Azerbaycanlılara Filistin ve İsrail nasıl anlatılıyor?

Ahmad Mamadli*

Filistin-İsrail münasebetlerindeki tansiyon ve savaşın sıradan Azerbaycanlılar için önemli bir değeri yok. Zira toplumsal refahlarını sağlamak için gece gündüz sömürülen sıradan beşerler, çatışmaya ait fikirlerini kimi televizyon kanallarından yahut bir arkadaşlarının gösterdiği "YouTube" görüntüsü dışında bir kaynaktan oluşturmuş değiller.

Özellikle İsrail'in ikinci Karabağ savaşında Azerbaycan'a takviye vermesi ve diplomatik bağların güçlendirilmesi, savaşta ölen bir kişinin doğduğu köye dahi İsrail bayrağının asılması, münasebetlerin seviyesini görmek için kâfi. Ne yazık ki Azerbaycan toplumunda Araplara yönelik tavırdaki çelişkiler Filistin problemine verilen takviyesi azaltıyor.

İsrail'in Azerbaycan'a verdiği takviyenin parametrelerini milliyetçilik, Birinci ve İkinci Karabağ Savaşı'nın tesirleri ve İslamofobi olarak kıymetlendirebiliriz. Ülkedeki dini cemaatin yalnızca bir kısmı ve kendilerini solda gören beşerler Filistin'in yanında yer alıyor ve Filistin halkının haklarının ihlal edildiğini düşünüyor.

İsrail devleti yıllardır Azerbaycan'ı savaşa ve siyasi muhalefete karşı kullanmak üzere çeşitli teknolojik ekipmanlarla "silahlandırıyor". Bu çerçevede, resmi açıklamalar "iki devletli çözümü" ne kadar desteklerse desteklesin, halin yüklü olarak İsrail yanlısı olduğunu görmek mümkün. Bu bahiste Azerbaycan muhalefeti ve sivil toplumu Aliyev'den pek farklı düşünmüyor. Onlar için temel kriter İsrail'in savaşta Azerbaycan'a verdiği takviye ve onun "laikliği". Üstelik devlete bağlı medya, Filistin'in "Ermeni yanlısı" görünmesi için elinden geleni yaptı ve yapıyor.

ALİYEV'İN ŞİİRİ VE İRAN FAKTÖRÜ

Yıllardır Azerbaycan'a ve onun toprak bütünlüğüne karşı "düşman destekçisi" olarak oluşturulan Filistin'in siyasi portresi, Azerbaycan toplumunun gözünde değişik bir biçimde çizildi. Birebir vakitte Azerbaycan'ın İsrail'le yakın ilgilerinde bir öbür etken de İran.

İlham Aliyev, Bakü'de düzenlenen askeri geçit merasiminde Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan aracılığıyla direkt "Güney Azerbaycan"ı (İran Azerbaycan'ı) işaret eden bir şiir söylediğinde, bu bile -küçük de olsa- gerginliğe neden oldu. Bu ortada şunu da eklemeliyim ki, 2020-2023 yıllarında Azerbaycan'da binden fazla kişi büyük ölçüde uyuşturucu kullanmak ve satmak suçlamasıyla iftiraya uğradı, tutuklandı ve bu durum devlet denetimindeki medyada "İran için casusluk faaliyeti" olarak anlatıldı. Lakin bu bireylerin tutuklanmasının asıl nedeni, muhalif pozisyonları ve Müslüman Birliği Hareketi'ne duydukları sempati ile ilgiliydi. Birlik önderi Hacı Tale Bağırzade dahil olmak üzere bu hareketin 40'tan fazla üyesi şu anda cezaevinde bulunuyor.

Bütün bunlar göz önüne alındığında Azerbaycan halkının İsrail-Filistin çatışmasına ait görüşlerinin büyük oradan 'belirsiz' olduğunu söyleyebiliriz. Bunun temel nedenleri ise siyasi spekülasyonlarla ve "düşmanımın düşmanı dostumdur" yaklaşımıyla ilgilidir ve bu seviyedeki cehalet ve yanlış siyasi yönlendirmeler var epey Azerbaycan toplumu Filistin halkının çabasına kayıtsız kalmaya itilecektir. Tıpkı kendi yazgısına kayıtsız kalmasının sağlanması gibi…

* İnsan hakları savunucusu.