Deneme Çekimi: Size okulda ne öğretiyorlar!

Komedi üretimlerini büyük ölçüde kendini anlatmalı, bölüm taşlamalı diziler ortasından seçen BluTV'nin son yerli güldürüsü 'Deneme Çekimi', iki kısma ayırdığı altı kısmıyla ekranlara geldi. Dizi, Kübra isminde bir oyuncunun başından geçenleri mevzu alırken kısımlar çeyrek saatte geçilmekte. Diziyi değerlendirmeden evvel konusunu kısaca aktaralım.

MAYMUNDAN BEŞERE BİR TECRÜBE PAYLAŞIMI: ROLE GİRMEK!

'Deneme Çekimi', devamlılık arz eden belirli başlı olaylardan çok çeşitli denemeleri/girişimleri husus alan, her kısmında aldığı konuklarla yeni durumlar canlandıran bir dizi. Olaylar, konservatuvar mezunu Kübra'nın başından geçiyor. Oyunculuk eğitimi almış Kübra, bahtını bölümde denemek istiyor. Kâh yıldızı parlamış sınıf arkadaşlarının bağlarını kullanarak kâh yeni mecralara başvurarak kendine bir yol açmaya çalışan genç oyuncu, birinci kısımda bir ulusal kanalın tarihi kostümlü dramasında uzunluk göstermek için kolları sıvarken ikinci kısımda talihini bir dijital platformun mert işinde deniyor. Onu üçüncü kısımdaysa bir imal şirketinde daha kurumsal bir çerçevede denenirken görüyoruz. Direktöre audition veren Kübra, kesimde hiçbir hakka sahip olmadığını, bir maymun oyuncu menajerinin isyanından öğreniyor. Maymun değilse de Kübra gözünü açıyor ve ağlayarak duygusal gerginliğini atıyor.

Diğer kısımlarda de deneme, tırmalama uğraşı değişmiyor. Kübra sırasıyla sansasyon emelli bir magazin yayınına çıkıyor, bir sanat sineması için direktörün karşısına oturuyor ve bir ulusal kanal güldürü işinde şiveli bir tiplemeyi canlandırıyor. Böylelikle televizyondan dijitale, periyot dizisinden güldürüye, sanat sinemasına her koldan hevesini alıyor.

YAPIMCI, ASLI İNANDIK KISSASINA 'HAYIR' DER MİYDİ?

'Deneme Çekimi', naif konusu, duygusal içe bakışı ile bir dal parodisi olarak nitelendirilebilir. Geçtiğimiz aylarda MUBI platformunda ise yeniden oyunculuk merkezli bir dal eleştirisi olan "Donadona" yayınlanmıştı. Üstelik oyuncuların meslek basamaklarında geçirdikleri vakit, çabucak her yerli platformun ilgi alanına girmekte. Örneğin TRT'nin çevrimiçi platformu Tabii'de izlediğimiz 'Yardımcı Oyuncu' dizisi bir figüranın dalda tutunma uğraşını işliyor. Son yıllarda oyuncuların, komedyenlerin kendilerini anlattıkları işler revaçta. 'Deneme Çekimi'nde ise kendini oynama durumu kelam konusu değil ve bu ayrım üretimi daha eleştirel bir düzleme taşıyor.

Dizinin yaslandığı kısa kıssalarla iş görme pratiği elbet yeni bir seyirciye sesleniyor. "Arkada aksın" mantığı ile şekillenen bu yeni bakış, odak sorunu yaşayan her yaştan seyircinin "sesi gelsin yeter" gereksinimini yanıtlarken bölüme dair bilgilerin uçlaştırılarak ya da çıplaştırılarak işlendiği, bilindik sularda yüzüldüğü anlatılar ortaya çıkıyor. Yaygın olarak konuşulanın, bilinenin bahsin yabancısı seyirci için tüketime hazır hale getirilip duyurulması yenilikçi ve vurucu olmamakla birlikte bu cinsten imaller da kurmacanın kıyılarında güneşlenmek yerine daima tıpkı havuzda kulaç atıldığını göstermekte. Münasebetiyle oyunculuk kesiminin sorunlarını anlatan diziler, ifşa etmek üzere bir rol üstlenirken o denli büyük işlerin altından kalkılmıyor; en fazla "havuz kenar"ına geliniyor, drinkten bir yudum alınarak bünye ferahlatılıyor ve devam ediliyor.

'Deneme Çekimi' az evvel bahsettiğimiz üzere yenilikçi veyahut vurucu değil ancak öyküleme noktasında kestirmeye kaçmamış bir üretim. Aslı İnandık dizide pekala kendisi de olabilirdi. Kendisi müellif, kendisi oynardı. Malum çok gördük örneklerini. Lakin İnandık taklitle yetinmiyor, öykünerek yönetim etmiyor; mizah hassasiyeti gözlemleyici ve kurucu bakımlardan aşikâr bir olgunluğa erişmiş, öte yandan kaleminin zayıf olduğu da söylenemez. Üretimci, bir Aslı İnandık kıssasına hayır der miydi? Şöyle soralım: Üretimci için fark eder miydi? Karşılıkları biliyoruz aslında. Burada İnandık'ın Kübra'sının kıymetli olduğunu söyleyebiliriz. Kübra ne ölçüde karakterdir tartışılır. Müşahede ve tecrübelerden süzülmüş, demlenip kurulmuş bir yansılar, aksiyonlar bütünü olarak tanım edebiliriz Kübra'yı. Aslında bu kadar "az" oyunla onu bir karakter seviyesinde yorumlamamız güç. Kübra, bir dalın kendi üzerine düşünme eforunun sonucu, öbür bir deyişle bir fantazya eseri lakin kendi ayakları üzerinde durabilmesi prestijiyle kıymetli.

OYUNCU ÇOK DA 'HİKAYE ANLATICI' BULMAK MESELE

Kübra, kendisini değil toplumsal etrafını, iş arkadaşlarını öne çıkaran bir tipleme ve bölümün vahim tablosuna ayna tutmakta. Çalışma şartlarının zorluğu, iş bilmez yapımcıların varlığı, kendini beğenmiş bölüm icracılarının şımarık halleri, programına aldığı konukları kışkırtıp seyirci peşinde koşanların arsızlıkları sette gelişen gülünç olaylarla birleşiyor. Bu noktada tiplemeler imdada koşuyor. Bir elinde nargile, lisanında bitirim bir lügat ile dizi imalcisi, fildişi kulelerinde sanat yaptığını zanneden direktörler, her telden yürütücü üretimciler, üretimci yürütücüler. Gemilerini, bahçeli konut nizamlarını yürütenler dünyasında Kübra sınanıyor her çekimde. Her kısım bir deneme çekimine katılıyor. Ondan his isteniyor, oyun isteniyor. Lakin hepsinden öte Kübra katıldığı programda kendisini öykü anlatıcı olarak tanımlayarak bir bakıma son noktayı koyuyor. Oyunculuğun ayağa düştüğü, rollerin toplumsal medyada takipçi sayısına nazaran dağıldığı, sektörel kalıpların yeterlice daralttığı bir periyotta öze inerek öykü anlatma geleneğinin sürdürücüsü olduğunu söz ediyor.

VAPURDAN İNDİM, DOLMUŞLA ON DAKİKADA GELDİM!

Kübra'nın öyküsünü farklı kılan faktör kuşkusuz aşağıdan bakması. Kübra şimdi başaramamış, kendini kabul ettirememiş bir oyuncu. Denedikçe daha evvel deneyip başarmış olanları ve neyi başardıklarını gözler önüne sererken bir çeşit çürümüşlüğü de ifşa ediyor. Gösterinin tüm boşlukları doldurduğu şartlarda; samimiyetin yittiği bir ortamda geçersiz gülümsemelerin, bir anda donup baba kaybından kelam etmelerin, şenlikli görünen lakin esasen katatonik bir davranış bozukluğunu karşıladığı dünyada gerçekler role dönüşürken roller de kendi gerçekliğine karışıyor. Başarmış olanların, sıfırdan başlayıp tırmananların arkadaş ortamlarında partilediği, menajerlerinden keyif verici unsur temin edip "dağıttığı" bölümde, kuralları elbette sınıflar belirliyor. Meyve sularını formüle eden üretimciler onları yaşlı ve fraklı hizmetkarlarına hazırlatıyor veyahut akıllarına estiği anda Alaçatı'da ot şenliğine gidiyorlar. Bu nüfuzlu kimselerin konutları ise her daim Boğaz manzaralı! Zira Kübra oralara daima vapur artı dolmuşla ulaşıyor. Müddet de on-on beş dakika oluyor. Kübra dala olumlu geçecek bir deneme çekimi kadar yakın görünse de denizin değil ancak görüntünün sahipleri, ol deyip oldurmadıkça yerinden kıpırdayamıyor.

Üstelik Kübra'yı, Kübraları hizaya getirmeye çalışanlar yalnızca üst sınıftan üretimciler değil bir de yanılsamasının kurbanı olup karikatüre dönüşen direktörler var. Bu türlü bir algı var. Dördüncü kısımda Nuri Bilge Ceylan'a gönderme yapılan sahnede oyuncunun oyununa çok fazla takılan direktör (Murat Kılıç canlandırıyor) sitem ve alay içeren bir tonda "Size okulda ne öğretiyorlar?" diyor. Birebir soruyu değilse de emsal bir yargıyı "Ahlat Ağacı"nın kamera gerisi imajlarında de işitmiştik. Nuri Bilge Ceylan, Bennu Yıldırımlar'a "Okulda size çok konsantre olmayı öğretiyorlar" diyerek çıkışıyordu. Bu sahnede de direktörün kaygısı, doğallığın kaçırılması, ezberin ve öğretilenin hiç sorgulanmaksızın kullanılması. Ceylan argümanında Yıldırımlar'ın performansından veya tartışmadaki öznel müdahalesinden bağımsız olarak haklıydı. Teoride bir haklılıktı... Bu teorik haklılığın işin kitabına dair haklılığı karşısına alması, direktör tasarrufunun okulda öğretilenin karşısına çıkması anlaşılır ama egolar tepişirken, gölgeler dövüşürken oyuncuların ezildiği de bir gerçek. Hele erkek hükümran bir direktör dünyasında bayan oyuncuların insafa terk edildiğini, yeterli sinemalarda uzunluk göstermek ismine oyunculuk anlayışından ödünler verdiğini söylemek mümkün. 'Deneme Çekimi', Kübra'yı birçok ortama sokarak, birçok imtihandan geçirerek güzel yapıyor, kesimin kuş bakışı görünümünü sunuyor adeta! Natürel manzara kuş bakışı olsa da yollar kanatlarla alınmıyor.

İNANDIK'A DAİR ÇOK KISA

Başrolde izlediğimiz Aslı İnandık, bir oyuncunun yaşadığı sorunları, hazırlık süreçlerini ve beklentilerini, korkularını muvaffakiyetle yansıtan bir performans sergilemiş; heybesindeki tüm hünerleri önümüze sermiş. İnandık tepki/tepkisizlik merkezli bir oyunculuk sunuyor. Dizide istenen rol, ana fikir ve yakın planların; yani bir bakıma oyun, tema ve tekniğin kesiştiği noktada da bu tepkisizlik hali var. Kesintisiz akan bir dünyaya karışan bir oyuncu kelam konusu. Başka tüm oyuncular üzere Kübra da kendini akıntıya bırakmadan önce çabasını vermekten yana bir tutum takınıyor. Oyunculuk yapmak, rol almak, hayatını idame ettirmek tahminen ülkülerine yaklaşmak istiyor ve tüm bunları içselleştirip karşılık almak için harekete geçiyor Kübra… Onu canlandıran İnandık da öyle… Oyunu oyunsuz, yansıyı reaksiyonsuz bir biçimde vermesi ironik ve keyifli…

OKULDA ÖĞRETİLMEYEN ŞEYLERİN DÜNYASI: KURULUR MU DERSİNİZ?

'Deneme Çekimi' bir kesim hikayesi… İlgilisine, sevgilisine lakin birebir vakitte tüketicisine seslenen; seyirciye perdenin gerisini, karavanın içini, yapımcının konutunu gösteren güzel bir anlatı… Kısa kısımları, gül geç unut sahneleri ile eleştirdiğinin yansıması diyebiliriz Deneme Çekimi için. Ya da artık tenkitler bu türlü yapılıyor… Kısa ve öz…

Her gün dünya genelinde binlerce oyuncu binlerce audition verirken; her gün hayaller kurulup hayaller yıkılırken; Kübralar, Sudeler, Tanlar, Doruklar birinci günkü heyecanla kamera karşısına geçerken Kübra’nın kendini tanımladığı yerden devam ederek "keşke" diyor insan! Keşke şu kar küresi kırılsa! Kırılsa ve oyuncuların "hikaye anlatıcı", direktörlerin "seyir kolaylaştırıcı", senaristlerin "başkası oynatıcı" olduğu; yapımcıların kârsız, gamsız birer "temaşa yüklenici"ye dönüştüğü yeni bir dünya kurulsa… Okulda öğretilmeyen şeylerin dünyası…