Eğitim masrafları çok yüksek: Devlet okullarında bile çocuk okutmak lüks oldu

Uğurcan Boztaş

İZMİR - Okulların açılmasına çok kısa bir müddet kalırken kırtasiye eserlerindeki yüksek fiyatlar dikkat çekiyor. Geçen yıla nazaran kırtasiye eserlerinin fiyatı yüzde 40-75 ortası artarken okul kıyafetleri ise yüzde 60 oranında arttı. Okul gereçlerindeki yüksek fiyatlar velilerin bütçesini zorluyor. Kırtasiye materyallerindeki yüksek fiyatları Velider ve Eğitim-Sen ile konuştuk.

‘RUHSAL, FİZİKÎ VE EKONOMİK CENDEREYE SIKIŞMIŞLIK OLUYOR’

Eğitim-Sen İzmir 2 Nolu Şube Lideri Veysel Beyazadam ekonomik zahmetlerin eğitimi de etkilediğini söyledi. Beyazadam, “Halkın eğitim sürecindeki ekonomik yetmezlikler son birkaç yılda telafisi mümkün olmayan problemleri beraberinde getirdi. Okullara kâfi kaynağı ayırmayan bakanlığın, okul kantinlerini özel işletmeye ihale etmesiyle okullara ve ulusal eğitim müdürlüklerine ‘kaynak’ yaratmak yolunu uzun yıllardır uyguluyor. Ailelerin geçim meşakkatinden ötürü çocuklarını yeteri kadar besleyememesinin yanında okul kantinlerindeki eserlerin fahiş bedellerle satılması çocuklarımızın ve gençlerimizin fizikî gelişimini de olumsuz etkileyecektir. Toplumdaki demokratik iklimin iktidar eliyle baskılanmasının ve gelecek umudunu yitirilmesinden kaynaklı ülke dışına ‘göç’ eden geleceğimizin dışında; burada kalan manzara ise ruhsal, fizikî ve ekonomik cendereye sıkışmışlık oluyor.

Okul kıyafeti ve kırtasiye materyallerinin yanı sıra ulaşım sarfiyatlarında yapılan artışlar, velilerin baş etmesi gereken meseleler ortasında. Günümüzde ‘açık’ ortaokulun ve lisenin seçenek olarak görülmesi bir bakıma çaresizliktendir. Bunun bir başka tabiri ismi konulmamış okul terkidir. Toplumsal istikametten de akranlarına muhtaçlık duyan çocuklarımızın okul ikliminden uzaklaşması telafisi mümkün olmayan ve akademinin üzerinde ayrıyeten çalışması gereken meseleleri ortaya çıkarıyor” sözlerini kullandı.

Beyazadam şöyle devam etti: “Geçim sorunu yaşayan geniş kısımların ebeveynlik vazifelerini ekonomik yetersizliklerle yerine getirmemesi iktidarın anayasal sorumluluğunu yerine getirmemesinin en somut göstergesidir. Kamu işçilerinin önümüzdeki iki yıldaki ‘yaşamda kalabilme’ koşullarını belirleyecek olan TİS sürecinin kamu işçilerinin beklentilerini karşılamaktan çok uzak olduğu bir gerçek. Bunun üzerine önümüzdeki aylarda başlayacak bütçe süreci, toplumun tamamını etkileyecek adeta iktidarın bir ‘tutum’ evrakı olacaktır. Kamu kaynaklarının halkın gereksinimlerine nazaran kullanılmaması tercihi ‘yönetilebilir’ değildir. Toplamda oluşan bu analizde geleceğimiz dediğimiz öğrencilerin ıskalanmaması gereken bir ödevdir. Son kertede mevzumuz olan eğitimin; parasız, nitelikli, bilimsel ve anadilinde olmasını sağlamak toplumun tüm paydaşların da takip etmesi gereken sorumluluğudur.”

‘EĞİTİM TERKİ SON DEVİRLERDE ÇOK YAŞANIYOR’

Asgari fiyatla geçinen bir ailenin, artan eğitim masraflarını karşılayamadığını belirten Velider İzmir 2 Nolu Şube Lideri Turgut Aydın ise şunları söylüyor: “Kamu okullarında bile çocuk okutmak lüks hale geldi. Devlet okulları neredeyse özel okullarla yarışır hale geldi. Anayasanın 42. Hususuna nazaran eğitim zarurî ve parasız olduğundan çocukların kayıtları yapılırken katiyetle kayıt parası alınmaz. Devlet okullara ödenek göndermiyor münasebetiyle okulların eğitim masraflarını karşılaması mümkün değil. Tahlil çok kolay: Devlet, eğitimi mecburî tutuyorsa çocuğun bütün eğitim masraflarını karşılamak zorundadır. Aileler masrafları karşılayamıyor ve birden fazla çocuğu okuyorsa çocuklarından birisini eğitimden yoksun bırakmak zorunda kalabiliyor. Okuldan yoksun bırakılanlar da genelde kız çocukları oluyor.

Eğitim terki son devirlerde çok yaşanıyor. TÜİK’in datalarına nazaran beş yüz binin üzerinde öğrenci kayıt dışı görünüyor. Kayıt dışı olanlar ne eğitim içerisinde ne de istihdamda görünüyor ve bunların birçoğu da 14- 19 yaşları ortasındaki çocuklar. Durum bu türlü olunca dolaylı yoldan eğitim hakkı engellenmiş oluyor. Veliler bu durum karşısında fazla şuurlu olmadığı için ne yapacaklarını bilmiyorlar. Bu bahiste yapılması gerekilen, örgütlenmek ve bakanlıktan haklarını talep etmek.”

Aydın son olarak kamuoyuna, ÇEDES projesini protesto etmek hedefiyle 16 Eylül’de Alsancak Gündoğdu meydanında yapılacak olan mitinge iştirak daveti yaptı.