasyon gözetildiğinde aralık ayında belirlenecek olan minimum fiyatın en az 20 bin TL’ye çıkartılması gerekmektedir. Bunun içinde minimum fiyat tespit komitesinin demokratikleştirilmesi gerekmektedir’’ değerlendirmesinde bulunuyor.

Bozgeyik, ‘’Bütçe hakkı birebir vakitte barış hakkına da sahip çıkmak olduğunu belirtebilirim. Bugün dünyanın birçok bölgesinde devam eden bu savaş ve güvenlikçi siyasetler bizden toplanan vergilerle yürütülmektedir. O nedenle barış hakkına daha fazla sahip çıkmak gerekmektedir. Bu bağlamda da demokratik emekten ve halktan yana bir bütçe içinde birlikte ortak uğraş etmemiz gerekir. Ve bunun içinde KESK olarak 2 Aralık’ta İstanbul ve Diyarbakır bölge mitinglerimize ve tüm vilayetlerde yapacağımız etkinliklere eylemliliklerimize tüm toplumsal kesitleri personelleri emeklileri çağırıyoruz’’ diyerek kelamlarını tamamladı.

Plan ve Bütçe Kurulundaki görüşmelerin tamamlanmasının akabinde 2024 yılı bütçesinin, 4-15 Aralık'ta, TBMM Genel Kurulu’na gelmesi bekleniyor.

KESK AKSİYON ETKİNLİKLERİ

KESK’İN 26 Ekim 2023 tarihinde TBMM Plan ve Bütçe Komitesinde görüşülmeye başlanan bütçe süreci hareket aktiflik planı şöyle şekilleniyor:

1- İşkollarımız kendi bakanlık bütçelerinin görüşüldüğü günlerde kıymetlendirme ve taleplerini içeren basın açıklamaları, basın toplantıları, işyeri faaliyetleri vb, hareket ve etkinlikler,
2- 7 - 15 Kasım 2023 tarihlerinde işyerlerinde toplantılar, formlar, bildiri dağıtımı, stant, toplumsal medya çalışması, lokal basın imkanlarının etkin formda kullanılması,
3- 15 Kasım 2023 Çarşamba günü tüm vilayetlerde alım gücümüzde yaşanan erime, kayıplarımız, artırımlar, emek aykırısı bütçe eksenli başta işyerleri olmak üzere yerellerin belirleyeceği yer ve saatlerde “Halktan ve Emekten Yana Bütçe Taleplerimizin” lisana getirileceği, başka emek ve demokrasi güçlerinin de katılacağı kitlesel basın açıklamaları,
4- 27 Kasım - 1 Aralık 2023 tarihleri ortası işkolu MYK üyelerinin de iştirakiyle işyeri çalışmaları, alan aktiflikleri, emek, meslek örgütleri ve siyasi parti ziyaretleri yapılacak ve bu çerçevede 2 Aralık 2023 Cumartesi günü İstanbul ve Diyarbakır’da bölge mitingleri,
5- Tüm bu aksiyon ve etkinlikler sonrasında taleplerimizin karşılanmaması durumunda emek zıddı bütçeye karşı Aralık ayı içerisinde bir günlük hizmet üretmeme hareketinin yapılabilmesi için çalışmalar planlanacaktır.