AYM Başkanı Zühtü Arslan'dan 'bireysel başvuru' uyarısı: 'Uygulamak hepimizin ortak sorumluluğu'

Anayasa Mahkemesi (AYM) Lideri Zühtü Arslan, bugün İzmir’de “Bireysel Müracaat Kararlarının Tesirli Biçimde Uygulanması” bahisli proje kapsamında 6. Bölge Toplantısı’nda katıldı.

Başta yargı organları olmak üzere kamu gücünü kullanan tüm organların, Anayasa Mahkemesi’nin kişisel müracaatlarla ilgili kararlarını dikkate alması gerektiğini vurgulayan AYM Lideri Zühtü Arslan “Hepimizin ortak sorumluluğu Cumhuriyet’in ikinci yüzyılına adım attığımız şu günlerde ferdî başvuruyu tesirli bir biçimde uygulamaktır” dedi.

Arslan, hukuk devletlerinde yorum zenginliğinin kıymetli olduğunu lakin “yorum kakafonisine” yer olmadığını söyledi. 

Zühtü Arslan, AYM’nin ferdi müracaat kararlarına uyulması konusunda mahkemelere ve kamu gücünü kullanan tüm organlara davet yaparak “Anayasa Mahkemesi’nden yeni bir ihlal kararı beklemeden kamu gücü kullanan organların burada belirlenen prensipleri ve asılları dikkate alarak karar vermesi gerekir” diye konuştu.

"ANAYASA MAHKEMESi KİMSESİZLERİN KİMSESİ"

Burada açıklama yapan Arslan, şunları lisana getirdi:

“Hukuk devleti Cumhuriyet’in temelidir. Hukuk devleti, Cumhuriyet’in öteki nitelikleri olan insan hakları, demokrasi, toplumsal devlet, laiklik üzere niteliklerin de temel niteliğidir. Bu nedenle AYM gerek norm kontrolünde gerekse kişisel müracaatta ölçü norm olarak en fazla Anayasa’nın 2. unsurunu, 2. unsurda de en fazla hukuk devletini kullanmaktadır. Cumhuriyet’in ve tıpkı vakitte anayasal kimliğin banisi olan Mustafa Kemal Atatürk, cumhuriyetle ilgili çok farklı tanımlar yapmıştır. Bunlardan ferdî başvuruyu en yakından ilgilendiren kelamı, ‘Cumhuriyet özellikle kimsesizlerin kimsesidir’ kelamıdır.

Kimsesizlerin kimsesi olma vazifesi ve sorumluluğu en fazla yargıya düşmektedir. Ferdî müracaatın kabul edildiği 2010 yılından, uygulamaya geçtiği 2012 yılından itibaren Türkiye Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesi Atatürk’ün gösterdiği üzere kimsesizlerin kimsesi olma yolunda çok değerli vazifeler icra etmektedir. Baktığımızda kişisel müracaatta Türkiye’nin çabucak her kısmından herkes bir biçimde temel hak ve özgürlüklerinin ihlal edildiği argümanıyla AYM’ye gelebilmektedir."

“BİREYSEL MÜRACAAT İLE BİR DÖNÜŞÜM YAŞAMIŞTIR TÜRKİYE’DE”

"AYM, ferdi müracaattaki kararları verirken temel anayasal sorunları de ele almakta, hususa ait prensipleri, standartları belirlemekte. Hasebiyle yalnızca müracaatçının ferdî ziyanını gidermekle yetinmemektedir. Ferdî müracaatın Türkiye’deki temel hak ve özgürlüklerin daha düzgün korunması ve koruna standartlarının yükseltilmesi için getirildiği açıkça anayasa koyucunun tabirinde karşımıza çıkmaktadır. Ferdî müracaat ile yalnızca AYM değil tüm hukuk sistemi bir dönüşüm yaşamıştır Türkiye’de. Bu manada kişisel müracaatın devrimci bir özelliği vardır, hukuk sisteminde hatta bir ihtilal yaratmıştır.

Hukukun anayasallaşması olarak söz edilen bir süreç başlamıştır ve bu süreç çok değerli bir noktaya ulaşmıştır bugün prestijiyle. Her alanda anayasa artık çok daha fazla kullanılan bir üst norm haline gelmiştir, bu hem doktrinde böyledir hem de yargı kararlarında böyledir. Bu beraberinde anayasa kararlarının yeknesak bir formda yorumlanması zorunluluğunu getirmiştir. Zira mahkemeler, Anayasa’nın 138. unsuru uyarınca anayasaya uygun karar vermek durumunda olan kurumlardır."

“BİREYSEL MÜRACAATIN GAYESİ...”

Bu durumda anayasa kararlarının yeknesak halde yorumlanması sorunu karşımıza çıkıyor, bu sorunu çözecek organ da anayasayı yorumlamak ve uygulamakla vazifeli olan AYM’dir. AYM, anayasa kararlarını bilhassa temel hak ve özgürlüklere ait anayasal hususları en son ve bağlayıcı biçimde yorumlama yetkisine sahip olan bir yüksek mahkemedir. Münasebetiyle objektif etkiyi bu çerçevede tartışmamız gerekiyor."

"ANCAK OBJEKTİF TESİRLE MÜMKÜN"

"Bireysel müracaat şimdi 11 yılını yeni tamamladı, 11 yıllık bir mühlet böylesine radikal bir kurumun, hukuk sistemini kökten etkileyen bir kurumun bir anda yerleşmesi bakımından kâfi bir mühlet değildir. Objektif etkiyi biz ferdi müracaatın maksadı bağlamında tartışmak durumundayız. Nedir o emel; ihlallerin önlenmesi, yeni ihlallerin engellenmesi ve ihlalin kaynağının kurutulmasıdır. Kişisel müracaatın hedefi tek tek herkesin temel hak ve özgürlüklerle ilgili hak ihlali argümanlarını ele alıp tahlil bulmak değildir olamaz da. Ferdi müracaatın emeli hukuk sistemini, nizamını, yargının işleyişini hak ihlali üretmeyecek bir noktaya getirmektir. Bu da lakin objektif tesirle mümkündür."

“BİREYSEL BAŞVURUYU TESİRLİ HALDE UYGULAMA HEPİMİZİN ORTAK SORUMLULUĞU”

"AYM kişisel müracaat yoluyla bugün prestijiyle baktığımızda çabucak her hak kümesiyle, anayasal hakla ilgili temel prensip ve temelleri belirlemiştir. Özellikle ferdî müracaatın ferdî pozisyonuyla ilgili olmayan, bundan bağımsız olarak AYM’nin yapısal sorun tespit ettiği alanlarda artık AYM’den yeni bir ihlal kararı beklemeden kamu gücü kullanan organların burada belirlenen prensipleri ve asılları dikkate alarak karar vermesi gerekir. Aksi takdirde biz anayasa koyucunun iradesine de ters davranmış oluruz. Anayasa koyucu irade, 2010 yılında kişisel başvuruyu getirirken tek tek her bir vatandaşın ferdi müracaatta hak ihlalini AYM çözsün diye getirmedi.

AYM verdiği kararlarla ihlal üreten nedenleri ortadan kaldırsın diye getirdi. Objektif tesir konusunda AYM’nin verdiği kararlardaki unsur ve asılların dikkate alınması konusunda çok daha hassas olmamız gerekiyor. Bu hepimizin ortak sorumluluğu, Cumhuriyet’in ikinci yüzyılına adım attığımız şu günlerde ferdî başvuruyu tesirli formda uygulama, hayata geçirme yalnızca AYM’nin misyonu değildir. AYM ile birlikte tüm anayasal kurumların ve kuruluşların misyonudur. Ferdi müracaat, 100 yıllık Cumhuriyet’in en değerli kazanımlarından biridir. Bu kazanımı korumak, geliştirmek, yeni yüzyıllara bu kurumu tesirli, verimli bir hak arama yolu olarak taşımak hepimizin vazifesidir. AYM bu misyonunu yerine getirmek için canla başla çalışıyor.”