Disturb or 'Do Not Disturb': İşte bütün mesele bu!

Cem Yılmaz'ın "Karakomik Filmler" çalışmasından bir karakter olarak hatırladığımız Ayzek için çektiği "Do Not Disturb", Netflix'te gösterime girdi. Yılmaz tarafından yazılıp yönetilen sinema, türediği serinin çizgisini sürdürerek kâh komik kâh karanlık sahneler barındırıyor ve en son bir feribotta garsonluk yaparken bıraktığımız Ayzek'i karaya çıkarıp bir oteldeki gece yarısı mesaisini husus alıyor. Sineması değerlendirmeye geçmeden hikayeyi kısaca aktaralım.

DENİZDE VE KARADA ŞAHSÎ GELİŞİM, BİR TUHAF RUHSAL EVRİM

Eczanesi, seyyar pilavcısı; cumbalı konutları, 80'lerden kalma otomobilleriyle İstanbul'da tekinsiz bir orta sokak... Sürprizlere hamile bir gece yarısı... Ortamla çelişen ihtişamlı duruşu, nevi şahsına münhasır müşterileriyle bir otel yükseliyor: Komodor Otel.

Ayzek, gerçek ismiyle Metin (Cem Yılmaz), pandemiyle birlikte işsiz kalmış, karadaki ömürden sıkılmaya başlamıştır. Günlerini şahsî gelişimci Peri Sönmez'in (Nilperi Şahinkaya) görüntülerini izleyerek geçirirken annesinin bir arkadaşının vasıtasıyla Komodor Otel'in gece vardiyasında iş bulur. Burada aileler ortasında kendisine yakıştırılan Zuhal (Ahsen Eroğlu) de çamaşırcı olarak çalışmaktadır.

Otel, Ayzek'in birinci iş gecesinde bir şeylerden kaçtığı belirli olan Davut'u (Bülent Şakrak) ve intihara meyilli Bahtiyar Bey'i (Celal Kadri Kınoğlu) konuk etmektedir. Bu deneme mesaisine daha sonra alkolik eczacı Saniye (Özge Özberk) ile evsiz Çarli (Diren Polatoğulları) de dahil olurlar. Bakalım Ayzek tüm bu karmaşada karaya ahenk sağlayıp varoluş sorununu çözebilecek midir?

RAHATSIZ EDİLMEK YA DA EDİLMEMEK İŞTE BÜTÜN MESELE!

Ayzek'in öyküsü "2 Arada", Karakomik sinema serisinde karanlık tarafta kalan güzel bir anlatıydı. Fizikî kusurlarının yol açtığı ezikliği hayalci ve romantik ömür usulüyle kapatmaya çalışan Ayzek'in gerçek dünyadaki acımasız gerçeklerle uğraşı anlatılıyordu. Kendini 'Aşk Gemisi' dizisindeki Ayzek'e benzeten Metin, bir varoluş sorunu yaşamaktaydı. "Do Not Disturb", kahramanın şartlarını pandemi üzere toplumsal tesirler münasebetiyle kötüleştirirken ruhsal çatışmasını da kaldığı yerden derinleştiriyor. Yeşil reçeteli ilaç kullanan, kendisiyle ancak daha kıymetlisi dünyayla barışmaya çalışan Ayzek, bir yandan da bilgiye erişmek, hürmet görmek, önemsenmek istiyor. Lakin sinemadaki tartışmalardan da hareketle asıl gereksiniminin sevgi olduğunu anlıyoruz. Ayzek kabul edilmek, anlaşılmak ve sevilmek istiyor. Kompleksli, narin fakat küstah, anlayışlı lakin yeri geldiğinde saldırgan bir adam...

PERİ SÖNMEZ'DEN PROFESÖR BAHTİYAR'A BİR AYDINLANMA SERÜVENİ

Dişlerinden dolayı kendini bir sıfır geride gören buna karşın ikili bağlarda samimi bir biçimde "haddini bilen" Ayzek'in hayatın daha sert geçtiği denizde bir cins eşitliğe sığınırken karada tam manasıyla naçar düştüğünü görüyoruz. Bilgiyi, güzel hayatı güçle, hayatta kalmayla özdeşleştiren karakter akıl hocasını internetten buluyor, kendine bir mentordan çok bir obje seçiyor. Zati Peri Sönmez de gerçek olamayacak kadar hayalci lakin günümüzde karşılığı olan bir hesap... Bir hesap bir tabela takipçileri ve yol üstünde rastlayanları var. Gerçekliğini fark edilerek kazanıyor. Yeniden fark edilmek istenen Ayzek'in bir kurguya yönelmesi şaşırtan değil. Halbuki Ayzek alttan alta kaynayan bir karakter. Örneğin yoksulluğun, yokluğun izlerini her fırsatta gösteriyor. Tahminen denizi de karadaki yoksulluktan kaçışın bir adresi saymış. Hâl bu türlü olunca ortaya diğer bir çatışma çıkıyor. Fırsat eşitliğinin tartışıldığı bir çatışmaya giriyor Ayzek. Edebiyat profesörü olan, insanlara vakit zaman aşağılayarak bakan Bahtiyar özünde yeterli biri. Sinema boyunca ölmek isteyen, alıntılarla, ağdalı bir üslupla değilse de ağır hislerle konuşan Bahtiyar, Ayzek'in var olma arbedesinde kıymetli bir yer tutmakta. O denli ki Ayzek bir sahnede Bahtiyar'a "siz kasmasanız da oluyor, biz kassak da olmuyor" diyor. "Do Not Disturb"de sınıf farkı göndermelerine denk gelsek dahi ekseriyetle üstü kapalı bir anlatım benimseniyor. Sinema, bir bakıma karnından konuşuyor. Bahtiyar'ı kıskanan Ayzek en değerli ayrımın sınıfsal olduğunu kestirse de bunu paylaşmıyor ahlaki bir noktaya, hudutları bilinmeyen bir iyi-kötü çelişkisine yöneliyor. Bahtiyar'ın ona buna para dağıtarak kendini sağlama almaya çalışan Davut'a koyduğu kötülük teşhisi ve kişiliğine dönük müşahedeler finalde bu sefer Ayzek'in ağzından dökülüyor. Ayzek aylarca izlediği Peri Sönmez görüntülerinden öğrenemediğini bir gecede Bahtiyar'dan öğreniyor.

KARANLIK ATMOSFER VE KARA BİR ANLATI

Cem Yılmaz, karakomik denemelerinde güldürüden ibaret olmadığını, tıpkı vakitte öykü anlatma dileğini ortaya koyuyordu. Oyunculuğu övülüyor, "Hokkabaz" stili sinemalara yönelmesi gerektiği konuşuluyordu. Klâsik seyir alışkanlığındaki değişimler Cem Yılmaz'ı da patlamış mısır-çevrimiçi platform tartışmalarına iterken o, her iki mecrada yayınlanmaya müsait, bir cins geçiş formunu andıran üslupları benimsedi. Süreyi ikiye bölüp komik ve karanlık öyküler anlattı, anlatma dileğini doyurdu; komedyenliğe sıkışma, kendini tekrar etme tehlikesini savuşturdu.

"Karakomik Filmler" daha çok karanlık taraflarıyla öne çıktılar. Yılmaz, Erşan Kuneri ve Arif üzere güldürü kökenli karakterlerinden sonra bu sefer dramadan bir karakter kullandı. "Do Not Disturb", bu karaktere tahsis edilmiş fakat esasen "yönetmen ve senarist Yılmaz"ın repertuvarına kattığı karanlık atmosferin hizmetine koşulmuş bir sinema. Cem Yılmaz, atmosfer yaratmada pek dert yaşamamış ve bir vakitte geriye gidişi yeğlemiş. Sinema günümüzde geçse de otelin etrafında karşımıza çıkan yerler farklı bir devri çağrıştırmak için zenginleştirilmiş. Pilavcı arabasından eski model arabalara, eczanenin kepengine kadar bir nostalji rüzgarı estirilmiş. Bu rüzgarın oteldeki ortamla pekiştiğini belirtmeliyiz. Bodrumdaki çamaşırhane, lobi ve katlar bir zamansızlık tanımına katkı sunmuşlar. Yılmaz renk tercihinde de karanlıktan yana tutum almış. Hatta sinemada Joker'den bahsedilmesi manalı. Hani biraz sis makinesi çalışsa bu palette bir Joker çekilebilirdi!

Yılmaz'ın bir artısı ise az karakter kullanması... Karakter sayısı azalınca tartıları ve kendi içlerindeki çarpışma tesirleri artıyor. Davut ile Bahtiyar epeyce istikrarlı kullanılmış. Birbirlerinden hoşlanmıyorlar lakin açıkça hengame etmiyorlar. Zuhal karakteri epey duru kalmış. O da Ayzek kadar istikrarsız aslında. Sinemanın sürprizi ise elbet eczacı Saniye... Ayzek ve Zuhal'in duygusal gelgitlerini, Davut ile Bahtiyar'ın zıt kutuplardaki varlığını, tüm o çelişkiyi ve uzlaşmayı barındırıyor. Sinemanın temelindeki insan olma tasası statüsünden arınan mesleksel formasyonundan azat edilen eczacı portresinde görünür kılınmış. Saniye, zaaflarıyla, dilekleriyle, reaksiyonlarıyla toplumun özü pozisyonunda ve kasıp kasmamak ikilemini boşa düşüren bir pervasızlıkla yaşıyor. Ajda mı Sezen mi? Cin mı votka mı? Küçük disko topları, sesi patlatan hoparlörler... Uyuşmaya ve ulaşmaya tıpkı anda tıpkı ölçüde aç bir temsil diyebiliriz Saniye için. Sinemanın en başarılı karakteri Saniye... Çünkü ülkü değil, fantastik değil, uygun yahut berbat değil kendi üzere... Başka bir deyişle olması gerektiği üzere değil, olduğu üzere...

FİLMİN KUSURLARI

"Do Not Disturb", yeterli bir atmosfer yaratan ama onu koyultamayan bir sinema. Özcesi birinci yarısında vaat ettiklerini ikinci yarısına ve finaline taşıyamıyor. Ayzek'in antipsikotik ilacını alamadığında yaşadığı tasa ve halüsinasyonları daha güçlü verilebilirmiş. Yeniden bıçaklanma ve otelin penceresinden düşme sahneleri sanrı mı gerçek mi ikiliği yaratılabilirmiş. Zira bu sahnelerin gerçekliği seyircinin başında tam oturmuyor. Bıçaklanan Ayzek, kısa mühlet sonra hiçbir şey olmamışçasına efor sarf edebiliyor. Yara hafif lakin tesirini gördüğümüz sahneler çok kısa tutulmuş. Otomobilin üzerine düştüğü sahneden hasarsız kalkması ise mucize...

Kusur diyemesek de bir öbür eksik fikrin yaratıcılıktan mahrum oluşu... Ayzek'in olumlama, toksik kişiliklerden kaçınma ve alkali beslenme üzere toplumsal alakalarından, sınıfından uzak bir hayat programına bağlı kalması, görüntülerden medet umması çatışmaya yardımcı olmuş. Lakin çatışmanın sığ bir yere evrildiği de gözlerden kaçmıyor. "Anlaşılmayan aydın" kompozisyonu orta sınıf alışkanlıkları, üstten bakışı ve hatta beyaz Türk karikatürünü söz ediyor. Bu aydının mevtle hayat ortasındaki huzursuz varlığı günümüz okumuş orta sınıfın çektiği acılarla da örtüşüyor ancak nihayetinde kabak tadı veren bir kompozisyondan bahsediyoruz. Artık ona kimse bir yaratıcılık katamıyor. Taşra sinemacılarımız da katamıyor! Natürel buna bağlı olarak Ayzek'te toplumun duygusal çöküşünü yansıtan karakter ve tekrar Davut'tan seyredebildiğimiz çürümenin sonuçları da epey kolay geçilmiş, avam kamarasında toplanmış. Cem Yılmaz'ın bu sularda yeni yeni yüzmeye başladığını göz önüne alırsak bu eksikliği ve yüzeysel işleyişi doğal karşılayabiliriz.

OYUNCULUKLAR ÜZERİNE

Cem Yılmaz sinemanın merkezinde. Kendi sineması... Kendi karakterini yazıp yönetiyor. Ayzek'in öne çıkarılması sinema için gerçek bir tercih... Ayzek bir köprü görevi görüyor öte yandan kendi iç savaşını da veriyor. Yılmaz, başarılı bir performans sergilemiş ancak sinemaya süratli his geçişleri hâkim olduğundan anlatıyı jest ve mimiklerden takip etmek güçleşmiş, oyuncunun vücut lisanı sıradanlaşmış. "Do Not Disturb", Yılmaz'ın ağır tempoda akan sahneler boyunca vücudunu sakındığı bir sinema. Fizikî performansın öne çıktığı birkaç sahnede de ekonomik oynuyor.

Celal Kadri Kınoğlu, karakteriyle bütünleşen bir oyunculuk sergiliyor. Tereddütleri, korkaklığı, vakitsiz sivrilikleri ile bir aydın resitali izletiyor! Bülent Şakrak ve Ahsen Eroğlu'nun oyunculukları da ölçülü. Eroğlu'na bir parantez açmalıyız. Ayağından sakat olduğu biliniyor. Aksadığı sahneler izliyoruz. Bu sahneler sayıca fazla değil ama oyuncu bu yoksunluğu tüm sahnelerinde hissettirmeyi başarmış, o sakatlığı adeta bakışlarına taşımış. Oyunculuğunu geliştirdiği anlaşılıyor. Özge Özberk, alkolik eczacıda başarılı. Şu ortalar televizyon dizisi 'Dilek Taşı'nda da esrik bir karakteri canlandırıyor. Alkolik, taşkınlıklar yapan bir rolde. Pak yüzlü Özberk'ten kötücül gülüşe sahip yeni bir Özberk'e geçmiş. Bu hareketli, davranışları kolay kestirilemeyen Özberk de ilgi çekici…

**

"Do Not Disturb", bir müddettir karanlık tonlu anlatılar vesilesiyle dramalar deneyen Cem Yılmaz’ın şahsî serüveninde açtığı yeni yolu daha açık ve savlı söylersek sinemada yürümek istediği yolu müjdeliyor. Çıkış noktası yenilik içermese ve beklenti yaratan temposu giderek düşse de sonuç prestijiyle âlâ bir sinema. Az sayıda karakteri fonksiyonel kullanan, yerde denetimi sağlayan dahası toplumsal sorunları bireyler üzerinden aktarabilen "Do Not Disturb", salt Ayzek’ten değil öbür bir Cem Yılmaz’dan da kelam etmekte!