Deniz Berktay ile Kuzeyden Notlar: Polonya’da İmamoğlu benzetmesi

Bu sırada, Ukraynalı göçmenlerle bol bol konuşma, sıkıntıya farklı istikametlerden bakma bahtı yakalıyorum. Avrupa’da Polonyalılarla karşılaşanların söylediği şey: “Polonyalılar, bizi desteklermiş üzere görünüyor lakin bizim AB’de olmamızı istemiyorlar.”

‘YARDIMLARI ZORA SOKUYOR’

Kiev’de tartışılan en kıymetli bir bahis -geçen yazıda da değindiğimiz üzere-  İsrail-Filistin çatışmalarının Ukrayna’daki savaşa tesir edip etmeyeceği. Bir taraftan ABD Lideri Biden gerek Ukrayna’yı gerekse İsrail’i savunmanın ABD’nin çıkarları açısından yaşamsal bir gereklilik olduğunu söylüyor. Ama öbür taraftan ABD’de Cumhuriyetçilerin esasen güçlendiği ve Ukrayna’ya yardımın pürüze takılmaya başladığı bu devirde bir de İsrail’deki savaşın Ukrayna’ya dayanağı düzgünce zora sokacağını Ukraynalı uzmanlar da söylüyor. Avrupa’da Ukrayna savaşına yönelik bezginlik havasını da İsrail çatışmaları uygunca artırmış oldu. Gerçekten Litvanya Dışişleri Bakanı Gabrielius Landbergis, Ortadoğu’daki çatışmaların AB’nin Ukrayna’ya yardımını sekteye uğrattığını açıkça söyledi.

2019’DAKİ ÜZERE OLABİLİR

Kiev’de merakla izlenen bir başka mevzuysa Polonya’da 15 Ekim’de yapılan parlamento seçimleri. Polonya yönetici zümresi, Baltık’tan Karadeniz’e uzanan “denizden denize” siyasetiyle Rusya’nın Orta Avrupa’dan tecrit edilmesini ve Polonya’nın doğusundaki Ukrayna, Belarus üzere ülkelerin Polonya’nın nüfuzu altında tampon bölgelere dönüştürülmesini savunur. O nedenle bu savaşta Ukrayna’nın en büyük destekçilerinden biri Polonya’ydı. Lakin yaz başından beri, daha bariz olaraksa eylül başından bu yana, iki ülke ortasında ticari ve siyasi meseleler patlak verdi. İktidardaki Hukuk ve Adalet Partisi, Ukraynalı çiftçileri rakip olarak gören Polonyalı çiftçilerin dayanağına dayandığından ve Ukrayna’yla geçmişte yaşanan problemleri unutmayan radikal milliyetçi kesitlerin takviyesini istediğinden, Kiev’den giderek uzaklaştı. Lakin seçimlerde bu parti tekrar en çok oyu alsa da beklentileirn tersine çoğunluk, muhalefetteki üç partinin eline geçti (eskiden de iktidarda olan Donald Tusk’ın Vatandaş Platformu Partisi,  Üçüncü Yol Patisi ve sol eğilimli Levitsa partisi). Bu üç partinin hükümeti kurmasına büyük mümkünlük gözüyle bakılıyor. Gerçi cumhurbaşkanı hâlâ iktidar partisinin çizgisinde olan Andrzej Duda. Onun, şimdiki muhaliflerden oluşan bir koalisyonu kurdurmamak için her şeyi yapabileceği hatta seçimlerin tekrar edilebileceği ihtimalleri konuşulmuştu. Ancak, bu bahiste en çarpıcı bir benzetmeyi Polonyalı akademisyen Yaroslav Flis yaptı. Ukrayna basınına konuşan Flis, toplumun değerli bir kesitinde mevcut iktidara reaksiyonun şiddetli olduğunu söyleyerek seçimlerin tekrar yapılmasının, muhalefetin oylarının tamamıyla patlamasına yol açacağı yorumunu yaptı. Polonyalı akademisyen, İmamoğlu’nun 2019’da iki sefer seçimden zaferle çıkmasını örnek göstermiş. 

Polonya’yı, iktidarın farklı kanatları ortasında bir sürtüşmenin beklediği kesin. Şimdiki muhalefet, AB ile alakalara öncelik verdiği için Ukrayna’yla bağlantılarda çatışmadan en azından telaffuz seviyesinde kaçınacaktır. Fakat bu Polonya’yla Ukrayna ortasındaki problemlerin yok olacağı manasına gelmiyor. Hasebiyle Doğu Avrupa, tam bir belisizlik devrini yaşıyor.

[email protected]